Бала құқығы адам құқығы тәрбие сағаты

Сабақтың тақырыбы: Бала құқығы-адам құқығы

Кіріспе сөз: Оқушылар бүгін сіздермен Адам құқығы-бала құқығы тақырыбында дөңгелек стол басында пікір алмасайық деп отырмыз.Әр адам –өзі өмір сүрген ортадағы қоғамның мүшесі.Әр елдің өз адамдарына арнаған Ата Заңы- Конституциясы болады. Ата Заңда жеке адамдардың құқығы мен еркі туралы айтылған. Олай болса, өздерінің осы Ата-Заң туралы не білесіңдер? Конституция деп сөздің өзі латынша «Жарғы»,» «Заң» «Құрылым» деген ұғымды білдіреді.Сонымен Конституция мемлекетіміздің негізгі құқықтары мен міндеттерін тұжырымдайтын Ата Заң болып табылады. Тәуелсіз Қазақстанның негізгі тұңғыш Конституциясы 1993 ж 28 қаңтарда қабылданып Кейін оған түзетулер мен толықтырулар енгізіп, 1995 ж 30 тамызда қабылданды. Адам құқықтарының жалпыға бірдей декларациясы 1948ж 10 желтоқсанда БҰҰ-ның шешімімен қабылданды. Бұл азаматтардың ерік бостандықтарын терең қарастырылған құжат.Соның жарқын дәлелі ретінде американдық азамат қайда жүрсе де Конституциясы жазылған кітапшаны өз жандарынан тастамайды екен.Егер қандай да бір уақытта өз құқығы бұзылғандай жағдай болғанда дереу өз заңды міндеттерін талдауға кіріседі.Яғни олардың заңы бойынша Конституция алдыңда Президент те,қарапайым адамда бірдей құндылыққа,бірдей жа

Біздің өміріміздегі кейбір келеңсіз жағдайлардың көбі заң талаптарын,тәртіп талаптарын білмейтіндігімізден туындап жататын секілді. Сондықтан кейбір заңдық терминдер туралы айтып өтейік.

1 оқушы:Сан мыңдаған жылдар бұрын адамзат пайда болды. Міне сонымен қатар әртүрлі мәселелер де туындай бастады. «Адамдар не істеуге болады,не істей алады?»деген сұрақтар туындай бастады. Міне осы кезде әр елдің заңы,ережелері шыға бастады. Б.з.д Рим құқығы ІХ-ҮІІ ғ. Б.з.д Ү ғ. «12 кесте заңы»Қытай елінде. Шыңғыс ханның «ұлы жасасы»,Қасым ханның «Қасқа жолы»,Есім ханның «Ескі жолы»,Тәуке ханның «Жеті жарғысы».

2 оқушы: 1885 жылы Абайдың «Шар ережесі». Абайдың бұл заңының мазмұны елін әділдікке жеткізу,бейбітшілік,т ыныштықты сақтайтын заңдар жиынтығы деген. Және де қазақ елінің заңын жасауға,әдет-ғұрпының сақталуына мол үлес қосқан қазақтың ұлы үш кемеңгер биі.

Мұғалім: Міне,оқушылар,адамның шыр етіп өмірге келген сәтінен бастап,оның өмірін,денсаулығын және тыныштығын қорғап отыратын заң бар екен. Бұл заң 1948 ж 10 желтоқсанда қабылданған «Адам құқығының жалпыға бірдей декларациясы»екен. Және 1959 ж «Бала құқығының Декларациясы»қабылданған.. міне дәл осы декларациядан кейін 1989 ж 20 қарашада 61 ел қол қойған «Бала құқығы туралы Конвенция»қабылданып,қазіргі таңда құрамында 191 мемлекет бар. Дәл осы Конвенция негізінде 2002 ж тамыз айнда «Балалар құқығы туралы»заң Қазақстанда қабылданды.. бұл 9 тарау,53 баптан тұрады.

3оқушы:Конституция - конституциялық құрылысты бекітетін, адам мен азаматтың құқығы мен еркіндігін бекітетін,мемлектеттік биліктің федеральды қоргандарын тағайындайтын негізгі құрылтайшы саяси- құқықтық акт.Декларация- тараптар мақұлдаған жалпы принцитер мен мақсаттарды қалыптастыратын салтанатты акт

Міндет – адамдар бұлжытпай орындауға тиісті тәртіп пен қарым-қатынасқа қойылатын талап. Мораль - адамның іс-әрекетін қайырымдылық пен зұлымдық,әділдік пен әділетсіздік және т.б.тұрғысынан реттеп отыратын нормалар мен принциптер жүйесі. Құқық- қоғамдағы адамдардың өзара қарым- қатынасын реттеп отыратын мемлекет белгілеп, қорғайтын нормалар мен ережелер жиынтығы, осы нормаларды зерттейтін ғылым.(№3 слайд)

4 оқушы: «Ұяда не көрсең, ұшқанда соны ілесің» деген аталы сөзді атамыз бекер айтпаған. Әр адам мемлекеттік заңдарды құрметтеп, ата – бабамыздың тәжірибесін үнемі назарда ұстап отыруы тиіс. Халқымыз 13 жастағы баланы «отау иесі» деп атады. Ал қазіргі Қазақстан Республикасының Ата заңы бойынша, қылмыс жасаған баланы 14 жастан жауапқа тартады. 16 жастан бастап толық әкімшілік, қылмыстық жауапкершілік басталады, азамат жеке куәлік алады.5 оқушы: Заңды білу – заман талабы. Бүгінде Қазақстан Республикасында демократияға бағытталған құқықтық мемлекет құру идеясы жүзеге асырып, ондағы әрбір азаматтың өз құқықтарын жете біліп, соған сай сана – сезімдерін қалыптастыру. Азаматтың міндеті – заң талаптарын бұзбау, екінші жағынан, өзіне жүктелген міндетін орындау. Өйткені заң дегеніміз - өмірдің нәрі. Заңның мықтылығы – атында емес, адалдығы мен әділдігінде. Заңның ең басты мақсаттарының бірі – қоғамдағы алуан мінезді адамдарды салауатты өмір салтына тәрбиелеу.

6 оқушы: Адам құқығы, бала құқығын қорғаудан басталады

«Адам құқығы, бала құқығын қорғаудан басталады»Міне, адамның шыр етіп жерге түскен минутынан бастап, оны өмірін, денсаулығын, тыныштығын қорғап отырған заң бар. Бұл заң 1948 жылы 10 - желтоқсанда қабылданған. «Адам құқығының жалпыға бірдей декларациясы», сонымен қатар 1959 жылы қабылданған «Бала құқығы Декларациясы», міне осы декларациядан кейін 61 ел қол қойған 1989 ж 20 қарашада «Балалар құқығы туралы Конвенция» қабылданды. Қазірде бұған 191 мемлекет кірген. Конвенция деген - арнаулы мәселелер жөніндегі келісім шарт. Осы Конвенция негізінде 2002 ж тамызда Қазақстанда «Балалар құқығы туралы» заң қабылданды. Бұл заң 9 - тарау, 53 - бап - тан тұрады. Осы ережелерді бұлжытпай орындау - біздің Отанымыз, еліміз, халқымыз алдындағы парызымыз. Біздің өмірдегі кейбір келеңсіз жағдайлардың көбі біздің осы заң талаптарын, тәртіп талаптарын білмейтінтіндігімізден туындап жататын секілді.