Балалардың сөйлеуін дамыту, ата-аналарға кеңес

Сөйлеуді дамыту (Ата-аналарға кеңес)

Сөйлеу – баланың психикалық дамуының басты көрсеткіші, себебі онда сәбидің барлық жетістіктері мен проблемалары көрініс табады.Сөйлеудіңдамуындағыарттақалушылықтыңбіріншіжәнебастысебебібаланыңөзата-анасыменжеткіліксізқарым-қатынасыболыптабылады. Көптегената-аналарөзініңжұмысбастылығынажәнешаршайтындығынабайланыстыөзбалаларыменсөйлесугеуақыттарыжоқжәне оны қаламайды. Екіншісебепкейбалалардыңата-анасыныңүйдебаламенбасқатілдесөйлесуіболыптабылады.Баламенәртүрлі «бө-бөнемесе «нәм-нәм» деп бала «бала сөздерімен» сөйлеспеукерек. Баламенсөйлескенкездеоныңназарынсөздердіңартикулляциясынааударып, баланыңсөздердітүсініктіетіпайтуынақолжеткізеотырып, жекелейсөздердідәлжәнеанықайтукерек.Дербес «бала сөздерін» «түсінбеукерек», оныңқажеттізаттардыңатауындұрысайтуғакөтермелеп, оныңалдынасөйлеуміндетінқоюкерек.

Сөйлеуүшінтағы да бірмаңыздыкедергібаланыңжоғарыырықсыздығы мен ересекадамғақатыстысезімталболмауыныңболуымүмкін. Мұндайбалалар аса белсенді, елгезек, олар «бас ауғанжағына» шауыпжүредіжәнеіс-әрекетіншоғырландыраалмайды. Оларөздерінеайтылғаната-анасыныңсөзінестігендейболады, бірақоғанназараудармайды. Тіптіоларөздерініңқарсылығынайрықшакөрсетеді- ата-анасынақарапемес, басқажаққабұрылыпайғайлайды.Мұндайжағдайда, ата-аналарғаеңалдыменнегізіндесәбименэмоционалдықбайланысы бар ойындар мен сабақтарғақайтыпкелукерек. Бұлбасынанмейірімменсипау, оны атыменатамау, «Саусақтардысанау» т.с.сқарапайымсәбиойындары да болуымүмкін.Баланыдыбыстыдұрысайтуғаүйрететінсабақтар 3-4 жастағыбалалардыңсөйлеуіндамытудағыжетекшібағыт болу керек.Артикуляциялық аппараты дамытуүшін «тілгеарналғангимнастиканықолданупайдалы,Бесжасқақарайбаланыңсөйлеуітолыққалыптасады, олұзақжәнесоншалықтыкүрделісөйлемдерқұраалады, көргеніжәнеестігенітуралыкөпжәне бар ынтасыменайтады.Сәбидіңсөйлеуітолыққанды даму үшін, ата-аналарбұлүдеріскебастыназараударуқажет. Ата-аналардыңөздері, барлықдыбыстардыңнақтыартикуляциясымендұрыссөйлейбілулерікерек.Бала сөйлеген кезде оның асығыстығын басу үшін, балаға жаңылтпаш айтқызып үйретіңіз.

Үрейліліктің алдын –алу жөніндегі ата-аналарға арналған ұсыныстар

Баламен қарым-қатынас жасай отырып, ол үшін маңызды басқа адамдардың беделін түсірмеңіз.

Өз әрекетіңізде дәйекті болыңыз, балаңызға бұрын рұқсат еткен нәрсені ешқашан тиып тастамаңыз.

Балалардың мүмкіндіктерін ескеріңіз, олар орындай алмайтын нәрсені талап етпеңіз. Жетістіктерін бағалап, мақтап отырыңыз.

Балаңызға сеніңіз, онымен әр уақытта адал болыңыз және ол қандай болса, сондай күйінде қабылдаңыз.

Балаңыздың жанына жағымды үйірме таңдаңыз, мұнда ол қысымшылдық көргендей болып сезінбейтін болсын. Және үйірме оған көп қуаныш сыйласын.

Ата-аналарға арналған «Егерде бала көп сұрақтар қоятын болса» жадынамасы

- Баланың білімқұмарлылығын қолдауға тырысыңыз.

- Сұрақтарға жауап бере отырып, баланы өзіңіздің білімдарлығыңызбен асыра жүктемеңіз.

- Бала қаншалықты сұрақ қоятын болса, ол соншалықты дарынды, оның шығармашылық әлеуеті жоғары екендігін ұмытпаңыз.

- Баланың көп сұрақ қоюына тиым салмаңыз.

