Ауыл күніне арналған сыныптан тыс іс-шара сценарийі

Шашу биі

Жүргізуші: Құрметті қонақтар, ауыл тұрғындары! Қасиетті Байғабыл топырағына хош келдіңіздер! Туған жердің әрбір сайы мен қырқасы, тауы мен өзені тарихтан сыр шертеді.Әрбір өлкенің халқына суықта пана, ыстықта сая болған, есімдері ел есінде сақталған біртуар перзенттері бар.Осының бәрін жас ұрпақ білуге тиіс.

Байғабыл Нүркей қажы, Биян қажы, атақты ұста Шаяхмет, ел басқарған Баймұрат би, Нарбай бай өмірге келген қасиетті өлке. Жылдар өтіп осы аталарымыздың ізін жалғаған кейінгі ұрпағы туған елінің көркеюіне үлес қосуда. Суармалы бақша егу жұмысын қолға алған Айтқұл байдың жолын бүгінде баласы Тиыштық Сабыр қызы жалғастырып отыр.Айтқұл жерін мекендеп отырған Мұраталі Көкішев пен Юсупов Берік бүгінгі заман талабына сай күн энергиясын пайдалануда.Ел қамын ойлаған Нарбай байдың жолын ұрпағы Тұрмағанбетов Мұрат Әділханұлы жалғастыруда. «Сыбаға», «Отбасылық бордақылау алаңын » ашып, бүгінде шаруашылығын дөңгелентіп отыр. Жолай атадан басталатын 300 жылдық тарихы бар мекен –Мұқан түбек.Бастапқыда Жолай түбегі, Сандыбай түбегі, Әбеу түбегі, онан соң Мұқан түбегі боп аталған мекенде осы кісілердің ұрпағы Боранбай Қойшыманұлы мал шаруашылығымен айналысып отыр.Шаяхмет ұстаның бел баласы Түбекбай ұсталықпен айналысса, бүгінде әке тәрбиесін бойына сіңірген Жомарт Түбекбайұлы ел таныған, елдің көркеюіне үлес қосқан қадірлі азамат.Сәуірбайдан тараған ұрпақ Нұрмановтар білім жолын қуып, қайраткерлік деңгейге көтерілді.

Бүгінгі ауыл күнінің мақсаты осындай аталарымыздың өмірін үлгі ете отырып, ұрпақ жадында мәңгілік сақтау.Құрметті ауыл тұрғындары, мереке құтты болсын! Мерекелік құттықтау сөзді аудан әкімі Нұржан Қайыржанұлына береміз!

Ән.

Мұқан ауылыЖолай батырдың жер таңдауы, ұлдарымен диалог (4-6 минут)

Жолай батыр (Әли): - Әкелеріміз айтады екен: «Өзен жағалағанның өзегі талмайды». Пах, шіркін! Мына жердің шұрайлылығын қараңдаршы. Әй, ұлдар! Сандыбай, Өтебай, бері жақындаңдар! Жау жағадан алып тұрған тұс екенін жақсы білесіңдер. Бірақ, көшіп жүрген, ел айрылған қиын уақытта да Асан Қайғы бабамыздың өзі Жерұйықты іздеген ғой.

Сандыбай (Бөлтірік):- Иә, әке! Қаймақ атам айтып кеткен Асан қайғы ма? Болған, көрген жерлерінің бәріне де баға беріп отырады. «Жерұйықты» таба алмай, әбден қалжырап, Ұлытауға жеткенде дүние салды емес пе.Жолай батыр (Әли): - Дұрыс айтасың, ұлым. Асан Қайғы Торғай өзенін көргенде: «Ағар суы бал татыған, ақ шабағы май татыған жер екен»,— депті. Расында да, мына жер қалың тоғайлы, екі өзеннің арасы, шабындығы биік, шөбі шүйгін, қалың қоғасы малға ықтасын жер екен. Тоғыз жолдың торабындамыз. Бұл өңір Ұзын Қыпшақ Қаз Кеделдің баласы жайлаған жер болсын. Мына ғаламат жерді Жолай батыр қалдырып кеткен деп айтып жүрсін. Сендер де жігіт боп қалдыңдар. Сандыбай сен садақ ұстайтын жасқа жеттің, інің екеуің осы түбекті қоныс етіңдер. Менің қай жорықтан аман келетінім белгісіз. Оны өздерің де білесіңдер.

