Әз Наурыз құтты болсын тәрбие сағатының материалы

Әз, Наурыз құтты болсын!

Сабақтың мақсаты:

Қазақтың салт – дәстүрін жаңғырта отырып, ата – баба салтын сақтау, құрметтеуге тәрбиелеу;

Халқымыздың ұлттық мәдениетін дамыту, табиғатпен үндестікке үйрету.

Көрнекі құралдар: нақыл сөздер жазылған плакаттар, гүлдер, шарлар.

Сабақта қолданылатын әдіс- тәсілдер: сұрақ – жауап, түсіндіру, орындау, әңгімелеу.

Мұғалім: Жер әлемді жайнатып, әнші құстарды сайратып, Наурыз тойын тойлатып, ұлыстың ұлы күні келді. Той құтты болсын! Ұлыс оң болсын!

Аружан:

Уа, жараңдар, жараңдар!

Бәрің бері қараңдар,

Наурыз думан басталды.

Бір сәт зейін салайық,

Ұштасқан оймен мәңгілік.

Біздерде бар сан ғұрып,

Ғасырлардан ғасырға

Келе жатқан жаңғырып.

Бермен жақын тұрыңдар,

Сөзіме көңіл бұрыңдар.

Жауқазындай Наурыздың,

Жарапазан жыры бар.

Қырымбек:

Уа, халайық, халайық,

Ақ сандықты ашайық.

Бұл мереке, бұл тойдың,

Шашуларын шашайық.

Ақ әже Наурыз шашуын шашады.

Сая: Наурыз сөзі – парсы тілінде «Жаңа күн» денген сөз. Яғни, бұл күн – ата- бабаларымыз, арғы тегіміз мыңдаған жылдардан бері мерекелеп келе жатқан жыл басы. Бұл күні күн мен түн теңесіп, бұдан былай күн түннен ұзара береді.

Дарын: Ұлыстың ұлы күні тунгі сағат бірді соға бастағаннан ел елжірей қуана есік ашып, дастархан жайып, бірін – бірі құшақтаса құттықтайды.

Әділбек: Ұлыстың ұлы күні әрбір адам бұрынғы реніш, өкпе – наздары болса, бәрін кешіріп,бірін – бірі мейман етеді. Сыйласым үстінде әрбір тойшыға лайықты сыбаға беріліп, сый – сияпаттың жаңаша түрлерін көрсетеді.

Ботагөз: Наурыз тойының өзіне тән үлкен ырым асы – Наурыз көже. Наурыз көже жеті түрлі дәмді астың құрамынан жасалады. Оның мәні жаңа жылда тойымшылдық, молшылық, мәнді де дәмді, татымды өмір болсын деген ырымды, тілекті паш ету.

Айгерім: Наурыз айында жер – ана босаңсып көк шыға бастағанда «Наурыз тал» егеді.

Бауыржан: Наурыз айы – ақ мол болатын, елдің аузы аққа толатын берекелі ай.

Нұрқанат: Әжелер сүрленген еттерін, қазы – қарталарын наурыз көжеге сақтайды.

«Наурыз - думан» әні орындалады.

Ақ әже қазақтың бірнеше салт – дәстүрлері туралы айтып өтеді.

Фарида:

Жарқыраған жас нұрлы,

Жаса, Наурыз дәстүрлі.

Бақытыма шалқыдым,

Ашылады нұрымыз.

Осынау байтақ елімде,

Айтылады жырымыз.

Оқушылар екі топқа бөлініп өнер көрсетеді:

Айтыс өнері.

Амандасу рәсімін көрсетеді.

Өтірік өлең, мақал- мәтелдер.

Ырым – тыйым сөздер жарысы.

Асық ату, аударыспақ ойыны.

«Саржайлауым» әні орындалады. «Қазақы дастарханым» әні орындалады.

Ақ әже «Саумалық» әнін орындайды.

Ақ әже:

Хан тауының көк құсы,

Ұйқыдан көзін ашты ма?

Балалар: Ашты, ашты.

Ақ әже:

Саумалық, саумалық,

Самарқанның көк тасы

Еріді ме, көрдің бе?

Балалар: Көрдім, көрдім.

Ақ әже:

Жаңа жыл жарылқа,

Ескі жыл есірке,

Саумалық, саумалық!

Ортаға Қызыр ата бата береді:

Армысыңдар, жамағат!

Ұлыс оң болсын,

Ақ мол болсын,

Қайда барсаң жол болсын!

Ұлыс бақты болсын,

Төрт – түлік ақты болсын!

Ұлыс береке берсін,

Бәле – жала жерге енсін!

Ұлы халқым тоқ болсын!

Көйлектерің көк болсын!

Уайым – қайғы жоқ болсын!

Қуаныштарың көп болсын !

Әумин!

Ақ әже:

Ішілетін, жейтіннің,

Бұл көжеде бәрі бар,

Ошақта шоқ көп әлі,

Астың ауыр обалы.

Астан үлкен ешкім жоқ,

Қазан аузы жоғары.

Ал, отырыңыздар наурыз көжеге, - деп балаларды, үлкендерді наурыз көжеге шақырады.

«Наурыз көжені тойып ішсең, жыл бойы тоқ жүресің» деген ырым сөз бар.

Наурыз туралы ән орындалады.

Денсаулық кепілі – тазалық.

Мақсаты:

Оқушылардың денсаулық құндылығы туралы түсініктерін кеңейту;

Денсаулықтың адам өміріндегі маңыздылығын түсіндіру;

Денсаулығын сақтай білу іскерлігін дамыту;

Денсаулықты күтуге, бағалауға тәрбиелеу.

Барысы.

Мұғалім: Балалар, сендер болашақта қандай болғыларың келеді?

