Әдет-ғұрыпқа байланысты туған жырлар презентациясы, 7 сынып

Әдет-ғұрыпқа байланысты туған жырлар

Бесік жыры

Тұсау кесу жыры

Тойбастар жыры

(Жар-Жар, Сыңсу, Беташар, Қоштасу)

Наурыз жырлары

Дайындаған: Рахметов Р. Рубец А

Естірту,

көңіл айту

Бесік жыры

Бала дүниеге келгенде қазақ баласын ағаш бесікке салып асыраған. Ағаш бесік көшпелі өмірге өте қолайлы болған. Жаңа туған жас нәресте бесікте ана әлдиімен өседі. Біздің де бала күнімізден құламызғамызға жағымды бір әуен бар. Иә, ол – бесік жыры

Тұсау кесу жыры

Бала қаз тұрып, тәй-тәй басып жүре бастаған кезде тұсау кесу дәстүрі жасалып, тұсау кесу жыры айтылады.

Тойбастар жыры

(Жар-Жар, Сыңсу, Беташар, Қоштасу)

Адам өмірінің бір кезеңі – үйлену. Үйленуге байланысты той-бастар, жар-жар, сыңсу, баташар, қоштасу өлеңдері айтылады. Тойбастар ұзатылған қызға байланысты айтылады. Тойбастардың негізгі мазмұны – тойдың салтын дәріптеу, той иесі қызды мақтау, той жасаушылардың жақсы тілеуіне үн қосу.

Наурыз жырлары

Тұрмыс-салт жырларының ерекше бір саласын – наурыз жырлары құрайды. Наурыз мерекесі күні айтылатын жырлар – Наурыз жырлары деп аталады.

Наурыз – қазақ елінің үлкен мерекесі. Ол халықтың шаруашылық жайындағы тілегімен байланысты туған. Наурыз күнін ерекше бағалап, еңбекті, шараушылықты қастерлеген:

Төрт түлік аұты болсын,

Ұлыс береке болсын,

Ұлыс оң болсын,

Ақ мол болсын!

Қайда барсаң, жол болсын!

Ұлыс оң болсын!

Пәле-жала жерге енсін! .. – деп тілек білдірген.

Естірту,

көңіл айту

Естірту ( дәстүр ). « Хабаршылар Ғалидың үйіне кісі салып естіртті » ( М.Дулатов ). Ата – анасы , баласы немесе жақын - жуығы қайтыс болған жағдайда оны айтып жеткізуді « естірту » дейді . Естіртуші адам әлгі кісіге сыпайылап , тұспалдап жеткізіп , тоқтам айтып , оны бекем болуға шақырады . Қайғылы қазаны орынсыз жерде немесе жол – жөнекей , жеңіл – желпі айта салуға болмайды . Халқымызда естіртудің үлкен психологиялық , философиялық , классикалық үлгілері бар. Мысалы , « Жиреншеге Қарашаш сұлуды естірту », « Шыңғысқа Шоқан өлімін естірту » сияқты . Естірту қазаға байланысты жерде ғана қолданылады .…