Амал мерекесі туралы тәрбие материалы

Тақырыбы: Амал мерекесі

Мақсаты: Оқушыларды қазағымның салт-дәстүрлерінің бірі амал мерекесінің ерекшелігімен таныстыру және үлкенге құрмет кішіге ізет көрсетуге сыйластыққа баулу.

Көрнекілігі: плакаттар,шарлар,интер тақта.

Негізгі бөлім: Ұйымдастыру

Амал мерекесі жайлы түсінік

Мерекелік бағдарлама

Қорытынды

Қазақ биі

1-Жүргізуші:Салеметсіздер ме,құрметті,ұстаздар,оқушылар!Бүгінгі наурыз мейрамына арналған 14-наурыз көрісу Амал мерекесі атты мерекелік шарамызды ашық деп жариялаймыз. Бүгінгі Наурыз мейрамында екі мерекенің мазмұны қосарланып жүр, оның бірі қазақша-Жаңа жыл және Күн - түн теңесімі . Наурыз мерекесін 1988 жылғы ресми мейрамдауды бастағалы бұрынғы 14-наурызда «Амал» атауымен мейрамдалып келген жаңа жыл мерекесі Наурызбен біріктірілді. Бір қызығы , бұрынғы ата бабамыз наурызды 21-22 наурызда емес , 14 наурызда аталып келген және ол бейресми түрде елдің біраз өңірін қамтыған еді.

2- жүргізуші: Әдеттегідей, Қазақстанның батысында тұратын халық бүгінгі күнді елден ерек қарсы алады. Халық қыстан аман-есен шыққанына қуанып, бір-бірімен қол алысып «Бір жасыңмен» дейді екен. Ол «Бір жасқа есеюіңмен! Қыстан аман-есен жетуіңмен» дегенді білдіреді.Амал таңын қарсы алған әрбір үй ертемен есіктерін айқара ашып, шаңырақта міндетті түрде дастархан жайылады. Ренжіскен адамдар татуласып , араздық ұмытылады.Көрісу салты бір күннің аясымен шектеліп қалмайды, жыл бойы жалғаса береді.Ауыл жастары үйдің үлкендеріне көрісіп шығу міндетті. Ал көрісуге келген адамға ілтипат көрсетіледі.

Амал мерекесіне орай өзінің шығарған өлеңімен Ботагөзді ортаға шақырайық.

1- жүргізуші:14-наурызды көрісу салты деп емес ,кей жерлерде амал мерекесі деген атаумен де аталып өтіледі. Тек Батыс өңірлерінде ғана емес, көршілес Ресейдің Астрахан, Саратов, Орынбор, Қарақалпақстанның жеріндегі қазақтар көп қоныстанған аумақтарда да тойланады екен. Деректерге сүйенсек , Байбақты Қазыбек күнтізбесі бойынша шыққан деп көрсетеді.Сондай-ақ , парсы математигі астроном,ақын,философ Омар Хайямның күнтізбесінде Жаңа жыл наурыздың 14- інен басталатындығы да айтылады.

2- жүргізуші:Көрісу салтының өзіндік ерекшеліктері бар. Мысалы, бір-біріне өкпе назы бар адамдарды кешірімді болуға шақырады. Ата-дәстүрімізден жалғасын тауып келетін көрісу салтын біз жанұямызбен бірге қарсы аламыз. Алдын ала дайындалған дастарханымызды жайып, ағайын тумаларды күтеміз. Көрісу қазақ халқының ұлттық мерекесі. Айтулы күнді отбасымызбен ерекше қарсы аламыз. Таңертең ерте тұрып, үйді жинастырып, ағайын туыстардың үйіне барып,көрісіп шығамыз . Егер бара алмай қалсақ бұл ұятты болып саналады.Бұл мейрамды тек батыстықтардың ғана емес, бүкіл қазақ елінің атап өткенін қалаймын.

1-жүргізуші: Құлақтан кіріп бойды алар , әсем әнмен тәтті күй

Көңілге түрлі ой салар, әнді сүйсең менші сүй, демекші

«Шақырады көктем» әнімен Кенжебекова Қымбатты

ортаға шақырамыз.

2- жүргізуші: Қыс өтіп,қар кетіп

Шырайлы шуақ жаз жетіп

Шаруаның бұл кенелген

Күн мейрамы ежелден

Құтты болсын,бұл Наурыз!

- Балақайлар,Жаңа жылды атап өткенімізге ұзақ уақыт бола қойған жоқ .Тағы да бір « Жаңа жыл келді» , деп үлкендердің қарбаласқа түсіп жатқандығын байқаған боларсың. Бұл-Наурыз. Наурызда күн жылынады, табиғат жаңарады, ағаштар бүршік ата бастайды. Құстар жылы жақтан ұшып келеді. Осы кезден бастап мал төлдейді. Ұзақ суық қыстан кейін жаңа тіршілік басталады.

Осыған байланысты кішкентай бүлдіршініміздің «Көктем» әнін қабыл алыңыздар.

1- жүргізуші: Сен білесің ба ? Наурыз мейрамында даланы Қыдыр баба аралайды екен . Қыдыр баба адамдарға дәулет беріп, бақ қондырады екен. Жүзінен шуақ тараған , жанары жылы ,ақ сақалды қария кейпінде көрінеді. Қыдыр бабаға жолыққан жанның бақ жұлдызы биікте жанбақ.

(Сахнаға бір қыз бала жүгіріп шығады. )

- Уа,халайық,қараңдар,Қыдыр ата келе жатыр. Алақай, Қыдыр ата келе жатыр,Қыдыр атаның ақ батасын алатын болдық.

2- жүргізуші: Керемет,Наурыз айында даланы Қыдыр аралайды екен. Сол себепті осы түн «Қыдыр түні» деп аталады.Қыдыр түні Жаңа жыл табалдырықтан аттап үйге енгенде «Жалғыз шала сәуле болмас» деп төрге қос шырақ жағып қойылады. Қыдыр ата адамдарға дәулет дарытатын, бақ қондыратын , ақсақал кейіпінде көзге көрінетін қиял ғажайып бейне.…