11 сынып биологиясынан таңдау курсының жоспары

«Биология кеңейтілген» таңдау курсының бағдарламасы

(11 сынып, аптасына 1 сағат, барлығы 34 сағат)

Түсінік хат «Биология кеңейтілген» курсы биология пәні бойынша теориялық және практикалық материалдардан тұрады. Оқушылардың биологиядан алған білімдерін бағыт-бағдар беру арқылы тереңдету. Қазіргі кезде білім беру жүйесінің алдында тұрған негізгі міндет білімді де білікті жас ұрпақ тәрбиелеу. Курс негізінен биологиялық білім негіздерінің мәнін ашатын материалдарды негізге ала отырып,бағдарлама мектепте жүргізілетін биологиялық білім мазмұнына қойылатын талаптарға сай жасалды. Цитология ғылымы клетканың құрылысын, химиялық құрамын және клетка цитоплазмасындағы әр түрлі құрылымдарды қарастырады. Ондағы зат айналым процесінің маңызы жайлы терең білімді дамытуға негізделген. Жасуша физиологиясы, жасушадағы органикалық заттар жайлы білімді дамытып, пәнаралық байланысты және ғылым салаларынан алған білімдерін пайдалана отырып, оқушы шығармашылығына жол ашып, тереңдетіп оқытуға арнайы және бағдарлы т.б. сыныптарды ұйымдастыруға негізделген. Бағдарлы оқыту оқушылардың белгілі білім саласына тұрақты қызығушылығын қалыптастырады. Қоғамның әлеуметтік сұранысына, биология ғылымының методикалық ұстанымдары мен жүйесіне, оқушылардың жас ерекшелігімен байланысты таным мүмкіндігіне сай жүзеге асы

Оқытудың міндеттері:

- Таңдау курсында қамтылған бағдарламаны игерту. - Биологиялық жаңа мағлұматтар беру және тереңдету. - Курсты оқытуда оқытудың әр түрлі формасын пайдалана отырып өз бетінше ізденуге, жұмыс істеуге үйрету.

- Қазіргі заман талабына сай бәсекеге қабілетті білімді жеке тұлға тәрбиелеу. - Пән аралық байланысты тиімді қолдану арқылы сабақтың сапасын жақсарту.

Күтілетін нәтижелер:

 Мәтінмен жұмыс жасау үшін түрлі тәсілдер қолданып, өз ойын нақты жеткізе алады;

 Тапсырма орындау барысында уақыт үнемдей алды;  Жасушалық – молекулалық деңгей туралы білімдерін тереңдетеді;

 Ағзалардың көптүрлілігі туралы білімдерін жетілдіреді; .  Әр түрлі тіршілік деңгейңдегі биологиялық объектілермен физиологиялық процестерді салыстыра алады;

 Биологиялық білімдерін практика жүзінде қолдана біледі; Сурет және мәтіндермен жұмыс жасай алады;  Цитологиядан түрлі деңгейдегі есептерді шығара алады.  Генетикадан түрлі деңгейдегі есептерді шығара алады.  Молекулалық биологиядан түрлі деңгейдегі есептерді шығара алады.

Оқушылардың деңгейіне қойылатын талаптар:

Оқушылар білу керек:

- Тіршілік деңгейіндегі жасушалық және молекулярлы- генетикалық деңгейіңдегі айырмашылықтарды ажырату; - тұқымқуалайтын материалдың гендік, хромосомдық және геномдық деңгейдегі құрылымды–функцональдық ұйымың білу - жасушааралық өзара әсерді қамтамасыз етудегі биологиялық мембрананың ролін, қалыпты және патологиялық халдегі мембраналық тасымалдау мен сигнализация механизмдерін салыстыру. Оқушы істей алуға тиісті:

- қалыпты және патологияларда реттелу мен өзіндік реттелудің қорғаныс-бейімделушілік процесстерін түсіндіретін және денсаулықтың қалыптасуын қамтамасыз ететін факторларды бағалау үшін, цитологиялық молекулярлы-генетикалық процестер туралы білімді қолдану; - адамдағы жыныстық, хромосомалық, аутосомалық кең тараған тұқымқуалайтын ауруларды ажырата білу; - хромосомалардың әртүрлі типтерін дифференциялау, адамның қалыпты және патологиялық кариотипін ажырата білу; - адамның тұқымқуалайтын ауруларына болжам жасау үшін генеалогиялық әдісті қолдану; - арнайы сөздік материалын, цитологиялық, молекулярлы- биологиялық және генетикалық терминологияны, электрондық генетикалық мәліметтер базасын қолдану;

Пәнаралық байланыс: жалпы биология, химия, экология, математика, физика.

Сабақ беру және оқыту әдістері:

 Дәрістер: жалпы шолу және мәселелік дәрістер.

 Тәжірибелік сабақ: семинарлар, ситуациялық есептерді шығару, мультимедиялық мәліметтер базасымен, компьютерлік модельдермен және бағдарламалармен жұмыс; кіші топтармен жұмыс: іскерлік ойындар, жағдайды талдау, ситуацияны модельдеу.

