Береке бірлікте, ырыс ынтымақта тәрбие материалы

Тақырыбы: «Береке-бірлікте, ырыс-ынтымақта,» Мақсаты: «Мәңгілік ел» идеясын негізге ала отырып, аса бағалы мұра болып саналатын және өте маңызды іс болып табылатын ата-бабаларыңыздың бай тәжірибелерін ұлағатты өмірлік ұстанымдарын өскелең ұрпаққа аманаттау. «Мәңгілік ел» идеясын негізге ала отырып, жастардың бірлік, достық, ынтымақтастық туралы түсініктерін кеңейтіп, көп ұлтты халқымыздың тыныштығы мен бірлігін нығайтуға атсалысатын азамат болуға тәрбиелеу.

Міндеттері: Елбасының Жолдауларын және «Болашаққа бағдар: рухнаи жаңғыру» мақаласын белсенді түрде насихаттай отырып, сонымен қатар ұлттық құндылықтарымызды, әдет-ғұрып, салт-дәстүрлерімізді, тарихи әдеби мұраларымызды сақтай және әрі қарай жандандыра отырып, оларды жастардың санасын жаңғырту, әрі рухани адамгершілігін байыту, қазақстандық патриотизмге баулу, сонымен бірге ұлттық тәрбиемізді нығайту, салауатты өмір салтын қалыптастыру ісінде кеңінен әрі нәтижелі түрле пайдалану. Көрнекілігі: көрме, банерлер Әдіс-тәсілі: Қатысатындар: мектеп оқушылары, мұғалімдер, қонақтар

Бірінші қабатта ұлттық киім киген оқушылар, жастар, келген қонақтарды қарсы алады.

1 жүргізуші: - Армысыздар, ардақты аталар, ақ жаулықты әжелер, қымбатты қонақтар! Алты алашқа белгілі, ақиық ақын М. Жұмабаев атындағы № 19 орта мектеп – гимназиясына қош келдіңіздер!

2 жүргізуші: Сіздерсіздер, мақтанышым, қариялар,

Сіздер жайлы жыр шалқып, ән ұялар. Өткенменен жалғаған болашақты, Ақылы ұшан - теңіз дариялар. 1 жүргізуші:

Ардақты ата - әже,қариялар, Елімнің шежіресі дариялар. Қуат алған, нәр алған, Әр шаңырақ ,жанұялар. 2 жүргізуші:

Әдет- ғұрып, салт-дәстүр қазақтың, Жарасымды, үйлесімді ғажап шын. Ұмыт болған дістүрлерді сақтайық, Насихаттап, жаңғыртудан қашпайық. 1 жүргізуші:

Қазағымның салт -дәстүрі жаңғырған, Тәлімді ой , тәрбие көзін қалдырған.

Салт- дәстүрді ардақтаған. Қазақ атты үлкен, кіші , балдырған.

Мектеп оқушыларынан құрылған оркестрдің орындауында «Әлқисса» күйі ойналады. Барлығы 4 қабатқа көтеріледі.

Төртінші қабатқа көтеріледі. Көрме. Сахнада «Елге сәлем » әні айтылады. Шашу шашылады. 1 жүргізуші: Ата – салтым – асыл мұра ардағым, Бабалардың жалғастырып арманын. Сан ғасырда қалпын бұзбас қадірін Өткенімді бүгініммен жалғадым. 2 жүргізуші: Мәңгілік ел дегенді оңай емес айту да, Біле білсең, ағайын, бағыт анық, ой тура. Тылсыменен тілдеспей, отқа түсіп, су кешпей, Абыройға бөленген қай заманда қай тұлға? 1 жүргізуші: Елбасы Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан халқына «Қазақстан – 2050: Мәңгілік ел» атты жолдауында айтылғандай: «Мәңілік ел- ата-бабаларымыздың сан мың жылдан бергі асыл арманы. Ол арман –тұрмысы байқуатты, түтіні түзу ұшқан, ұрпағы ертеңіне сеніммен қарайтын бақытты Ел болуы еді. 2 жүргізуші: Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты еңбегі – ұлт тарихындағы жаңа бір ұлы белес, ерекше жаңалық. Бүкіл қызметін қазақ халқының тәуелсіз ел, өркендеген ұлт болуына арнап, сол жолда құрбан болған Алаш қайраткерлерінің қайсар үні саңқылдап құлағымызға жеткен секілденеді.

