Биология мен ағылшын тілінің байланысы туралы мақала

«Биология пәнін ағылшын тілінде оқытудың әдіс- тәсілдері»

Үштілділік -бәсекеге қабілетті елдер қатарына апарар басты баспалдақтардың бірі.

Қазақстан бүкіл әлемге халқы үш тілді пайдаланатын мәдениетті ел ретінде танылуға тиіс.

Үштілдіктің маңызын түсіне білген жанның еліміз үшін болашақтағы алары да ,берері де мол."Біз Ағылшын тілін игеруде серпіліс жасаумыз керек.Қазіргі әлемнің осы "лингва франксын" меңгеру біздің еліміздің әрбір азаматына өмірдегі шексіз жаңа мүмкіндіктерді ашады."

Осынау мүмкіндіктерді игеру мақсатында бүгінгі білім ордалары үштілділікті енгізудің,оны тиімді жүргізудің тың жолдарынан ізденіс табуда.

Өз тәжірибемізде оқушылардың интеллектуалдық қабілетіне түрткі болатын ойын технологиясын қолдана отырып сабақты үш тілде жүргізудің тиімділігі зор.Өнімді нәтиже беріп жүрген іскерлік ойындары:"Полиглот","Кім тапқыр?","Кел сайысаық!" сынды тағы басқа ойындар өткізудің үштілді меңгерудегі маңызы ерекше.Оқушыларды ойната отырып,үш тілде жүргізілген сөз жұмбақ,ребус олардың коммуникативтік құзыреттіліктері мен функционалдық сауаттылықтарын арттыруға негіз болады.Bilimland.kz сайты жақсы көмекші құрал оқушылардың қызығушылығын оятып ,уақыттарын үнемдеуге,қосымша дерктерді тиімді қолдануға түрткі болды.

Ағылшын тілін биологиямен кіріктіру мақсатында бағдарлама қажет болып .Биыл қалалыққа "Биология сабағындағы ағылшын тіліндегі терминологиясы" атты 8-10 сыныптарға арналған бағдарламалар жинағын тараттым. 2014-2015 оқу жылынан бастап Орал қаласының №38 мектеп-лицейінде эксперимент режимінде 8 а сыныпта биология пәнін ағылшын тілінде оқытуға даярлық жасау мақсатында терминдер бойынша толық жұмыс жүргізілді.

2015-2016 оқу жылында 9 «а» сыныбында биология пәнін ағылшын тілінде оқыту жалғасын тапты.. Пән мұғалімі Шукирова А.А - жоғары санатты биология пәні мұғалімі, ІІ деңгей бойынша сертификатталған. Осы жылы Бизнес Қауымдастық ЖШС тіл білімдері орталығында курстан өтіп, «Базалық» деңгейін меңгердім.Өз білімімді жетілдірудемін

8 «а» сыныбында ағылшын тілінде биология пәнін «Zambak» баспасынан шыққан Biology Introductoin оқулығымен аптасына 1 сағат жүктемемен оқытылды. Осы оқулықтарды негізге ала отырып, 8-10 «а» сыныбында биология пәнін ағылшын тілінде жүргізетін пән мұғалімі Шукирова А.А мен ағылшын тілі Қазақстан Республикасының білім беру стандарты мен Халықаралық білім беру стандартын енгізе отырып, 1.Lonqman Bioloqy 11-14, 2. . edexcel Edexcel International GCSE Bioloqy оқулықтарын негізге ала отырып, оқу-әдістемелік құрал әзірледі. Бұл құралда оқушылардың барлық тілдік дағдыларын (сөйлесім, тыңдалым, жазылым, оқылым) дамытуға арналған жаттығулар ұсынылды. Бұл жаттығулардың бір-біріне ұқсамауы, әр түрлілігі және қайталанбауы оқушылардың жалығуына тосқауыл болады. Дидактиканың оқыту қағидаларының бірі – оқытуда оқушылардың білім деңгейін ескеру. Қабылдау деңгейі мен білім деңгейін ескере отырып, тапсырмалар 3 деңгейден тұрады.

2016 ж кітапханаға 8 сынып оқулығы келді ағылшын тілінде Biology стандарттық бағдарламаға сай жасалған ,білімін тексеру бағдарламалары бар.Бір неше авторлардың оқулығы Оспанкулова Элмира ,10 сынып Science -Ғылым атты оқулық бойынша бағдарлама құрастырдым қалалық эксперттік комиссияға ұсынылды.

Ағылшын тілінде сабақ беру әдістерді зерттей отырып CLIL әдісіне тоқтадым біздің пәндерге жақын әдіс.

CLIL өз мәнінде Content and Language Integrated Learning білдіреді – бұл дегеніміз шет тілдің басқа оқу пәндерімен кіріктіріліп оқытылуын көздейді.

CLIL негізін төрт C құрайды:

CONTENT (Мазмұн) – бұл пән саласындағы ілгері басатын білімдер, біліктер мен дағдылар;

COMMUNICATION (Қатынас) – бұл оқытуда шет тілін пайдалану біліктері;

СOGNITION (Таным) – бұл жалпы түсінікті қалыптастыратын (нақты және абстрактілі) танымдық және ойлау қабілеттерін дамыту;

CULTURE (Мәдениет) – бұл өзін мәдениеттің бір бөлігі ретінде ұғыну, сонымен қатар балама мәдениеттерді қабылдау.

