Адамның асыл қасиеттері туралы тәрбие сағаты

Шымкент қалалық

Білім басқармасы

№4 колледж

Адамның асыл

қасиеттері

Дайындаған : Байділда Ж.

Шымкент, 2019 жыл Бекітемін

директордың тәрбие ісі жөніндегі орынбасары Тулепбекова Ұ. __________________

Сабақтың тақырыбы: «Адам бойындағы асыл қасиет»

Сабақтың мақсаты: Балаларға асыл қасиет ұғымын түсіндіру. Оқушылардың адамгершілік қағидаларын басшылыққа алу, айналадағылармен рухани құндылықтар негізінде қарым-қатынас орнату қабілеттерін қалыптастыру. Адам бойында адамгершілік қабілетін, әдеп нормаларын сақтау әдетін үйрету. Өзін-өзі ізгілікке тәрбиелеу дағдысын қалыптастыру.

Көрнекілік: интеректативті тақта Әдісі: түсіндіру, сұрақ-жауап, психологиялық тренинг Сабақтың құрылымы:

1. Кіріспе бөлім 2. Әдеп түрлеріне тоқталу 3. Сұрақ-жауап 4. Тренинг 5. Жақсы мен жаман қасиеттер туралы 6. Қорытындылау

Кіріспе. Адамға қойылатын басты талап — асыл да ізгі адамгершілік қасиеттерді бойына сіңірген, ұлағатты азамат болып шығу. Өйткені адам -өзінің адамгершілігімен, қайырымдылығымен, адалдығымен және әділеттігімен ардақты. Адамгершілік -адамның рухани арқауы.

-Адамшылық деген не? Бұл сұраққа жауап беру үшін рухани бай адам деген қандай адам, рух деген не?- деген сұрақтар төңірігінде ой өрбітемін?

Рух-деген адам бойындағы бір қуат. Ол қуат адам бойында кездесетін барлық жақсы қасиеттермен жасайтын барлық игі істерінің қайнар көзі.

Жаратылыстың барлығы екі қарама-қарсы нәрседен тұрады. Ақ-қара, күн мен түн, ыстық пен суық, жақсы мен жаман. Адам бойындағы барлық жақсы қасиеттер рухтан туындайды, ал жаман қасиеттер нәпсінің көрінісі болып табылады. Адам денесі бір болғандықтан оның ішінде билік үшін үнемі осы екі қуаттың-«рух пен нәпсі» күресі жүріп жатады.

Адамның ішінде болмайды аласы, Оларды бұзатын нәпсінің таласы. Шәкәрім.

Рухтың мекені-адамның жүрегі. Жүрек жылуы, махаббат ,ар-ұят, қайрат, мейірімділік, жақсылық, адамшылық осы жүректен туындайды. Рухтың табиғаты материалдық зат емес, оның таюиғаты-асыл нұр.

Күн адамның рухы болса, күн сәулесі –ақыл. Себебі ақыл-рухтың құрамдас бөлігі. Рухани бай адам-ең алдымен әділ, шыншыл, мейірімді, кешірімді, қанағатшыл, ақылды болады. Осындай қасиеттері бар адамда адамшылық мол болады. Адамгершілік ұғымында да осы аталған қасиеттер мен бірге аяушылық сүйіспеншілік, жан аямай еңбек етушілік т.б. көптеген сапалар кездеседі.

1-оқушы. Қарапайым талаптардың бірі-әдептілік яғни сыпайылық. Алдымен бір –біріне көрсеткен әдептілігі өзгені сыйлау мен қатар, өзін де сыйлағаны. Өйткені, «сыйластық екі кісіден бірдей». Жақсы сөздердің өзіндауыс ырғағын, үнін екпінін әр түрлі қою арқылы кісіні ренжіту оп-оңай. «Халіңіз қалай?» «рахмет»-деген сөздердің өзіне кекесінді үн беру арқылы-ақ жолдасыңның көңілін қалдыруға болады.

2-оқушы. Біз қайда барсақ та үнемі арамдар арсында жүреміз, көшеде, мәдени орындарда вокзалда т.б. жерлерде де кейбір мәдениетсіз жастардың қылықтарынан ұяласың. Ол өзгені де өзін де сыйламау. Немесе жасы үлкенге жол беру, орын беру, көмек көрсету кейбір оқушылар тарапынан өте сирек кездеседі. Менің ойымша бұл- әдепсіздік.

3-оқушы. Сәлемдесу әдебі. Дәстүр бойынша жасы кішілер үлкендерге сәлемдеседі. Үйге кірген адам үлкен болсын, кіші болсын алдымен сәлемдеседі. Сәлемді алмау-мәдениетсіздік. Менің ойымша оқушылардың жасы үлкен адаммен сәлемдескенде пысықтап, тақылдап кетуі, қол ұсынуы жөнсіз. Тек сұраса ғана жауап беріп, әдеп сақтауы керек. Мысалы, кей оқушылар өздеріне сабақ бермейтін мұғалімдермен сәлемдеспейді. Бұл да әдепсіздік, мәдениетсіздік деп ойлаймын.

