11 сыныпқа арналған өзін-өзі тану сабақтары

Сабақтың №1 Сыныбы:11

Пәні: Өзін-өзі тану Күні:

Сабақтың тақырыбы: Өмір-шексіз керуен

Сабақтың мақсаты: - «Өмір» құндылықтарының мәнін ашу арқылы адам өмірінің сипаты мен тірлігі туралы ұғымдарын кеңейту.

Білімділік: - өмір сырын түсіну,өмір сүру жолдары туралы ұғым беру;

Дамытушылық: - өмірден өзіндік орнын,өмірлік бағдарын айқындай алуға баулу;

Тәрбиелік: - өзіндік ойлау,пайымдай алу,шешім қабылдай білуге тәрбиелеу.

Сабақтың типі: жаңа сабақ

Сабақтың түрі: әңгіме

Сабақтың әдісі: түсіндіру,сұрақ-жауап

Сабақтың көрнекілігі: үлестірмелі қағаздар,суреттер.

Сабақтың жоспары

1.Ұйымдастыру кезеңі.

2.Үй тапсырмасын тексеру.

3.Жаңа сабақ түсіндіру.

4.Жаңа сабақты қорыту.

5.Жаңа сабақты бекіту.

6.Үйге тапсырма беру.

Сабақтың жүру барысы

1.Ұйымдастыру кезеңі:

1.1 Оқушылармен сәлемдесіп,журнал бойынша түгендеу.

1.2 Оқушыларға керекті құрал жабдығын алдыру,сынып тазалығына көңіл бөлу.

1.3 Оқушылардың зейіндерін сабаққа толық аудару.

2.Үй тапсырмасын сұрау:

1.1 Оқушылардың өз еркімен сабақты айтуы.

1.2 Сұрақ-жауап:

1.2.1 Жазғы демалысты қалай өткіздіңіздер?

1.2.2 Демалыс кезінде қандай пайдалы іс жасадыңыздар?

1.2.3 Өмірді қалай бағалайсыздар?

Шаттық шеңбері

Оқушылар мұғаліммен бірге шаттық шеңберіне жиналып,бәрі бірге қосылып ән айтады.

Ғажайып

Сөзі мен әні А.Қырықбаевтікі

Мен өмір жайында көп толғанам,

Мен өткен күндерге көз салам.

Бұл өмірдің ағынын-ай,

Дәл ойдағыдай болмаған.

Қайырмасы:

Өмір-өзен-тағдыр,ғажайып,

Сыры терең,тағдыр,ғажайып

Теңіз болып,

Тасқындай толқисың.

Өмір-өзен-тағдыр,армысың,

Сыры терең,

Тағдыр, ормансың,

Аққу болып биікте қалқисың.

3.Жаңа сабақ түсіндіру

Тапсырма

Халқымыздың рухани әлемде өзіндік орны бар.Абай Құнанбаев,Т.Айбергенов сынды қаламгерлердің өлеңдерінің үзінділері берілген.Оқушыларға осы өлеңдерді оқыта отырып,өмірдің өзгермелі,қиын да күрделі екені айтылады.Өмір мен тіршілік,уақыт категорияларының байланысы мен тәуелділігін аңғарту,сол арқылы мақсатты өмір сүруге бағдарлау қажет.Осыған кеңірек тоқталып,қажетті мысал,тұжырымдармен байытып,осыған орай ұғым беріледі.

Сабақта мынадай тапсырма беріледі:берілген ой-толғаулармен танысып,өмір туралы өз түйгендеріңді ортаға салыңыз.

Өмір дүние дегенің

Ағып жатқан су екен,

Жақсы-жаман көргенің

Ойлай берсең,у екен.

Абай

Өмір деген-көк мұхиттың толқыны,

Бір-бірімен жатқан шулап жалғасып,

Бір-бірімен жатқан тулап арбасып,

О,толқындар,арпалысып,алға шық!

