Білімдіден не пайда білгенін көпке айтпаса 11 сынып

«БІЛІМДІДЕН НЕ ПАЙДА БІЛГЕНІН КӨПКЕ АЙТПАСА...»

Кеңес дәуірінің көлеңкесінен қазақ елін жарыққа алып шығамыз деп білек сыбана кіріскен талай дүлдүлдер өтті. Міне, сондай ұлы іс арқалаған тұлғалардың жұмылған жұдырықтай жұмыс істеген алпауыт қадамы – «Алаш» қозғалысы. «Алаш» туы астында талай ірі шаруалар тындырылды, биіктер иілді. Соның бірі – қараша халықты ояту, білім беру. Ағарту жайында тың ойлары мен соны әдістерін халыққа арнаған Ахмет Байтұрсынұлының тұжырымдары өміршеңдігі мен өзектілігін жоғалтпақ емес.

Баспа бетін көрген жазбаларының ішінде шоқтығы биігі – ел мен елдік, би мен билік, ілім мен білім жайлы мақалалары. «Қазақтың өкпесі» атты мақаласында өз еліне сырт көзбен қарайды. «Дүниада ерге теңдік, кемге кеңдік, азды көпке теңгеретін ғылым менен өнерді, елсізді елдіге теңгеретін, жоқты барға теңгеретін ғылым менен өнерді керек қылатын қазақ аз. Теңдікке қолы қалай жетсін? Қатерлі жерде қаперсіз отырдық. Өзімізге өкпелемесек, өзгеге өкпелер бет жоқ» деген ата сөзінің жаны бар. Надандықтың салдарынан жалқаулық, пайдакүнемдік, қанағатсыздық секілді кертартпа қасиеттер аяқтан шалады. Осы надандықты сейілту үшін ғалым не істемеді? «Тұқымын адамдықтың шаштым, ектім» деп өлең де шығарды, «бәленің түрін көрген мен – Сары маса, халықты оянсын деп сөзбен шаққан» деп аудармадан төл туынды жасап, хайуандарға тіл бітірді, тіліміздің емлесін екшелеп, әдебиетімізді танытудың жолына түсті. Қаламын ғана емес, бар өмірлік қауқарын білім жаршысы болуға арнады.

Білім, ғылым саласы – халықтың бүгіні мен ертеңінің айнасы. Күні бүгінге дейін білім беру бойынша түрлі реформалар қабылданып жатқаны мәлім. «Неше түрлі ғылым, өнер – бәрі де тіршіліктің ауырлығын азайту үшін, рақатын молайту үшін шығарған нәрселер» дегенді ту еткен Ахмет Байтұрсынұлы бұл тақырыпта «Оқу жайы», «Білім жарысы», «Орысша оқушылар», «Оқыту жайынан» сынды ағартушылық бағытта мақалар жазған. «Білім жарысы» деген мақаласында байлардың білім бәйгесіне ақша тағайындап, жеңісті еншілеуге әртүрлі саладан небір дүлдүлдер қатысуы жайлы ой тастайды. Ал «Оқу жайы» атты мақаласында: «Қазақ биыл 5 теңгеге сатқан нәрсесін келер жылы өзі 10 теңгеге қайта сатып алады»деп сол күндегі өнеркәсіп жайынан хабардар етеді. Яғни,…