Алгебрадағы оқушы құзыреттілігін дамыту туралы мақала

ШҚО, Семей қаласы

«№ 11 жалпы орта білім беретін мектеп» КММ

Моллаева Гаухар Сыламжановна

Математика сабағында оқушылардың функционалдық сауаттылығын қалыптастыру.

Елбасы Н.Назарбаев 2012 жылғы 27 қаңтардағы «Әлеуметтік-экономикалық жаңғырту – Қазақстан дамуының басты бағыты» атты Қазақстан халқына Жолдауында мектеп оқушыларының функционалдық сауаттылығын дамыту бойынша бес жылдық ұлттық жоспарды қабылдау жөнінде нақты міндет қойды [1]. Оқушылардың функционалдық сауаттылығын дамытудың жалпы бағдары Қазақстан Республикасында білім беруді дамытудың 2011-2020 жылдарға арналған Мемлекеттік Бағдарламасында және оқушылардың функционалдық сауаттылығын дамыту жөніндегі 2012-2016 жылдарға арналған ұлттық жоспарында анық көрсетілген. Ондағы басты мақсат – жалпы білім беретін мектептерде Қазақстан Республикасының зияткерлік, дене және рухани тұрғысынан дамыған азаматын қалыптастыру, оның физикалық құбылмалы әлемде әлеуметтік бейімделуін қамтамасыз ететін білім алудағы қажеттіліктерін қанағаттандыру [2].

Ұлттық жоспарды орындаудың нәтижесінде қазақстандық мектеп оқушыларының функционалдық сауаттылығын дамыту үшін мынадай жағдайлар жасалатын болады: ғылыми-зерттеу жағынан қамтамасыз ету, білім беру мазмұнын жаңарту, оқу-әдістемелік қамтамасыз ету, мектеп оқушыларының білім сапасын бағалау және оған мониторинг жүйесінің жасалуы, материалдық-техникалық базаның жақсартылуы [3].

Ендеше, бүгінгі күні ұстаз алдындағы басты міндет – оқушылардың шығармашылығын, ізденушілігін дамытып, әрқайсысына жеке тұлға ретінде қарап, олардың өздеріне деген сенімін, білімге ынтасын арттыру. Ол үшін мұғалім білім алушының бойына алған білімін практикалық жағдайда тиімді және әлеуметтік бейімделу үдерісінде пайдалана алатындай негізгі құзыреттіліктерді сіңіруі керек.

Курстың қызықты материалдары функционалды сауаттылықты қалыптастыруды қамтамасыз етеді. Сонымен қатар әр түрлі формада берілген ақпаратты қабылдау және сараптау біліктіліктерін жетілдіруге, көптеген нақты тәуелділіктердің ықтималдық мінездемесін түсінуге, қарапайым ықтималдық есептеулерді жүргізуге мүмкіндік береді.

«Математика бойынша PISA құрылымы» құжатында (ЭЫДҰ, 2013) математикалық сауаттылық былай анықталған:

«Математикалық сауаттылық – оқушының математиканы түрлі мәнмәтіндерде тұжырымдау, қолдану, талдап түсіндіру қабілеті.

Ол, өз кезегінде, математикалық ойлау, құбылыстар сипатталатын,

түсіндірілетін, алдын-ала болжап айтылатын математикалық ұғымдарды,

процедураларды, білім мен құралдарды пайдалануды қамтиды.

Бұл адамдарға математиканың әлемде қандай рөл атқаратынын мойындатуға,

конструктивті, қызығушылығы мол және ойлай алатын азаматтарға қажетті

саналы көзқарас қалыптастыруға және ой өзегінен өткізілген шешім

қабылдауға көмектеседі».

Математикалық сауаттылық деген ұғымға оқушылардың келесі қабілеттіліктері жатады:

қоршаған ортада пайда болатын және математика арқылы шешуге болатын мәселелерді тани білу;

бұл мәселелерді математика тілінде құрастыру;

бұл мәселелерді математикалық айғақтар мен әдістерді қолдана отырып шешу;

шешімдерде қолданылған әдістерді талдау;

қойылған мәселелерді есепке ала отырып нәтижелерді түсіндіру;

шешімдердің нәтижелерін құрастырып жазу [4].

Тұжырымдау дегеніміз – математиканы қолдану мен пайдалану мүмкіндіктерін анықтау.

Бұл жерде есептерді шығару үдерісінде оны талдау үшін қандай математикалық аспектіні қолдану керек дегенді анықтап алу тиіс.

Мысалы, мәтінді қажетті математикалық модельге (ақырында шешілетін болуы тиіс) айналдыру.

Қолдану дегеніміз – математикалық білімді, ұғымды, құралдарды есеп шығаруда

пайдалана білу. Сондай-ақ, оқушы есептеулерді орындау,

алгебралық амалдар мен математикалық жағдайларды талдауда математикалық құралдарды пайдалану мүмкіндігін тудыру үшін жағдайларды немесе есептерді жеңілдендіру қызметтерін жасай білуі тиіс.