Т.Айбергенов

Мәтінмен жұмыс

Оқушылар оқулықтағы С.Мұратбековтың «Отау үй» атты шығармасынан үзіндіні оқып, мәтін мазмұнымен танысып,өмір туралы ой толғайды.

Кейіпкердің сұрағына қалай жауап бере едіңіз?

«Өмір», «өмір сүру» деген ұғымдарды өзің қалай түсінесің?

Дәйексөз

Оқушылар дәйексөздің мағынасын қалай түсінетіндерін айтып,өз ойларын ортаға салады.

Жеңген адам мін-мінезін өзінің,

Танытады өз қайратын,өз үнін.

Ж.Молдағалиев

Шығармашылық жұмыс

Жас ұрпақтың іскер,талапты,еңбекқор және шығармашыл тұлға болып қалыптасуы үшін уақытты тиімді пайдаланудың зор тәрбиелік мәнін ескерте келіп,қажет десеңіз,өмірлік мысалдармен берілген бағдар сөзін толықтыра отырып «Менің бір күнім» тақырыбында эссе жазылады.

4.Жаңа сабақты қорыту және бекіту сұрақтары

Өмір құндылығы дегенді қалай түсінесің?

Өз отбасын құру әр адамның міндеті деп ойлайсың ба?

Өмір,өмір сүру туралы алғаш рет қашан ойландың?

5.Үй тапсырмасы

Оқушылардың сабақта меңгерген білім,білік дағдыларын бекітіп,іскерліктерін ұштай түсуі үшін,жазғы демалыста өзіне және өзгелерге қандай жақсылық жасап,көмек бере алғандары жайлы әңгіме жазып келу тапсырылады.

Жүректен-жүрекке

Өткен күндер

Сөзі И.Исаевтікі

Әні Т.Сарыбаевтікі

Өткен күндер-бақытың да,

Өткен күндер-уақытың да,

Сағыныш қой ол ммәңгі.

Келер күндер-таң самалы,

Келер күндер ән салады,

Жалғап аппақ арманды.

Жайып жасыл желкенімді,

Балалығым-ертегімді,

Мәңгілік жырлап өтем ертеңімді.

Қайырмасы:

Сағыныш жүректе от болып алаулайды,

Мәңгілік ғашық әнім сен бе?

Көңілім күн сайын алысқа алаңдайды,

Ертеңге асығамын мен де.

Атар таңың күлімдейді,

Өткен күнің білінбейді,

Ән салар дала тынбай.

Өткеннің сабақ бәрі,

Уақыттың парақтары,

Құстардың қанатындай.

Өткенге қарай ма адам,

Өзгерді талай ғалам,

Көктемгі бұлттардаймыз жел айдаған.

Қайырмасы.

Сабақтың №2 Сыныбы:11

Пәні: Өзін-өзі тану Күні:

Сабақтың тақырыбы: Өмір-шексіз керуен

Сабақтың мақсаты: - «Өмір» құндылықтарының мәнін ашу арқылы адам өмірінің сипаты мен тірлігі туралы ұғымдарын кеңейту.

Білімділік: - өмір сырын түсіну,өмір сүру жолдары туралы ұғым беру;

Дамытушылық: - өмірден өзіндік орнын,өмірлік бағдарын айқындай алуға баулу;

Тәрбиелік: - өзіндік ойлау,пайымдай алу,шешім қабылдай білуге тәрбиелеу.

Сабақтың типі: дамыту сабағы

Сабақтың түрі: қайталау,жинақтау

Сабақтың әдісі: түсіндіру,сұрақ-жауап

Сабақтың көрнекілігі: үлестірмелі қағаздар,суреттер.

Сабақтың жоспары

1.Ұйымдастыру кезеңі.

2.Үй тапсырмасын тексеру.

3.Жаңа сабақ түсіндіру.

4.Жаңа сабақты қорыту.

5.Жаңа сабақты бекіту.

6.Үйге тапсырма беру.

Сабақтың жүру барысы

1. Ұйымдастыру кезеңі:

1.1 Оқушылармен сәлемдесіп,журнал бойынша түгендеу.