1 жүргізуші: Ендігі мақсатымыз осы Тәуелсіздігіміздің тұрақтылығы мен мәңгілігі. Ал оны қазіргі ұрпақтың жете түсініп, бағасын біліп, зердесіне түйе білуі қажет. Қазақстанды жарқын болашаққа жетелейтін жастарымыз бабаларымыз аңсап өткен Тәуелсіздіктің туын жықпай, желбірете білуі тиіс – дей келе, «Береке-бірлікте, ырыс-ынтымақта» атты тәрбие сағатына қатысып отырған қонақтармен таныс болыңыздар.

Құттықтау сөз мектеп-гимназия директоры Сарқытов Қайрат Төлепбергенұлына беріледі. 2 жүргізуші:

Келесі сөз кезегі мектебіміздің ардагерлер кеңесінің төрайымы, тарих пәнінің мұғалімі Рысхан Мұратқызына беріледі

1 жүргізуші:

Бірлік пен ынтымағы халықтың - Көгімізде жарасқан жарық күн! Ырыс, дәулет бақыты үшін халықтың, Жайнай берсін, жайнай берсін алтын күн! - дей келе «береке-бірлікте, ырыс-ынтымақта» атты тәрбе сағатымызды тамашалауға шақырамыз. 2 жүргізуші: "Отбасы шағын мемлекет" демекші, айрандай ұйыған, тату тәтті, бірлікте өмір сүріп жүрген қарапайым қазақ отбасында, қара шаңырақтың ақылшысы, арқа сүйері – әке, "Әке- асқар тау, Ана- етегіндегі бұлақ, Бала-жасындағы құрақ" -деп тегін айтылмаған болар. Ата-анасын, аға- сіңлілерін сыйлай білген, жақындарына жақсылық тілеген адам, болашақта қоғамда да ізгі ниеті арқылы еліне, оның дамуына көп септігін тиетініне күмәнданбаймыз. Осының бәрі "Ұяда не көрсең, ұшқанда соны ілерсің... "деген мақалға сай келеді. 1 жүргізуші: Отбасы – сыйластық, жарастық орнаған орта, кішкентай Отан. «Отан – отбасынан басталады» дегендей отанды сүю - отбасынан басталатыны рас.

Сахнада мерейлі отбасының мүшелері шүйіркелесіп, әңгімелесіп отырғанда бөлмеге бала кіреді.(Үстел басында ата, апа, бала- келін, немерелер) Бала: -Ата-апа, бізге үйге «Береке-бірлікте, ырыс-ынтымақта» тақырыбына эссе жазуға тапсырма берді. Қалай жазарымды білмеймін?

Апа:............... Атасы: - Е-е, балам, отбасы бірлігі болмаса, елу жыл бірге тұрамыз ба? Әнет бабамыз да ел бірлігін насихаттап, елге жөн сілтеп, елді ынтымаққа шақырған.

Апа:........... Жүргізуші: Біздің жалпыұлттық идеямыз мемелекетіміздің тамыры сияқты көне тарихтан бастау алады. Көне түркілер аңсаған Мәңгілік ел идеясын жаңғырту арқылы қазақ мемлекеті өзін ежелгі Ұлы даланың мұрагері, көне ұлттық дәстүрлердің жалғастырушысы ретінде танытуда. Мәңгілік ел идеясы – Әнет бабаның, қазақ билері мен хандарының қалауы, Абайдың арманы. 2 Жүргізуші:

Өз заманында атағы алты алашқа танылған «Билердің биі» атанып, топ бастаған көсемдігімен, ойшыл кемеңгерлігімен, мүлтіксіз әділдігімен көріне білген дана тұлға Әнет баба Кішікұлы.

