Бала тәрбиесіндегі басты тұлға ата-ана баяндамасы

Ақтөбе облысы, Алға ауданы,

Нұрбұлақ орта мектебі,

математика пәнінің мұғалімі

Калдымуратова Назерке Бейбитовна

Бала тәрбиесіндегі басты тұлға ата-ана

Ата-анадан өсіп ұрпақ тараған,Жақсы-жаман болса, бала солардан.

Әрбір ата-ана өз перзетінің әдепті, саналы, иманды да ибалы, Отанының сүйікті және кішпейіл азаматы болып жетілуін қалайды. Ата-ана перзентінің жақсы азамат болып жетілуі үшін өз отбасында балаларын тәрбиелеудің нәзік жақтарының зандылықтарын білуі шарт. Сыйластық, түсіністік, үлкен жауапкершілік сезімдері бар отбасы – бақытты отбасы. Бақытты отбасында ғана ата-ана және олардың өзара қатынасы мазмұнды, берілген тәрбие сенімді және негізді.

Бала тәрбиесінің алғашқы алтын қазығы – тұған ұясы, өз отының басындағы тәрбиесі, тілі. Қазақтың: «Баланың бас ұстазы – ата-ана», «Балапан ұяда не көрсе, ұшқанда соны іледі» – дегендей, есі кіріп, тілі шыға бастасымен-ақ баланы байсалды, ұғымпаз, тілалғыш етіп баулыған жөн.

Қай халық болмасын үмітін ең алдымен ұрпағымен байланыстырады. Міне, сондықтан да:

«Ана – үйдің берекесі,

Бала үйдің – мерекесі.

Бұтағымен ағаш сымбатты,

Ұрпағымен адам қымбатты.

Бала болсаң балғындай бол.

Айналаңа қорғандай бол» -деген

қағиданы берік ұстаған ата-бабаларымыз өз ұрпағын адам – деген атаққа лайық етіп өсіруді мақсат еткен.

Ата-ана тәрбие беруде ата-бабамыздың салт-санасы, әдет-ғұрпында жүргізілген үлгі-өнегесінің мәнісі зор. Отбасы тәрбиесінде әкенің де, ананың да орны бөлек. Әке мен ана баланың алғашқы ұстазы. Адамзат баласы ананың мейірлі мейріне қанып, әке өсиеттерін тыңдап өссе ғана тәрбиелі отбасынан шыққаны көпке таңытыды.

Отбасы – ең үлкен, мықты тәрбие ошағы, шағын мемлекет. Отбасының негізі баланы өмірге келтіру ғана емес, оны мәдени- әлеуметтік ортаның құндылығын қабылдату, ұрпақтың, ата-бабалардың, ұлылардың ақыл-кеңес тәжірібиесін бойына сіңіру, қоршаған орта, адамзатқа, өз қоғамына пайдалы етіп тәрбиелеу.

Бүгінгі таңда отбасы өнегесінің, тәрбиесінің кемшілігі болып жататын тұстары көп. Балаға тәрбие берудің тетігін біле бермейтіндігіміз де жасырын емес.

Баланың басты ұстазы – ата-анасы болғандықтан, олардың педагогтік білім мен тәжірибесі болуы міндет-ақ. Мейлі ол басқа мамандықтың иесі болсын, қосымша білім артық етпейді. Өйткені, бүгінгі таңда балалармен дұрыс тәрбие жұмысын жүргізе алмайтын ата-аналарда көп. Ата-ана бала тәрбиесіндегі негізгі тұлға. Сонымен қатар, олар балалардың жан дүниесіне үңіліп, мінез-құлқындағы ерекшеліктерді жете білгені жөн. Балалармен әңгімелескенде, олардың пікірімен үлкен адамдай санасқан орынды. Сонда тәрбиені қалай, неден бастау керектігі айқынырақ көрінеді.

Кейбір ата-аналар: «Кешке дейін жұмыстамыз, кешкісін үй шаруасынан қол тимейді, баламен сөйлесуге, сабағын қарауға уақыт жоқ» деп жатады. Баламен сөйлесуге арнаулы уақыт бөлудің қажеті жоқ. Мысалы, қызы анасымен астың қамында жүргенде, ал әке баламен үй шаруасымен айналысу кезінде ортақ тақырыптар туралы пікірлесуге болады.

Ата-ана өз уақытын тиімді пайдаланса, ол да бала үшін үлкен өнеге. Жастайынан еңбектеніп үйренген бала өскенде де өз уақытын босқа жібермей,…