- Өтебай (Нұртөре):- Әке, жорыққа бізді де ала шығыңыз! Садақ тартып, қылыш көтеріп үйренейік. Үй-жанды қорғайтын біз боламыз! Ат үйретіп, балық аулап жүре береміз бе?!

Жолай батыр (Әли)- Бұл шапқыншылық әзір бітпейді, Өтебай. Бабам қазақ қаншама жыл сырт жаулармен соғысып келеді. Бірақ... Бірақ... түбі жеңісті түпкілікті орнатамыз. Әзірге сендер осы жерде орнығып, жан-жақты бағамдаңдар. Осы түбекте қазығымызды қағамыз. Ал, киіз үйді әкеліңдер! Анау қырға құрайық!

Ұлдары: кеттік! Кеттік!

Монолог.

Ернар: «Менің әкем Божымұлы Шаяхмет- темірден түйін түйген ұста болған кісі. Елдің қажетін өтеп өзінің шеберлігімен атағы шыққан, қайырымды адам болған. Кейбір үйлерде Шаяхмет ұстаның жасаған заттары әлі күнге дейін сақталған. Әкемнің әкесі Божым өрімші болған екен.Шаяхмет әкеміз тері де иледі, қамшы,шыбыртқы,шана,ол кезде трактор, техника жоқ, әкем өгіз малаға дейін бәрін қолдан істеп шығаратын.Шағын ғана күміс соғатын көрігі болды,күмістің неше атасын соқты,қазіргі ұрпақтарында тіс шұқығышы,құлақ шұқығышы,кішкентай күміс соғатын көрігіне дейін сақталған.

Ол кісінің істемегені жоқ, божыға дейін өрді,ноқта, арба-шана бәрі қолынан шыққан.Ағаш табақ, ожау,қасық ағаштан түйін түйген адам. Біз көрігін басып басында отырамыз. Қазіргідей көмір жоқ.Бір шана талды шауып әкелед те, соны самауырынның талы сияқты бұтаймыз, жас тал бір күн кебеді.Одан соң жерді ор қып қазад,соған салып жағад.Сосын түбі тесік қара қазанды үстіне жаба салад, содан ол көмір боп шығад.Соны көрікке салса, қып- қызыл болып күмісті де, темірді де балқытады.Біз бала көрікті басып, желдетіп отырамыз.Шоқты қалақпен салып отырады,күмісті қорытқанда жамбастың шұқыршағына салад. Күмісті адал күміс, арам күміс деп бөлед. Жамбастың шұқыршағы қызғанда адал күміс доп- домалақ болып шыға келеді. Сосын құмды шұқырлап, құя салғанда түйменің үлкендігіндей ғана күміс шығад, одан түрлі сақина жасайды. Станцияның жанында көрігінің орнын төмпешік қып үйіп қойған, қазір оба сияқты болып тұр.Ол жерде біраз үй болды,бала кезіміз сонда өтті.Биік төбешік, оны ешкім баспайды, қасиетті жер деп саналады.

Мен Шаяхметтің бел баласы Түбекбай әкемнің ұсталығын меңгеріп, ісін әрі қарай жалғастырдым. Кезінде колхоз, совхоз шеберханаларында ұста болып халыққа пайдамды тигіздім».

Нұрым: 70 жылдардағы студент құрылысшылардың отряды. Сахнаға әңгімелесіп шығып келе жатады.