Балабақшада бала тілін дамытудың маңызы туралы баяндама

Балабақшада бала тілін дамытудың маңызы.

Тіл арқылы адамзат тілдесудің үлкен мүмкіндіктеріне қол жеткізеді, қарым-қатынасын біріктіреді және көзғарастарын қалыптастырады, дүниенің қыр-сырын танып білуге жол ашады. Сондықтан, тілдің дамуына, әсіресе мектеп жасына дейінгі бала тілінің дұрыс қалыптасуына ерте бастан ерекше мән берген жөн.

Балабақшада тәрбиеленіп жүрген баланың тілі де, ой – өрісі де үйде жалғыз жүріп өскен баладан анағұрлым жақсы дамиды. Онда баланың тілін жаттықтырып, ой – өрісін дамытуға көп көңіл бөлінеді. Әсіресе, баланың жас ерекшелігіне қарай айтылатын қызықты да тартымды өлеңдер, тақпақтар, жаңылтпаштар бала ұғымын кеңейтумен бірге дыбыстарды дұрыс айтып үйретуге баулиды, сөздік қорын байытады.

Сондықтан да, балаға айналадағы өмір тіршілігін танытып, бағдарлай, қабылдай білуге үйрету арқылы, ана баланың сөздік қорын молайтуға болады. Осы мәселелерді ескере отырып, баланың сөздік қорын байыту, іс – әрекеттерді білдіретін сөз тіркестерін айтуға жаттықтыру және тілдің грамматикалық құрылысын меңгерту, сөздерді байланыстырып айтуға, сөйлеуге үйретуді басты назарда ұстау керек.

Тіл – адамдардың бір – біріне пікір алысып, қарым – қатынас жасайтын құралы болғандықтан тілдің өоғамдық, тәрбиелік қызметі ерекше.

Тілдің грамматикалық сөйлеу мәдениетін игеруде баланың сәби шағынан басталып, біртіндеп жетілетін кезен. Сондықтан баланы балабақшада оқыту мен тәрбиелеу бағдарламасында белгіленген оқу іс – әрекеттің көп уақытты балалардың тілдерінің дамуына, көркем сөз өнеріне баулуға, мәнерлеп сөйлеуге, тіл мәдениетіне жұмсалады.

Балабақшада өткізілетін оқу іс – әрекеттердің барлығы осы салаға сабақтасып жатады. Балабақшадағы оқыту – тәрбиелеу жұмысында балалардың тілін дамыту, сөздік қорын молайту, ауызша сөйлеуге үйрете отырып, үйренген сөздерін күнделікті өмірде еркін қолдану. «Қатынас » білім беру саласында балалардың елестету, есте сақтау, ойлаулурын, қызығушылығын дамыту, өз ойын еркін жеткізуін қоршаған орта мен айналасындағы адамдармен еркін қарым – қатынасқа түсу, сөйлеу қабілеттерін қалыптастыру негізгі мақсаттардың бірі болып саналады.

Балалардың тілін дамутыдағы мақсаттар:

Балалардың ойлау, дұрыс сөйлеу қабілеттерін дамыту, сөздік қорын молайту, сөйлем құрап өз ойларын жеткізе білуге, қазақ тіліне тән ерекше дыбыстарды дұрыс айтуға үйрету.

Сөздің жалпы ұғым беретін жағын меңгеруге көңіл бөліп, өз ойын еркін жеткізуін, сөйлеу қабілеттерін қалыптастыру.

Ертегілерді әңгімелеуге, өлең, тақпақ, мақал мәтелдер, жаңылтпаштарды айта білуге үйрету.

Осы мақсатты іске асыру нәтижесіндегі міндеттері:

Бала тілін дыбыстау мәдениетіне тәрбиелеу.

Сөздегі грамматикалық дағдыларды қалыптастыру.

Сөздік қорын молайту.

Байланыстырып сөйлеуін қалыптастыру.

Балалардың ақыл – ойын дамытып, тіл байлығын арттыру.

Тілді дамытудың маңызы:

Тілдің дыбысталу мәдениеті.

Сөздік жұмысы.

Тілдің грамматикалық құрылымын қалыптастыру.

Байланыстырып сөйлеу.

Шығармашылық сөйлеу әрекеті.

Тілдің грамматикалық құрылымын қалыптастыру.

Сөздерді септік, көпше, жекеше түрлерін дұрыс үйлестіре білуге үйретуді жалғастыру.

Сөздердің кейбір күрделі түрлерінің жасалуын үйрету. Мысалы: ілік септігіндегі зат есімнің көпше түрі (ойыншықтардың, адамдардың, боталардың), етістіктің түрлері (жату, жүру, жүгіру).

Жан – жануарларды, олардың төлдерін зат есімнің жекеше, көпше түрінде айту біліктілігін дамыту.

Салалас құрмалас және сабақтас құрмалас сөйлемдерді қолдануға мүмкіндік туғызу және жай сөйлемнің құрылымын жетілдіру.

Сан есімдер.