Әртүрлі ортадағы электр тогы 10 сынып жоспары

Сабақтың тақырыбы Әр түрлі орталардағы электр тогы. Металдардағы электр тогы.

1. Сабақтың мақсаты:

1.Білімділік: Студентердің металдар-жақсы өткізгіштер екендігін, металдардың электр өткізгіштігі электрондық болатындығын түсіндіру және металл өткізгіштердің меншікті кедергісінің температураға тәуелділігі туралы түсінік беру. 2. Дамытушылық: Студентердің ой-өрісін дамыта отырып, металдардың өткізгіштігі туралы түсінігін, танымын арттыру.

3. Тәрбиелік: Студентердің өз бетімен білім алуға

тәрбиелеу, пәнге қызығушылығын арттыру. II. Сабақтың әдісі: Интерактивті оқыту әдісі III. Сабақтың көрнекілігі: а) техникалық қамсыздануы: интерактивті тақта. в) бағдарламалық қамсыздануы: интерактивті бағдарлама POWER POINT бағдарламасы. с) Электрондық оқулық Физика-10

IV. Сабақ барысы:

1. Ұйымдастыру бөлімі: Оқушылар түгелденеді. 2. Жаңа сабақты өткен материалдармен байланыстыру

кезеңі өтеді:

1. Заттар электр тогын өткізу қабілетіне қарай қандай

түрге бөлінеді? 2. Металдар заттың қандай күйіне жатады? 3. Қатты денелердің заттың басқа күйлері—сұйықтар мен

газдардан қандай ерекшелігі бар? 3. Жаңа сабақты түсіндіру:

Заттар электр тогын өткізу қабілетіне байланысты:

1. Өткізгіштер. 2. Жартылай өткізгіштер. 3. Диэлектриктер болып бөлінеді. Металдар электр тогын өткізу қабілетіне байланысты жақсы

өткізгіштерге жатады.

Металдардың молекулалары тәртіпті, ретті орналасатын болғандықтан, олар кристалдық тор құрайды. Кристалдық тордың әрбір түйіндерінде оң иондар болады да олардың арасында ретсіз, бейберекет қозғалып жүрген электрондар болады. Егер сол металл өткізгішті электр өрісіне енгізсе, электр өрісі әсерінен ондағы электрондар тәртіпті, ретті қозғалысқа түсіп, электр тогы пайда болады. Электр тогы дегеніміз зарядталған бөлшектің реттелген қозғалысы. Сондықтан металдардағы электр тогы электрондардың ретті қозғалысы арқылы пайда болатындықтан металдардың электр өткізгіштігі электрондық деп аталады. Металдардың электрондық өткізгіштігін американ ғалымдары Б. Стюарт пен Р. Толмен өз тәжірибелері арқылы дәлелдеп берді: Катушкаға сымды орайды да оның екі үшын изоляцияланған 2 металл дискіге дәнекерлепкеп бекітеді. Дисклердің ұштарына сырғымалы контактілердің жәрдемімен гальвонометрді қосады. Катушканы қатты айналдырады да, сосын кенет тоқтатады. Кенет тоқтатақанда, катушканың зарядталған еркін бөлшектері өткізгішке қатысты инерциясы бойынша біраз қозғалыста болады., олай болса катушкада электр тогы пайда болады. Ток аз уақытқа созылады, себебі өткізгіш кедергісінің әсерінен зарядталған бөлшектер теж

Мұндағы R=ρ*l /S өткізгіштің кедергісі өткізгіштің ұзындығына, өткізгіштің көлденең қимасының ауданына тәуелді шама.

l =R*S/ρ →S = ρ*l /S

Металл өткізгіштен ток өткен кезде оның ішкі энергиясы артады да қызады. Металдардан ток өткен кездегі бөлініп шығатын жылу мөлшері Джоуль-Ленц заңы бойынша анықталады:

Q =I2 *R*t