4-оқушы. Сөйлесу әдебі. Сөйлескен адамға үнмі ілтипат білдіріп, көңіл аударып тұрған жөн. Сөйлескен кезде жан-жағына қарау, теңселу, алаңдап, сөзді шала тыңдау ұят болады. Сондай-ақ, асығыс тез сөйлеу, мақтана сөйлеу, қаты сөйлеу, сөзді бұзу аяғына дейін тыңдамау әдепсіздіктің белгісі.

3. Адамға ар-ұят не үшін керек? Пейіл білдіру қажет пе? Сыпайгершілік деген не? Қандай адамды тәрбиелі адам дейді? Адам бойындағы жақсы және жаман әркеттерді ата

«Адамға ар-ұят керек пе?»

Ар-намыс адам бойындағы адамгершілік қасиеттің ең бастысы. Бұл қасиеттер туралы түрлі тұжырымдар қалыптасып, мақал-мәтелдердің дүниеге келуі тегін еес. Мәселен: «Ерді –намыс, қоянды-қамыс өлтіреді», «Арыңды сатпа, теріңді сат» «Әдепті бала-арлы бала, әдепсіз бала-сорлы бала.»

Ар сөзі мен намыс сөзі бір-бірімен мағыналас сөздер. Әрбір адам бойында намыс болуы тиіс. Себебі барлық нәрсе осыған келіп тіреледі. Мысалы кез-келген шешімді қабылдау үшін ар

керек. Ар, намысы бар жан өмірде қиыншылықтардан сүрінбей өтуі үшін әрекет жасалады. Әдетте көшеде келе жатып, аузына келген сөзді айтатын адамды көресің.

Сол айтып бара жатқан сөзі үшін ол тіпті маңғаздана қарайтын сияқты. Керісінше намыстану керек емес пе? Имандылықтың, әдептіліктің, тәрбиеліктің бастауы-ар-намыс. «Арсыз» деген сөз өмірдегі ең ауыр сөз. Қазіргі кезде қоғамдық көліктерде көпшілік орындарда жастарымыздың өзіне жараспайтын қылықтар, сөздер айтып келе жатқанын байқаймыз. Бұл әдептілікке жатпайды.

Пейіл білдіру қажет пе?

Мәдениеттің бір көрінісі-бұл пейіл білдіру. Пейіл білдіру, негізінен өте жақсы дүние. Себебі ол адам мен адамның жан-жағындағыларға аз да болса көмек ретінде пейіл білдіру қажет. Мысалы, көңілсіз отырған адамға солай пейіл білдірсе, ол адамның көңіл –күйі азда болса дұрысталады. Пейіл білдірудің көптеген түрі бар. Мысалы, адамның сыртқы келбетіне, сөйлеген сөзіне, жүрген жүрісіне, ішкі сұлулығына байланысы айтылады. Пейіл білдірудің қалай әсер ететінін білу қиын емес. Біреудің өзіне пейіл білдіру сәтін еске түсіріп, сезінсең болды.

Сыпайылық дегеніміз не?

Адам өмірде әдепті, ұқыпты болуы керек. Сыпайылық үлкенге құрмет кішіге ізеттіліктен басталады. Ұл ұятты, қыз инабатты болса, сыпайылық деген осы. Өзіңе тән жұмбақ мінезіңмен әрдайым сыпайы бола білсең, әдептіліктің кепілі. Сәлемдесуден қоштасуға дейінгі әдептілік те сыпайылық болып табылады. Үлкенге де, кішіге де сыпайылық таныта білу әдептілікке жатады. Сыпай болсаң өзіңе жақсы. Айналаңа сыйлы боласың.

Қандай адамды тәрбиелі адам дейміз?

Тәрбие тал бесіктен демекші әрбір адам тәрбиелі, саналы болуы керек. Тәрбиені адам бойына жастайынан сіңіру керек. Тәрбиелі адам әрқашан дұрыс жүру, дұрыс сөйлеу әдебінен жаңылмақ емес. Әрқашан барлық жақсы нәрсе тәрбиеліктен басталады. Көшеде кетіп бара жатып, жаман сөз айтып айғайлап, жүрген адамдарды көресің. Сонда бұл не нәрсе деген ой еріксіз санаңда жаңғырары анық. Өмірдегі ең жаман нәрсе «тәрбиесіз» деген сөз. Тәрбиесіз болсаң бірінші өзіңе, одан кейін ата-анаңа сын. Ата-ананы ретжітпеу олардан алған тәрбиені дұрыс қабылдағаның болып есептеледі.

Саусақтарыңызды бір-бірімен айқастырыңыз.

Егер оң қолыңыздың бас бармағы сол қолыңыздың бас бармағының үстінде жатса, параққа «2» деп жазыңыз, егер сол қолыңыз үстіде жатса — «1».

2. Бір көзіңізді жұмып, кез келген нысанаға дәлдеп көздеңіз.