 Күтілетін нәтижені тексеру әдістері:

ОӨЖ: Оқу және ғылыми әдебиеттермен жұмыс жобаларын дайындау

«Биология кеңейтілген» таңдау курсының мазмұны

Кіріспе – (2 сағ) «Тірі ағзалардың негізгі қасиеттері.Тіршіліктің ұйымдасу жүйесі» Негізгі ұғымдар. Тіршілік.Тірі ағазалардың негізгі қасиеттері. Тіршлік деңгейлері. Жасуша. Ұлпа. Мүше. Ағза. Популяция және түр. Биогеоценоз. Биосфера.

I бөлім. Молекулярлық биология негіздері – (6 сағ) Жасушаның химиялық құрамы. Бейорганикалық заттар.Химиялық элементтер және олардың ролі. Жасушадағы су, биологиялық ролі. Бейорганикалық тұздар, олардың жасушадағы гомеостаз қызметі. Жасушадғы иондар, олардың қызметі. Осмотикалық қысым және тургор. Жасушаның буферлік жүйесі. Көмірсулардың тірі ағзалардағы қызметі. Моносахаридтер және дисахаридтердің құрылымдық және функционалдық ерекшеліктері. Биополимерлер - полисахаридтер, құрылысы және биологиялық ролі. Майлар мен липидтер, құрылыс ерекшеліктері. Нәруыздар – биополимерлер. Нәруыз молекуласының құрылыс ерекшеліктері. Нәруыздардың қасиеттері. Денатурация және ренатурация – биологиялық маңызы. Нәруыздардың қызметі . Ферменттер, тіршілік процестеріндегі атқаратын қызметі. Ферменттердің классификацясы. Нуклеин қышқылдары. ДНК зерттелу тарихы. ДНК құрылыс ерекшеліктері. ДНК репликациясы. РНК, түрлері, атқаратын қызметтері. АТФ – жасушадағы негізгі аккумуляторы. Витаминдер, құрылысы, көздері, атқаратын қызметі. II бөлім. Цитология - (13 сағ). Заманауи цитологияның мақсаты мен міндеттері. Цитологияның даму тарихы. Жасушалық теория; негізгі қағидалары. Жасушаның құрылысы және органоидтары

Кариотип. Гаплоидті және диплоидті жиынтық. Гольджи аппараты. Лизосомалар. Эндоплазмалық тор (ЭПС), типтері. Рибосомалар, құрылысы, қызметі. Полирибосомалар. Вакуольдер.Фотосинтез. Зат және энергия алмасу. Пластикалық және энергетикалық алмасу. III бөлім. Генетика негіздері – (13 сағ) Генетиканың мақсаты мен міндеттері практикалық маңызы. Г.Мендель – генетиканың негізін қалаушы. Генетикалық символдар. Шағылыстыру ережелері.Моногибридті будандастыру. Мендель заңдары. Фенотип және генотип. Гомозигота және гетерозигота. Дигибридті будандастыру. Комплиментарлық. Эпистаз. Полимерия. Т.Г.Морган, тіркесіп тұқыс қуалау. Кроссинговер, биологиялық маңызы. Хромосомалардың генетикалық карталары. Тұқымқуалаушылықтың хромосомалық теориясы. Жыныс генетикасы. Жынысты анықтаудың хромосомалық теориясы. Гомогаметалық және гетерогаметалық жыныс.Өзгергіштік оның түрлері. Фенотиптік (модификациялық және онтогенетикалық) өзгергіштік. Модификациялық өзгергіштіктің статистикалық заңдылықтары; вариациялық қатар және вариациалық қисық. Мутациялық өзгергіштік, түрлері. Мутациялр, олардың себептері. Генотиптің өзгеруіне байланысты мутациялардың түрлері. Гендік, хромосомалық, геномдық, цитоплазмалық). Мутагенде

«Биология (кеңейтілген)» таңдау курсының тақырыптық-күнтізбелік жоспары

№ п/

п

Тақырыбы

Саға

т саны

Сабақ түрі Әдіс-тәсілдер Бақылау

түрлері

Мерзі

мі

1 Кіріспе. Тірі ағзалардың негізгі қасиеттері.

1 Оқушы білімінің білім деңгейінің диагностикасы. 2 Тіршіліктің ұйымдасу жүйесі.

1 Логикалық және шығармашылық есептер практикумы.

А, В, С деңгейлі тапсырмалар. I бөлім. Молекулярлық биология негіздері - 6 сағ 3 «Жасушаның химиялық құрамы. Бейорганикалық заттар».

1 Логикалық және шығармашылық есептер практикумы.

А, В, С деңгейлі тапсырмалар. 4 «Жасушаның химиялық құрамы. Органикалық заттар»

1 Логикалық және шығармашылық есептер практикумы.

А, В, С деңгейлі тапсырмалар. 5 «Жасушаның химиялық құрамы. Органикалық заттар - нәруыздар»

1 Логикалық және шығармашылық есептер практикумы.

А, В, С деңгейлі тапсырмалар. Есептер шығару. 6 «Жасушаның химиялық құрамы. Нуклеин қышқылдары. АТФ»

1 Логикалық және шығармашылық есептер практикумы.

А, В, С деңгейлі тапсырмалар. Есептер шығару. 7 «Жасушаның химиялық құрамы. Нуклеин қышқылдары. АТФ»

1 Логикалық және шығармашылық есептер практикумы.

«Нуклеин қышқылдары» тақырыбына есептер шығару; - ДНК екі еселенуі,

А, В, С деңгейлі тапсырмалар. Есептер шығару.