- Баланың танымдық қызығушылықтарын дамытыңыз

Ата-аналарға арналған кеңес

v Балабақшаны білім ошағы екенін есте ұстаңыз.

v Тәрбиешінің қоғамдық рөлін бағалаңыз, қолдау көрсетіңіз.

v Бала тәрбиесі –тек тәрбиешінің ісі емес, ортақ іс екенін ұмытпаңыз.

v Балабақша туралы, балабақшада болған жағдай туралы анық-қанығына көз жеткізбей тұрып, бөгде орындарға таратпаңыз.

v Балабақша-балаңыздың екінші үйі екенін түсініңіз, өзіңізді де сол үйдің мүшесімін деп есептеңіз.

v Балабақшадағы және топтағы ата-аналар жиналысынан қалыс қалмаңыз.

v Өз балаңыздың балабақшадан тыс өміріне аса үлкен жауапкершілікпен қараңыз.

v Балаңыздың денсаулығы мен жеке басының тазалығына, киіміне жауапты қараңыз.

v Балабақшаға уақытында келіңіз.

v Балабақша ішінде айқай-шу, митинг өткізуге тиым салынады

1.Авторитарлық тәсілмен тәрбиелейтін отбасы

Мұндай отбасында ата-ана мен бала арасында ортақ әңгімелесу болмайды, үлкендер тек қана қас-қабақпен талап етіп отырады. Балаға тек ережелерді түсіндірумен болады. Көбінесе бұйрықпен тапсырма береді және оның орындалуын күтеді. Ол дер кезінде айтқандағыдай болып орындалуы керек. Әрі қарай ештеңе талқыланбайды.

2. Либеральдық тәрбие

Мұндай ата-аналар балаларымен ашық әңгімелеседі. Сосын әңгіменің тақырыбы мен балаларының өзіндік көзқарасына тым шектеу қоя бермейді. Балалар үйде еркін жүреді. Баланың қалауына шек қойылмағандықтан, бұл отбасының балалары тек қана өзінің айтқанымен жүретін, онша-мұнша ескертпелер мен айтқан бұйрықтарға құлақ аса қоймайтын, көпшілік арасында өзін салқынқанды ұстайтын болады.

3. Индифферентті тәрбиелеу стилі

Ата-аналары баласы не істесе де бетінен қақпайды. Бұл балаға өзіндік таңдау берілді деген сөз емес, түсінікті болу үшін айтсақ, әке-шешесінің баламен шаруасы жоқ. Көбінде жұмыстан қолдары босай бермейді, уақыттары жоқ, баладан басқа да проблемалармен басы шырмалып жүреді.

4. Гиперәлеуметтік тәрбиелеу стилі

Ата-аналар балаларын мүлтіксіз тәрбие беруге тырысады. Бәрі өз орнымен әділ, тура болу керек, өтірік сөйлемейтін өзгеге қиянат жасамайтын, үлкендердің алдынан кесіп өтпейтін, сөздеріне құлақ асатын етіп өсіреді.

5. Эгоорталық стильмен тәрбиелеу

Отбасында көптен күткен, жалғыз бала болса, ол ата-анасының өмірінің мәніне айналады және нағыз сүйікті баласы болып қалады. Оның айтқандары заң, қалауы орындалады.

6. Беделмен тәрбиелеу стилі

Балаға тәрбие беру ісінде ең тиімді және тұлға ретінде қалыптасып дамуына маңызды тәсіл. Демек, мұндай үйдің баласы көзқарасы мен пікірлерін ашық білдіре алады, ата-аналары да өз кезегінде баласына сый құрметпен қарайды. Қандай істе бірігіп, кеңесе алады. Балалары өз проблемасын шешу үшін ата-анасымен ақылдасады.

Тренинг-семинар: «Тәрбиешінің педагогикалық және психологиялық шеберлігі»

Мақсаты:Тәрбиешілердің педагогикалық және психологиялық шеберліктерін арттыру. Балалардың психологиялық ерекшеліктері туралы түсінік беру. Өз кәсіби мамандықтарының шығармашылық аясын кеңейту.

Күтілетін нәтиже: Қазақстан Республикасының әлеуметтік және саяси өміріне белсене қатысуға дайын, мектепке дейінгі ұйымдарда оқу – тәрбие әрекетін тиімді ұйымдастыра алатын,бәсекеге қабілетті, кәсіби потенциалы жоғары, құзіретті шебер маман қалыптасады.

Барысы:

Сәлемдесу: Тәрбиешілер бүгінгі көңіл-күйлерін білдіре отырып, бір-біріне бүгінгі қүнге сәттілік тілейді.

Презентация «Педагогикалық шеберлік». «Педагог» және «Педагогикалық шеберлік» терминдеріне түсінік беру. Жаңа формация тәрбиешісінің даму моделімен таныстыру.