Ералы: Мен ұлмын, сондықтан өжет, күшті, төзімді, көңілді болғым келеді.

Назгүл: Мен қызбын, сондықтан нәзік, шыншыл, әділ, әдемі болғым келеді.

Мұғалім: Әдемі, нәзік, күшті болу үшін не керек? (Денсаулық керек)

-Иә, балалар ендеше біз сендермен «Денсаулық» атты тамаша елге саяхатқа шығамыз. Онда ауырмай әдемі, таза болу үшін өз – өзімізге қызмет көрсету дағдыларымен танысамыз.

-Саяхат картасы тақтада ілулі тұр, осы карта бойынша әр аялдамада тоқтап, өзіміздің көңіл – күйімізді салып кетіп отырамыз. («Өте жақсы» немесе «Жаман» деп)

1 – аялдама: «Менің таңым». (Балалар тақпақтарын айтады)

Фарида:

Дос бол сабын, сумен сен,

Жиі – жиі жуын сен.

Таңертең де, кеште де,

Жуын күндіз – түсте де.

Ерқанат:

Жуын тамақ алдында.

Жуын тамақ соңында.

Жуын ұйықтар кезінде,

Жуын тұрған мезгілде.

Су мен сабын бір жолдас.

Жоймас олар кір болмас!

Жалғас:

Ерте тұрып күнде мен,

Терезені ашамын.

Сәлем! деймін Күнге мен,

Шаттық әнге басамын.

Қайырлы таң, аташым!

Деймін келіп атама.

Қайырлы таң апашым!

Деймін келіп апама.

Сая:

Қолды шайып енді мен,

Жарты шыны су ішем.

Шынықтырып денемді,

Жаттығуға кірісем.

Тұрады алшақ аяғым!

Керіледі көкірек.

Еркін тыныс аламын.

Санаймын: бір, екі – деп.

Бауыржан:

Тасытқан соң күшімді,

Шынығуды бітіріп.

Тазалаймын тісімді,

Жуынамын күтініп.

Басты байлық – денсаулық,

Бабаң айтқан даналық.

Сақта жолын сен тауып,

Осы шақтан балалық.

Бұл аялдамадағы көңіл – күйімізді салып кетейік.

2 - аялдама. «Ас – адамның арқауы»

Балалар, қандай тамақ денсаулыққа пайдалы?

(Сүттен жасалатын тағамдар, дәрумендері бар жеміс - жидектер)

Оқушы: Алмада, алмұртта В, лимонда С, сәбізде А, қызанақта А, В, пиязда А, В,С, қаймақта С,Д, сүзбеде Д,В, сүтте С,Д, ірімшекте В дәрумендері бар. (Бұл аялдамаға көңіл – күйімізді салайық).

3 – аялдама. «Қимыл - қозғалыс». Денсаулығымызға қимыл – қозғалыстар да пайдалы екен.

(Барлық оқушылар «Қара жорға» биін билейді)

4 – аялдама. «Табиғат – тіршілік нәрі». Сөзжұмбақ шешейік (Табиғат сөзі шығады)

Әлішер:

Өртесең де өшірмейді,

Не тот басып шірімейді.

Өн бойына су сіңбейді,

Ылғал тартып ірімейді. (Тас)

Қырымбек:

Түсі бар көрінбейтін,

Бір тұтас бөлінбейтін.

Тынысы ол тіршіліктің,

Ешқашан жерінбейтін. (Ауа)

Ботагөз:

Көшіп жүріп желмен,

Сеуіп шықты тамшысын.

Қыраттарға шөлдеген. (Бұлт)

Дарын:

Алып мұхит – ақ алау,

Шеті шексіз жағалау. (Көкжиек)

Әділбек:

Аспанда бір нәрсе бар жылмыңдайды,

Тау басына жүгіріп қылмыңдайды,

Жанына жан иесі жақын келсе,

Бақырып бас салуға тайынбайды. (Найзағай)

Дәрілік қасиеті бар шөптер туралы айту. (Бақбақ, алоэ, қызылмия, өгейшөп, т.б.) суреттерін көрсету.

5 – аялдама. «Күлкі – көңіл ажары». (Мультфильм көрсету)

Балаларға күлкі туралы айтып беру. (Көңіл – күйімізді салып кетейік)

6 – аялдама. «Жүрек жылуы»

(Суретте жаттығу жасап жатқан жүрек және дәрі ұстап тұрған жүрек)

Мына суретке қарап ертегі құрастырыңдар. (Құрастырған ертегілерін оқыту)

7 – аялдама. «Жүректен жүрекке».

Шеңбер жасап тұрып, қағаздан жасалған жүректі ұстап тұрып, бір – біріне жылы тілек айтып беру.

Міне, балалар , біз денсаулық елін толық аралап шықтық.

Ендеше, мен сендерді денсаулық курсын толық өтті деген мақтау қағазымен марапаттаймын.

Құстар біздің досымыз.

Мақсаты:

Оқушыларға жалпы құстардың пайдасы туралы мағлұмат беру. Оларға қамқор болуға,құстарды аялауға бейімдеу;

Оқушылардың құстар туралы ой өрістерін, түсініктерін дамыту. Отанын, жерін, орманын, табиғатын сүюге баулу;

Аңдарды, құстарды қорғауға тәрбиелеу. Құстарды күте білуге үйрету.

Көрнекілігі: суреттер, құс ұялары, нақыл сөздер, буклеттер.

Барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі.

Құстар зиянды жәндіктер мен кенелерді кемірушілерді құртып егін мен орманды қорғайды. Елімізде жойылып бара жатқан аң құстарға арналған «Қызыл кітап» бар.…