1.2 Оқушыларға керекті құрал жабдығын алдыру,сынып тазалығына көңіл бөлу.

1.3 Оқушылардың зейіндерін сабаққа толық аудару.

2. Үй тапсырмасын сұрау:

1.1 Оқушылардың өз еркімен сабақты айтуы.

1.2 Сұрақ-жауап:

1.2.1 Өмірде өз орныңды дұрыс таңдайтыныңа сенімдісің бе?

1.2.2 «Үйлену оңай,үй болу қиын» деген ұғымды қалай түсінесің?

1.2.3 «Адам бір күнін қалай өткізсе,бүкіл өмірі де солай өтеді» дегенді қалай түсінесің?

Шаттық шеңбері

Оқушылар мұғаліммен бірге шаттық шеңберіне жиналып,бәрі бірге қосылып ән айтады.

Ғажайып

Сөзі мен әні А.Қырықбаевтікі

Мен өмір жайында көп толғанам,

Мен өткен күндерге көз салам.

Бұл өмірдің ағынын-ай,

Дәл ойдағыдай болмаған.

Қайырмасы:

Өмір-өзен-тағдыр,ғажайып,

Сыры терең,тағдыр,ғажайып

Теңіз болып,

Тасқындай толқисың.

Өмір-өзен-тағдыр,армысың,

Сыры терең,

Тағдыр, ормансың,

Аққу болып биікте қалқисың.

3.Жаңа сабақ түсіндіру

Әңгімелесу

Жаңа ұғымдарға назар аударып,қабылдауға оқушыларды даярлау мақсатында төмендегі сұрақтар бойынша пікір алмасу тиімдірек.

Адам өзінің күнделікті іс-әрекетіне есеп беуі керек пе? Неліктен?

Өз өміріңді өзгерткің келе ме,ол үшін не істер едің?

Адам өмірінің мәні уақыт өткен соң өзгеруі мүмкін бе,ол неге байланысты деп ойлайсың?

Түйіндеме

Адам өміріндегі «Уақыт» категориясының мәні туралы түйіндеме оқушылардың сабақта алған білімдерін бекіте түседі.

Ә.Қайдар

Адам ғұмырында «уақыт» деген құдіретті күштің ерекше орын алатынын баршамыз білеміз...

Әлбетте уақытты алтынға балайтындар бар.Бұл мүмкін,уақыттың бір өлшемі ғана бола алар.Ал шын мәнісінде,уақытты белгісіздіктен шексіздікке, бағы заманнан мәңгі-бақилыққа өз ретімен толассыз ауысып отыратын табиғи құбылыс қана деп қарамай,инсандық өмір тұрғысынан,табиғи өзгерістер мен даму тұрғысынан қарайтын болсақ,ол-жер бетіндегі барша тіршіліктің өлшемі.

Уақыт-қөзге көрінбейтін,қолға ұстауға болмайтын,қимыл-әрекеті сезіле бермейтін,минуттап,сағаттап,айлап,апталап,білінбей,жылжып өтіп жататын сыры мол,тылсым құбылыс.Онымен санаспауға,оны бағаламауға болмайды.Уақытты бағалау-оны дұрыс та тиімді пайдалана білу деген сөз.

Мәтінмен жұмыс

Уақыт адам өмірінен тыс үнемі жылжитын құбылыс екенін жұрттың барлығына мәлім.Күнделікті өмірде оны бітпестей,өтпестей көретін,мән бермей,есіл уақытты текке өткізетін жандар да аз емес.Уақыттың қаталдығы-қайта айналып келмейтінінде,қайырылмас,қатал төрешілдігінде.Осы реттегі жайларды ескере келіп,уақытты пайдалану туралы ұрпаққа ой салу үшін,оны үдеріске тереңірек үңілдіру мақсатында М.Мақатевтың өлеңі оқытылады.

М.Мақатаев

Уақытты тоқтатар шамаң бар ма?

Бәрі өтеді: дәуірлер,замандар да.