CLIL – бұл түрлі білімділік мәнмәтінінде қолданылатын көзқарастардың тұтас бір қатарын біріктіретін өзінше бір термин. CLIL енгізудің түрлі амалдарын сипаттайтын терминдердің тұтас бір қатары бар, мысалы: толық тілдік ену, ішінара тілдік ену, «тілдік нөсер» және т.б.

CLIL-дің негізгі қағидаларын анықтауда түрлі еуропалық елдерде мәдени және тілдік ортасын қамтитын, пәндік және білімділік міндеттерді шешуге бағытталған оның 4 негізгі қыры бөліп көрсетіледі. Осы 4 қырының әрбіреуі білім алушылардың жасына, әлеуметтік-лингвистикалық ортасы мен CLIL ену дәрежесіне қарай түрліше жүзеге асырылады.

СLIL технологиясы бойынша оқытудағы негізгі қағидалар болып табылатындар:

- СLIL ұғымы шегінде орналасқан қағидалар. Бұған пәнаралық байланыстар, сонымен қатар тілдік құзыреттілік, тек оқуға ғана емес, сонымен қатар жаңа білімдерді өмірде пайдалануға, сәйкесінше өмірлік мотивацияны арттыруға дайындық, табысқа беталыс жатады. Осының барлығын CLIL оқытуының артықшылықтарына жатқызуға болады;

- жоғарыда атап көрссетілген төрт компонент жүзеге асырылатын CLIL табысты сабағы;

- одан өзге, әр сабақта тілдік дағдылардың барлық түрлері қолданылуы тиіс.

Осылайша, оқушыларды ана тілінде және оқып үйренетін тілде оқыту бір тұтасты құрайды. Ағылшын тілі арқылы жаратылыстану, биология, химия, информатика, география және тағы бірқатар басқа пәндер оқытыла алады. Осы пәндерді ағылшын тілінде оқыту үшін таңдап алынуы толық негізделген. Ол үшін бұл пәндер білім беру мазмұнының ұлттық емес құрамдасын құрайтыны туралы тұжырымды еске алғанның өзі жеткілікті.

Жалпы білім беретін мектептерде CLIL әдістемесінің негізін келесідей постулаттар құрайды:

тілді білу пән мазмұнын оқып білу құралы болып табылады;

сабақтар еліктіргіш түрде өткізіліп, оқушылар ғылыми тәжірибелерді орындайды және түрлі эксперименттерді іске асырады;

тіл жалпы білім беру бағдарламасына кіріктірілген;

тілді қызықты тақырыптарды талқылауға мүмкіндік беретіндей етіп пайдалануға үйренудің мотивациясы арта түседі;

сабақтар тілдік ортаға енуге негізделеді;

мәтіндерді шет ел тілінде оқу қажетті дағдылар болып табылады.

Кіріктірілген сабақтарды әзірлеу және өткізудің бірнеше кезеңдері бар:

1. Пәндерді оқу кезінде жалпы ұғымдарды түсіндіруде пәндер бойынша оқу бағдарламаларын қиыстыру. Оқу бағдарламаларын талдау, ғылыми-әдістемелік әдебиеттерді ұсыну барысында мұғалімдермен оны зерделеу, пысықтау, жинақтау және бақылау кезінде оқушылар білімін кіріктіруді талап ететін материалдар іріктеп алынады. Бұл үдерісте терминологиялардағы, түрлі оқу пәндеріндегі сол бір шамаларға арналған бірліктердегі келіспеушіліктер жойылады. Тақырыпты өту мерзімдері, қалыптасатын ұғымдар, пәнаралық байланыстардың түрі және т.б. көрсетілген кестені құру осы жұмыстың нәтижесі болуы мүмкін.

2. Көрсетілген пәндер бойынша өзара байланысқан тақырыптардың кіріктірілген мазмұнын қарастыру, пәнаралық байланысы бар сабақтың тақырыбы мен мақсаттарын таңдау.

3. Кіріктірілген сабақтың түрін таңдау. Сабақтың жоспарын құру, бақылау әдістері және мектеп оқушыларының оқыту әдістері мен тәсілдерін бағалауды анықтау. Оқыту мазмұнының өзара әрекеттесуіне .

Сабақты жоспарлаған кезінде пән мұғалімі сабақтың оқу мақсаттарын да, тілдік мақсаттарын да тұжырымдай алуы керек. Тілдік мақсаттарды белгілегенде, пән мұғалімі көмек алу үшін тілдік пәндер мұғалімдеріне жүгіне алады. Мұғалімдердің мұндай серіктестігі сыныпта қолайлы білім беру ортасының құрылуына мүмкіндік туғызады.

Бірақ ең бастысы – сабақты жоспарлау барысында мұғалімдер «барлық мұғалімдер тілді үйретеді» деген жаһандық тұжырымды ұстануы тиіс .

Пәнді-тілдік кіріктірілген сабақта пәнді-тілдік кіріктіре оқытудың түбегейлі амалдарның бірі мәтінмен жұмыс істеу болсада, сабақта сөйлеу іс-әрекеттерінің барлық түрлері болуы керек. Оқу материалын таңдап…