Мақсаты:

Мектепке дейінгі білім берудің жаңа парадигмасына көшу жағдайында педагог кадрлардың кәсіби біліктілігін арттыру, саралау. Кәсіби біліктілігі жоғары жаңа формация тәрбиешісінің құзіреттілігін қалыптастыру. Тәрбиеленушінің даралық потенциалын есепке ала отырып, сапаға қол жеткізу.

«Алақан» жаттығуы.

Мақсаты:жеке тұлғалық өсуін дамыту

Ой-толғау. Мектепке дейінгі жастағы балалардың жас ерекшелік психологиясы және әр баланың жеке-дара психологиялық ерекшеліктері туралы тәрбиешілердің білімін кеңейту.

Бейнесюжет «Ашулы бұлт»

Мақсаты: Педагогтерге балалардың жас ерекшеліктерімен қатар жеке-дара психологиялық ерекшеліктерін ескере отырып, әр баланың жүрегіне жол таба білу керектігін түсіндіру.

6.Тест психодиагностика құралы «Сіз қандай тәрбиешісіз?»

Мақсаты: жалпы диагностикалық кәсіби лайықтылықты анықтау.

Рефлексия. Еркін микрафон.

Шыққан нәтиже: Педагогтер бұл тренингтен жағымды көңіл-қүй қалыптастырды. Мектепке дейінгі жастағы баланың жас ерекшелігімен жеке психологиялық ерекшеліктері туралы білімдерін кеңейтті.

Тақырыбы: Ата-аналардың бала тәрбиесінде сенімділік білдіруі, қолдау көрсетуі.

(Ата-аналармен жұмыс)

Мақсаты: ата-ананың бала тәрбиесіндегі қарым-қатынасы (сенімділік білдіруі, қолдауы, үміт артуы) туралы түсініктер беру арқылы ата-аналардың білімін көтеруге көмектесу.

Міндеттері:

- Шағын дәріс арқылы ата-аналарға бала тәрбиесіне қатысты ақпараттар беру;

- Ата-аналардың баламен қарым-қатынасында, баланың үмітіне балта шабатын сөздерден аулақ болуға кеңес беру.

Тренинг бағдарламасы:

Шағын дәріс “Бала тәрбиесінде ата-ана тарапынан қандай қасиеттер керек?”

Мақсаты: Баланы бағалауға, сезінуге, түсіне білуге баулу.

Ата-аналар тәрбиеде шыдамдылықты талап ететіндігін мойындайды. Алайда оған арнайы білім қажеттігін жұрттың бәрі біле бермейді. Бүгінгі жиналысымызда ата-ана мен бала арасындағы психологиялық қарым-қатынасы жайлы әңгімелеп, оны жаттығулар арқылы көрсетуге тырысамыз.

Бала үшін отбасы-оның туған ұясы және өмір сүретін негізгі ортасы(материалдық және рухани). Дәл осы отбасыда бала қоршаған дүние туралы алғашқы түсініктерді алады. Отбасы –белгілі бір рухани-психологиялық ахуал, бұл бала үшін адамдармен қарым-қатынас жасау мектебі. Дәл осы отбасыда баланың жақсылық пен жамандық, тәртіптілік, материалдық және рухани құндылықтарға сыйластықпен қарау туралы түсініктері қалыптасады. Отбасыдағы жақын адамдарымен ол махаббат, достық, жауапкершілік, әділдік сезімдерін бірге сезінеді. Бұл жерде ата-ана махаббат сезімдерінінің көрсету мөлшері маңызды. Ата-анасының махаббатын толық ала алмаған бала көбінесе мейірімсіз, ашушаң, басқа адамның сезімдеріне жаны ашымайтын, ұжымға сыймайтын, кейде тұйық, өте ұялшақ болып өседі. Ал шексіз махаббат, еркелету, құрметтеуді көріп өскен бала...кішкентай адам өзінің бойында өзімшілдік пен менмендікті, ерке-шолжаңдылықты, екіжүзділікті қалыптастыра бастайды.

Бала әрдайым ата-ананың аялы алақанын қажетсініп тұрады. Қиындықтар туған сәтте ата-анасының тарапынан қолдау тауып, үлкен сенім артылған бала ісі оңға басады.

Әрине, әр ата-ана баласына деген сезімін түрліше жеткізеді. Қандай жағдай болмасын, баланың өзіне деген сенімін тудырып, қолдап отыру керек. Бала бір істен қателескен жағдайда оған шыдамдылық көрсету керек. Мұндай сәтте өзге отбасыларымен салыстыруға әуестенбеу керек. Рас, кейде өзге біреудің балалары бойындағы қабілеті айрықша сияқты көрінеді. Бірақ, ол басқа бала. Сондықтан әр баланың өзінің жеке басының ерекшелігін, ешкімге ұқсамайтын кейбір қасиеттерін сезіну керек. Мұндай жағдайда ата-ана баласының жай ғана талпынысының өзін қолдап түсіне білуі керек. Ең бастысы, бала біздің оны қалай бағалайтынымызды және одан не күтетінімізді сезінуі және түсінуі тиіс.