Менің жаным ашиды мына өмірді

Өтпейтіндей көретін адамдарға!

Өтеді ғой...

Өтеді барлығы да,

Күн арқалап кетеді таңды мына.

Менің жаным ашиды барлығына:

Таң нұрына, адамның тағдырына.

Менің жаным ашиды өткендерге,

Жаңа ғана өмірге жеткендерге.

Ұран жазып аспанға қойсам ба екен,

Енді сендер өмірден өтпеңдер деп.

Уақыттың адам өміріне ықпалы қандай?

«Өмірден өтпеңдер» дегенді қалай түсінесіз?

Өз өміріңді қалай өткізер едіңіз?

Дәйексөз

Әрбір таңғы қуаныш өмірге шаттық сыйлайды.

Халық даналығы

Түйіндеме

Оқушылар түйіндемемен танысу арқылы өмірдің өзіне сыйға тартқан әрбір күнін мәнді де мағыналы өткізудің маңызын түсінеді.

Бүгінгі істі ертеңге қалдырма

Е.Сағымбаев

Біз өзіміз туралы танып-білгендерімізге сүйене отырып,өз өмірімізді ой желегінен қайта өткіземіз.Өмір болса,біздің еркімізге көнбей,өз ағынымен өтіп жатыр.Бүгін біз жиырмадамыз,ертең қырыққа толамыз,ар жағында елу жас та келіп қалды.Кеше ғана барлығына үлгеретін сияқты едік,бүгін кешігіп қалғанымызды түсініп,жанымыз жабырқайды.Ұзақ армандаған дәулетке де,атаққа да қол жеткізе алмадық,тіпті көптен аңсаған машинамыз да жоқ...Уақыт зулап өтіп жатыр.Біз болсақ,өз көшімізден көз жазып қалдық,арман,мұрат,мүмкіндіктеріміздің бәрі-бәрі артта қалды...Неге артта қалды? Мүмкін үнемі кейінге қалдырып отырғаннан болар?!Егер дер кезінде өз қателігімізді түсініп,өзімізді-өзіміз тоқтата білсек,өз өміріміздің неліктен осылай болғанына ой салса,ешқашан да кеш болмайды.Өкінішке орай,осы дерт көптеген адамдардың бойында бар.Әрқашан «шаршап отырмын», «уақытым жоқ», «қаражат керек», «ауа-райы қолайсыз» деген сылтаулары дайын тұрады.Ең қиыны,ертеңгі күніміз де айна қатесіз бүгінімізді қайталайды.

Шығыста: «Адам бір күнін қалай өткізсе,бүкіл өмірі де солай өтеді,»-деген мақал бар.

Жүректен-жүрекке

Өткен күндер

Сөзі И.Исаевтікі

Әні Т.Сарыбаевтікі

Өткен күндер-бақытың да,

Өткен күндер-уақытың да,

Сағыныш қой ол ммәңгі.

Келер күндер-таң самалы,

Келер күндер ән салады,

Жалғап аппақ арманды.

Жайып жасыл желкенімді,

Балалығым-ертегімді,

Мәңгілік жырлап өтем ертеңімді.

Қайырмасы:

Сағыныш жүректе от болып алаулайды,

Мәңгілік ғашық әнім сен бе?

Көңілім күн сайын алысқа алаңдайды,

Ертеңге асығамын мен де.

Атар таңың күлімдейді,

Өткен күнің білінбейді,

Ән салар дала тынбай.

Өткеннің сабақ бәрі,

Уақыттың парақтары,

Құстардың қанатындай.

Өткенге қарай ма адам,

Өзгерді талай ғалам,

Көктемгі бұлттардаймыз жел айдаған.

Қайырмасы.

Сабақтың №3 Сыныбы:11

Пәні: Өзін-өзі тану Күні:

Сабақтың тақырыбы: Жақсылық-жан шуағы

Сабақтың мақсаты: - «Жақсылық», «Мейірімділік» құндылықтарының мәнін кеңірек түсіндіру.

Білімділік: - жақсылық жасау қайнары туралы айта отырып,жақсылықты жасау,оны қолдау,жамандықты тізгіндеу адамдық міндет екенін ұқтыру.

Дамытушылық: -жақсылық,қайырымдылық жасау сезімімен адам бойында туатын жан рақатын сезіндіру; ізгілік,мейірімділіктің адамның өзін-өзі дамытып тәрбиелеудегі ерекше орын алатынын түсіндіру.

Тәрбиелік: - мейірімділікке,ізгілікке,қайырымдылыққа тәрбиелеу.

Сабақтың типі: жаңа сабақ

Сабақтың түрі: әңгіме

Сабақтың әдісі: түсіндіру,сұрақ-жауап

Сабақтың көрнекілігі: кітаптар,суреттер.т.б.

Сабақтың жоспары

1.Ұйымдастыру кезеңі.

2.Үй тапсырмасын тексеру.

3.Жаңа сабақ түсіндіру.

4.Жаңа сабақты қорыту.

5.Жаңа сабақты бекіту.

6.Үйге тапсырма беру.

Сабақтың жүру барысы

1.Ұйымдастыру кезеңі:

1.1 Оқушылармен сәлемдесіп,журнал бойынша түгендеу.

1.2 Оқушыларға керекті құрал жабдығын алдыру,сынып тазалығына көңіл бөлу.

1.3 Оқушылардың зейіндерін сабаққа толық аудару.

2.Үй тапсырмасын сұрау:

1.1 Оқушылардың өз еркімен сабақты айтуы.

1.2 Сұрақ-жауап:

1.2.1 Адам өзінің күнделікті іс-әрекетіне есеп беруі керек пе? Неліктен?

1.2.2 Өз өміріңді өзгерткің келе ме,ол үшін не істер едің?

1.2.3 Адам өмірінің мәні уақыт өткен соң өзгеруі мүмкін бе,ол неге байланысты деп

ойлайсың?

Шаттық шеңбері

Оқушыларды шаттық шеңберіне шақырып,халық әні «Хай-ләйлімді» бірге қосылып айтады.

Хай-ләйлім

Халық әні

Айт дегенде,айтайын,ахау,айым-ау!

Саздау жерге шығады тал мен қайың.

Сіз секілді замандас,кез болғанда,ахау!

Ағызайын,тамызып,тілдің майын.

Анам,анам дегізген,құйрық-бауыр жегізген.

Айналайын,анамнан-ей,күнде қырық емізген.

Алған жары жігіттің,жақсы болса,ахау!

Тал шыбықтай бұралып,ойнап тұрар.

Жастық өтіп барады,қанатында жылдардың.

Алдымызда бар әлі талай тойлар,

Әнімді айтып әрдайым,сағынышпен жырлайын.

Құлақ салған халқымы-ей,алғысымды айтайын.

Құлағыма салғаным сары алтын-ай!

Бірге жүрген құрбыңмен болма салқын.

Бірге жүрген құрбыңмен болсаң салқын-ай!

Баяғыдай болмайды-ау,жүзің жарқын.

Әкем,әкем дегізген,еркелетіп жеткізген.

Айналайын әкемнен-ай,арқау болып өсірген.

Әңгімелесу

Оқушыларға әңгімелесу сұрақтарын қоя отырып,олардың жақсылық жасау туралы ойын,түсінігін,пікірін анықтау.Әңгімелесу барысында балалардың басынан өткерген,өздері жасаған жақсылықтарын айтқызудың мәні зор болады.

Қалай ойлайсыңдар,адам қай уақытта мейірімділікті көбірек қажетсінеді?

Еш ойланбастан жақсылық жасаған кезің болды ма?

«Қарлығаштай қанатымен су сепкен» деген сөздің мағынасын қалай түсінесің?

Жақсылық жасау кез келген адамның қолынан келк ме? Неліктен?

«Жақсылығың алдыңнан шықсын» деген халық ұғымы нені білдіреді?

Мәтінмен жұмыс