Жүзге бөлінгендердің жүзі қара, Руға бөлінгендердің құруға асыққаны. Атаға бөлінгендер адыра қалады, Көпті қорлаған көмусіз қалады,- дегендей, ел аузындағы аңыз әңгімелердің бірінде: «Төле бала бірде Әнет бабаға барыпты. Жасы жүзге келіп отырған Әнет баба ынтымақ, ел бірлігі жөнінде әңгіме айтып отырады. көрініс. Қобыз сарыны ойнап тұр. Сахнада Әнет баба, қолында құран. Бала

Төле би бата алуға Әнет бабаға келеді. Төле би қасында бірнеше серіктерімен кіреді. Төле би: -Ассаламағалейкум! Әнет баба: Уа, балалар жол болсын. Қай баласың? Қайдан жүрсіңдер Төле би: Уа, Әнет баба, қалай еткенде бірлік болады, оның күші қандай болмақ- (дегенді сұрайды. Сонда, Әнет баба әуелі жауап айтпас бұрын бір бума солқылдақ шыбық алдырады.) Әнет баба: - Шырағым, бір бума шыбық әкелші. Әнет баба: - Балам, мынаны сындырып көрші. (Төле би буылған шыбықты олай-бұлай иіп сындыра алмайды). – Әнет баба: -Енді сол шыбықты біртіндеп сындыршы? (Төле ортасынан буылған шыбықты шешіп, біртіндеп пырт-пырт етіп оңай сындыра береді.) Әнет баба: -Бұдан не түсіндің,балам? Төле бала: -Түсіндім, баба, бұл мысалыңыздың мәнісі: ынтымағы, бірлігі мықты елді жау да дау да ала алмайды. «Саяқ жүрген таяқ жейді» демекші, бірлігі, ынтымағы жоқты жау да , дау да оп-оңай алады дегеніңіз ғой. Әнет баба: - Бәрекелді, балам, дұрыс таптың. Ел билеу үшін алдымен елді ауызбірлікке , ынтымаққа шақыра біл. «Бақ

қайда барасың дегенде, ынтымаққа барамын» дегенінің мәнісі осы. Төле би: - Іздеген сауалымның жауабын енді таптым, Рақмет Сізге Әнет баба, енді Мен жолға шығайын. Әнет баба: - Ал, балам батамды берейін.....

Ата: -Міне, балам, қазағымыздың маңдайына біткен үш биіміз де жаугершілік заманда азып-тозған халқымызды, ауызбірлікке, ынтамаққа шақырған еді. 2 Жүргізуші: Чехия мемлекетінің Прага қаласында өткен Халықаралық «Атадан мұра» байқауының бас жүлдегері 8 сынып оқушысы Муратбек Санжардың орындауында «Қолбасшы» күйі 1 Жүргізуші:

Қазақ-жоңғар соғысы кезінде көзге түскен қазақ хандары, сұлтандары, билері мен батырлары Отанға адалдық пен патриоттық ержүректік пен қаһармандық танытқан. 2- көрініс. Сахнада қалмақ ханы Қоңтайшы Қалден Церен отыр. Сол кезде қалмақтың жаушысы жүгіріп кіреді. Жаушы: - Уа Қоңтайшым, Қазақтан елшілер келе жатыр. Қоңтайшы: -Кірсін, келсін. (Қазыбек би кіреді, амандасады.) Қазбек: - Ассаламағалейкум! Дат, тақсыр! Қоңтайшы -Датың болса,айт. Қазбек: -Бас кеспек болса да, тіл кеспек жоқ. -О, хан , сен ел шабуды қоймадың. Мен елшілікке келуден танбадым. Осындай шапқынышылықтың салдарынан балаң Шарыштан айырылдың, сұлтанымыз Абылайды қапылыста тұтқындадың. -Біз қазақ деген мал баққан елміз. Бірақ ешкімге соқтықпай, жай жатқан елміз. Елімізден құт-береке қашпасын деп, жеріміздің шетін жау баспасын деп, найзаға үкі таққан елміз. Ешбір дұшпанға басындырмаған елміз, басымыздан сөзді асырмаған елміз. Досымызды сақтай білген елміз, дәм-тұзын ақтай білген елміз, асқақатаған хан болса, хан ордасын таптай білген елміз...(Қазақтың шешендік сөздері 102б) Қазбек: - Біздің келу мақсатымыз Абылай сұлтанды босатыңыз. (Қоңтайшы алдына Абылайды алып келеді) Қоңтайшы: - Әкеліңдер тұтқынды! Қоңтайшы Абылайға: