Абай – біртуар ақын туралы мақала

«Абай Құнанбайұлы-Қазақтың біртуар Ұлы ақыны»

Байгазина Бекзат Алимжановна

Абай атамыз қазақ халқының бір туар ақыны, ағартушы, жазба қазақ әдебиетінің, қазақ әдеби тілінің негізін қалаушы, философ, композитор, аудармашы, саяси қайраткер. Ұлы Абай атамыз 1845-1904 жылдар аралығында өмір сүрген. Бүгінгі Шығыс Қазақстан облысының Шыңғыс тауы баурайында дүниеге келген. Ұлы ақынның азан шақырып қойған есімі-Ибраһим. Абай атамыз өз халқына, өз ұлтына қатты жаны ашыған тұлғалардың бірі десем қателеспеймін. Өзінің шығармаларында елімізді қайрау мен намысқа тию арқылы ішкі жан-дүниесінің қайтадан жаңаша құрылу қажеттігін ұсынды. Мәселен «Қалың елім, қазағым, қайран жұртым» деп басталатын толғауында халқына деген махаббаттың тұңғиық көріністері анық байқалады. Ақынның жақсы мен жаман, надандық пен адамдық, махаббат туралы әр ұстанымы, әр тұжырымы өткен өмірдің, бүгінгі күн мен келер шақтың келбетін анықтайтын айрықша өлшемдер сияқты. Ескіше өмірден жаңа өмірге көшуге шақырып, жол көрсете білді. Атамыз жаңашылдықтың, «Адам болудың» бірден-бір жолы білім алу, өнерлі болу деп білген, және өмірге құштар болу деген. Мен Абай атамыздың шығармаларын оқып отырып, атамыздың сол кездегі өмір талабы мен адам дүниесін түсіне білгенін ұғамын. Қазіргі таңда білімді, сауатты ұрп

Әсемпаз болма әр неге,

Өнерпаз болсаң, арқалан.

Сен де - бір кірпіш, дүниеге

Кетігін тап та, бар қалан! –деген өлең жолдары менің жан дүниеме өте жақын. Абай атамыз айтқандай әрқайсымыз бұл өмірдің бір кірпіші болып қалануымыз керек, әр адамның тұлға ретінде өз орны болу керек деп түсінемін.

Бәріміз Абай атамыздың «Қара сөздерін» білеміз. Ол – көркем шығарма түрінде емес, ақынның өмір сабақтары туралы ойларын кең қамтыған. Абайдың жалпы қара сөздерінің саны – 45. Абайдың қарасөздері өз кезі үшін де, бүгін де бағасы зор. Абайсыз қазақты, қазақсыз Абайды көз алдымызға елестетудің өзі қиын. Жалпақ жұртты жақсылыққа үйретіп, жамандықтан жиренткен қазақ халқының кемеңгер ақын, шешені, кең талғар дана көсемі Абай біртуар ұлы ақын ғана емес, кемел ойлы ғалым, кенен дарынды жазушы, терең білімді тарихшы, әуез әлемін жаңғыртқан сазгер, халықтың қамын ойлаған қайраткер, яғни,…