Бастауыш сынып оқушыларының жазу каллиграфиясы 1 сынып

Бастауыш сынып оқушыларының жазу каллиграфиясын қалыптастыру

Мектептегі оқыту үрдісі сауат ашудан басталатыны белгілі. Сауат ашу жұмысының негізгі мақсаты - балага хат таныту, яғни оған жазу мен оқуды үйрету. Сауат ашу - аса жауапты да, күрделі жүмыс. Өйткені сауат ашу кезеңінде оқушылар дыбысты әріппен таңбалай білуге үйретіліп қоймайды, сонымен бірге каллиграфиялық талапқа сай жазуға дағдылануы тиіс. Сауаташудыңміндеті - әріпті жаза білуге үйрету емес, оның әрбір элементіндұрыссақтауга, дәптерге қалай болса солай жазбай, оңға қарай, біркелкікөлбеу, таза, анық жазуға машықтандыру міндеті тұр. Осы талаптарды орындау негізінде оқушының көркем жазу дағдысы (каллиграфия) қалыптасады. Осыны қалыптастыру үшін уақытты тиімді пайдалану керек, яғни берілген көркем жазу факультативтерді толығымен қолданып, күнтізбелік жоспарды дұрыс жоспарлау қажет.

Әдемі жазу - өнер. Таза, анық, әдемі жазылған жұмысты оқуда жеңіл, ондай жазумен берілген ойды түсіну де оңай. Әріп таңбаларын әдемі, көркем етіп салуға жаттықтыру мақсатында жүргізілетін жұмыстардың оқушы бойында жақсы қасиеттердің қалыптасуына ықпалы бар. Мектепке алғаш келгеннен бастап, баланың жазуына жете көңіл бөлмеу көп жағдайда оның өз ісіне салақ қарауына, жауапкершілікті сезінбеуге әкеп соғады. Таза, әдемі жазуды талап ету - мұғалімнін міндеті болып табылады, оқушының әсемдік сезімін оятып, мінез- қүлқын тәрбиелеп, жауапкершілікке, ұқыптылыққа үйретеді. Әдемі, анық жазуға үйрету арқылы мұғалім оқушыны еңбексүйгіштікке, әсемдікке тәрбиелейді.

Көркем жазудың ойдағыдай болуы гигиеналық талаптарды орындаудың нәтижесіне де байланысты болады. Көркем жазу пәнінің алғашқы сабақтарында оқушылардың жеке басына және мектепке қойылатын гигиеналық талаптар мен сынып жиһаздарының дүрыс орналасуы, тақта мен парта арасындағы қашықтықтың сақталуы, жарықтың дүрыс түсуі, партаның оқушы бойына сәйкес болуы немесе оның жазу кезіндегі ыңғайлылығы, оқушының партаға дүрыс отыра білуі, дәптер мен көру арақашықтығын сақтауы, жазу құралдарын тиімді пайдалануын ескеруі шарт. Жазу процесінде оқушы дүрыс отыру керек, қаламды дұрыс ұстауы, дәптерді партаға орналастыру, осының бәрі баланың көзіне, жазуына, жүмыс жасау қабілетіне әсерін тигізеді. Отырғанда орындық партаға кіріп тұруы керек, сол қол дәптерді басып түрады, ал оң қолдың басы дәптерде жатады. Бала мен партаның арасына жұдырық сыятындай болуы керек. Коз бен дәптердің арасы 30-35 см болуы шарт. Жарық сол жақтан түсу керек. Жазу үзақтығы эр сыныпта эр-түрлі: 1 сыныпта 5 минут, 2 сыныпта 8 минут, 3 сыныпта 12 мин, 4 сыныпта 15 мин. Уақыттан асырып жазуға болмайды -ұзақ жазу баланы шаршатады. Сергіту жаттығуларын жасаған жөн.

Жазуды үйренуде мына принциптерді сақтау керек:

Көрнекілік принципі: мүғалім тақтаға, дэптерге таблицаға көрнекіліктер арқылы жазып көрсетеді.

Сапалылық принципі: мұғалім басында не үшін қиғашынан жазады, эріптерді жазуды қалай бастайды, эріптердің биіктігі қандай болу керек екенін түсіндіреді. Қиғашынан жазу тез эрі ыңғайлы.

Қайталау принципі: жаттығу орындау кезінде пайдаланады. Жазылған нэрсеге міндетті түрде анализ беріледі. Баланың жазған жазуын, дұрыстығын тексеріп отыру керек.

Генетикалық принципі, алғашында жеңіл эріптер, содан соң салынуы қиын эріптер мысалы а, о, ш, т, п, н,.... қолы жаттыққаннан кейін қ. ж. б. в. ф т. с. C

Жеке дара ерекшелігін ескеру принципі; оқушылардың көз нашарлығы, бас ауруы, жүрек ауруы. т. б ескеріп отыруы қажет. Барлық бала бірдей емес, олардың жас ерекшеліктері, ойлау қабілеттері эр түрлі.

Сондықтанда жазу каллиграфиялары эр түрлі. Біреуі өте жақсы, біреулері өте нашар жазады. Нашар жазатын оқушылармен жеке жүмыс жасау талап етіледі.

Каллиграф икал ық жазуды қалыптастырудың негізгі эдістері:

Мұғалім жазу үлгісін өзі тақтаға қайта - қайта жазып көрсетуі тиіс.

Ауада жазу. Ұстаз әріпт іауада жазып көрсетеді. Бала қолдың қозғалысынан эріптің дүрыс формасын ұғады. Бұл эдіс оқу процесін жандандырады.

Көшірмесін түсіру эдісі. Көшіріп жазу эдісі бойынша мұғалім дэптерге қарындашпен жазады немесе әріп таңбаларын нүктемен белгілейді. Ал оқушылар оның үстінен басып жазады.

Дайын үлгіден көшіру әдісі. Бүл еліктеу. Оқушы өз жазғанын ұстаздың жазғанымен салыстырады.

Әріпке анализ жасау әдісі. Мысалы: а әріпі бір дөңгелектен және бір ілмешектен тұрады.