Алаш, Желтоқсан, Тәуелсіздік тәрбие сағаты

Тақырыбы: «Алаш, Желтоқсан, Тәуелсіздік!» Мақсаты: қазақ халқының тарихындағы қасіретті кезеңде солақай саясаттың құрбаны болған қазақ халқының зиялылары туралы оқушыларға мағлұмат беру, олардың есімдерін құрметтеуге, ұмытпауға тәрбиелеу. Көрнекілігі: интерактивті тақтада слайдтар, қоғам қайраткерлері мен ақын-жазушылардың портреттері және хроникалы фильм. 1-ж: Сәлеметсіздер ме құрметті ұстаздар мен оқушылар! 2-ж: Біздің бүгінгі «Алаш, Желтоқсан, Тәуелсіздік!» атты сынып сағатымызға қош келдіңіздер. Сынып сағатымыз тақырыбымызға сәйкес III бөлімнен тұрады. I-бөлім – Алаш, II-бөлім – Желтоқсан, III-бөлім – Тәуелсіздік.

I-бөлім – Алаш 1-ж: Кезек бірінші бөлімде. Бұл Алаш тақырыбындағы бөлімді бастамас бұрын тарихқа шолу жасап кетейік. Өлкелік басшылыққа келген Ф. Голощекин «ауылды кеңестендіру» ұранымен Қазақстанда «жаңа революция» жасамақшы болды.

Наразы болған Тұрар Рысқұлов, Смағұл Сәдуақасов, Сәкен Сейфуллин т.б ұлт зиялылары «ұлтшыл» деп айыпталды, қуғынға ұшырады. 2-ж: жер-жерде кедейлер мен шаруаларды орынсыз соттау және шаруалардың малын жөнсіз кәмпескелеу, меншік құқығынан айыру, тұрақты тұратын жерлерінен күштеп көшіру орын алды. 1930-1932 жылдарды алапат аштық етек алды. 1-ж: 1932 жылғы шілде айында республика қайраткерлерінің бір тобы Ғ. Мүсірепов, М. Ғатауллин, М. Дәулетқалиев, Е. Алтынбеков, Қ. Қуанышев аштық туралы Ф. Голощекинге ашық хат жазды. («Бесеудің хаты»). 2-ж: Азаматтық ерлігі жоғары және принципшіл адал адам болған Тұрар Рысқұлов етек алған қасірет туралы шындықты ашып көрсетуден тайсақтамады. «Сізден осы жазбамен танысып шығып, бұл іске араласуды және сол арқылы аштан өлуге душар болған көптеген адамдардың өмірін құтқарып қалуды өтінемін» деп жазды. 1-ж: 1937-38 жылдарды террор жаппай сипат алды. Бұл жылдарда кеңес өкіметін орнату мен нығайтуға қатысқан, кезінде «Алаш» партиясының көрнекті қайраткерлері мен мүшелері Әлихан Бөкейхан, Халел Досмұхамбетұлы, Ахмет Байтұрсынұлы, т.б ұшырады, оларды «халық жаулары» деп

жариялады. Бұларға жазалаудың жоғары түрі ату жазасын қолданды. 2-ж: Қазақстан картасында КарЛАГ пайда болды. Оның бірі «Отанға опасыздық жасағандар отбасыларының мүшелеріне арналған лагерь» деп аталды. Ол «Алжир» деген атаумен кеңінен мәлім. Бұл азап лагерлерінде әр түрлі ұлт өкілдерінен шыққан атақты ғалымдар, ақындар, өнер адамдары ұзақ жылдар бойы қамауда болып азап шекті. 1-ж: Енді ортада 10 «А» сынып оқушылары өлеңдерін оқиды.

• Гүлзада Қара күйе жағылған, Қарғыс таңба Жазықсыз таңылған. "Халық жауы",Үй-орманың оталу.Өз елінде өзің дұшпан аталу

Саналылар сұмырайға саналу. Айыпсыз-ақ абақтыға қамалу. Қапияда қауіп алар қармақтар, Ойды орап Қырды жапқан Қарлагтар. Қайда барсаң қан сасыған іргелер, Тірі өлікке толған іші түрмелер.

• Лейла Парызың көп тірілер, Өмір – күрес, жанталас. Заман туса бірігер Басыңды қос, алты Алаш. Қазағымның әр үйін

Қуат беріп қолдаған, Әли десең – Әлиің Хан десеңіз – Хан болам. Ұлдар туар Ержүрек, Атар әлі таң-нұрың. Бөлінсеңдер бөрі жеп, Тәлтек болар тағдырың. Аспан әлем нұрланса, Жау шықпайды тасадан.

Алаш туы бір болса, Бауыр – бүтін, Бас – аман.

• Айзада

Түбім – түрік Мен өзім – қазақпын. Болмай қалса керегім, Отына сал тозақтың. Білім деген бір тұма, Көзін ашпас аса көп. Ұйықтап жатқан ұлтыма Ызыңдадым маса боп. Айтқан беттен таймаса, Қайран ерлер өркеуде. Жұрт бүгінін ойласа, Менің ісім ертеңде. Белді бекем буған соң Бар азапты көрдім мен. Қазақ болып туған соң, Қазақ болып өлдім мен.

• Гүлдана

Алаш туы астында, Күн сөнгенше сөнбейміз! Енді ешкімнің алашты Қорлығына бермейміз! Адамдықтың жолына Бастаған ерлер соңында, Басқаға көңіл бөлмейміз. Қандай шайтан келсе де Алдауына көнбейміз. Өлер жерден кеттік біз, Бұл заманға жеттік біз, Жасайды алаш, өлмейміз! Жасасын алаш, жасасын! • Рахила Ел керегін алғанша Аянбадым Алашта, Жалғыз жаңқам қалғанша Аз өмірде әуре боп Көп тартқанмен азапты, Санасына сәуле боп Оятып ем қазақты. Кем-кетігі толды ма, Болса әлде де керегім. «Оян, қазақ!» орнына «Ойлан, қазақ!» дер едім.

•Абылайхан А. Мен – Сәкенмін Сейфулланың баласы, Жазылмаған жүрегімнің жарасы. Мен Құдайдың ажалынан өлгем жоқ, Мені өлтірген адамдардың аласы. Он жетіде ту ұстадым қолыма, Мақтанышпен мадақтадым оны да! Қыран едім, қанатыммен соғылып Өзім түстім қастандықтың торына. Көжегіне ұқсамадым қоянның, Қатарымнан тым ертерек ояндым. Қызыл туды жырлап едім армансыз, Ақырында қызыл қанға боялдым. Бостандықтың күте-күте әр таңын, Енді соның шын азабын тартамын! Мені атқан адамдардан қорықпаймын, Елін сатқан адамдардан қорқамын!

•Береке Жазам-жазам әлі де бір тынбаймын, Қонса-дағы бір күн бақ, бір күн қайғың. Амангелді, Жалбырға жан бітірген, Бейімбетпін – досымын Мырқымбайдың. Шұға – менің өз мұғым, өз ғашығым, Туған елден жоқ менің өзге асылым. Құрымбайдай жігіттің құрдасымын, Аштан өлген Күлпаштың көз жасымын.

Мінген атым астымда тепектеген, Белсенді көп бұйрықты екі етпеген. Көкбазарға сатуға бара жатыр, Көк сиырын Дайрабай жетектеген. Тәуелсізсің. Айналдың өркенді елге, Қаптап, қаулап гүл өсті өртеңдерде, Кеше жаздым мұңымды, бүгін жаздым, Мен сендермен біргемін Ертеңде де!

• Әлішер