Кінәлі сөздер

1. Сенен ешқандай жақсылық шықпайды, нөлсің.

2. Неге сен басқа балалардай емессің?

3. Неменеге ұсқынсыз болып кеткенсің, шашың дудыраған, үстің кір-кір.

4. Тағы осылай істесең, менен таяқ жейтін боласың.

5. Сенің кесіріңнен өмірі жолымыз болмады.

Дұрыс жауаптары:

Ата-аналар осы сөздерді былай алмастыруына болады:

1. «Сенің де қолын өмірде бір нәрсеге жететініне сенгім келеді» - деп, үміт артуы керек.

2. «Сенің де басқалардан өзгеше болуына құқын бар, сенің де қолыңнан келеді» - деп, сенім артуы керек.

3.«Үстіңді ретке келтір, шашыңды тара, киіміңді ауыстыр » - деп, баланың өзін жақсы сезінуіне көмектесу керек.

4. «Біз саған қиыншылықты жеңуге көмектесеміз, екіншілей жаман қылық жасама».

5. «Үлкендердің өмір жолында болып жатқан ыңғайсыз жағдайларға сен кінәлі емессің. Сенің болашағың алда, үлкен ғалым боласың, жақсы дәрігер, білімді ұстаз болуды арманда » және ата-анасын сыйлау керек екенін айтып отыру керек.

Міне, осындай біз көңіл аудара бермейтін қарапайым нәрсенің өзі немесе ойланбай айтылған ұрыс сөзі де баланың жанын ауыртуы мүмкін, өмір сүру ағынын өзгертуі де ғажап емес.

«Бала тәрбиесі» тақырыбындағы бейнесюжет көрсетілді. Бұл бейнесөжеттен кейін ата-аналар арсында мынандай ойлар қалыптасып, пікірлер айтылды:

Қорытынды:

• Адам өмірінің мәні мен сұлулығы, адамның келешегіне сенімділігі - ата-анасының өз баласын ардақ тұтып, өзінің ата-аналық парызын бір сәтке де есінен шығармауында.

• Бала – ата- ана өмірінің жалғасы. «Баламның табанына кірген шөңге менің маңдайыма кірсін,» деп әлпештеп өсірген перзенті ауырып не басқа бір қатер төнгенде мойындарына бұршағын салып, «Өзімді алып, баламды аман қалдыр!» деп құдайға жалбарынған.

• Бала тәрбиесі – қызығы мен қиыншылығы қатар жүретін күрделі процесс.

• Отбасы, ұшқан ұя – жылылықтың, жылулықтың мекені. «Отбасы» атауының мәніне терең үңілер болсақ, оттың да үлкен маңызы бар екенін сеземіз. Сондықтан оттың басы, ошағымыздың түтіні түзу болуы үшін баламыздың жан дүниесіне үңілейік!

Әр баланың құпия арманы:

маған сеніңіздер.

мен тәртіпсіз болғанда да жақсы көріңіздер.

мені жақсы көретіндеріңізді жиі қайталап айтыңыздар.

кешіре біліңіздер.

түсінуге тырысыңыздар.

Ата-ананың сүйіспеншілігіне бөлінбеген бала – тірі жетім. Ондай бала ата-ананың бір-біріне деген қарым-қатынасына да немқұрайлы қарай алмайды.

Ол қаншама кішкене болғанымен, бәрін де сезеді, әке – шешесініңтатулығы мен ұрыс-керісін тез аңғарады

Естеріңізде болсын: балаңыз жер бетіндегі ең бақытты бала болсын десеңіз, балаңызға өз сүйіспеншілігіңізді аямаңыз.

Рефлексия

Құрметті ата-аналар! Сіздер бүгінгі тренингтен қандай ой-түйдіңіздер, қандай көңіл-күйде болдыңыздар, алған әсерлеріңізді алдарыңызда жатқан гүлдерге жазып,енді ғана көркейіп келе жатқан мына ағашымызды «жақсы қасиет» тамшысымен нәрлендіріп, осы түрлі-түсті гүлдермен жас талымызды безендіріп, осы жас тал болашақта үлкен бәйтерек болып, сіздер оның жемісін көріңіздер деп тілеймін.!

Шыққан нәтиже: Ата-аналар бала тәрбиесінде, кішкентай кезінен бастап баламен қарым-қатынаста балаға сенім білдіріп , үміт артып, қолдап отыру керектігін тренинг барысындағы ой-пікірлерінен байқадым. «Бала тәрбиесі» тақырыбындағы бейнесюжеттен кейін пікір алмасудан ата-аналардың бала тәрбиесіне қатысты керекті мағлұмат алғанын байқадым.