Биология пәнінен сайыс сабағына арналған әдістемелік құрал

Кенесары Қасымов атындағы орта мектебі

Биология пәнінен

6-7 сыныптарда өткізілген

интеллектуалдық сайыс

Биология пәнінің мұғалімі:

Аманкулова Г.Б.

2015-2016 оқу жылы

Кенесары Қасымов атындағы орта мектебі

Биология пәнінен 6-7 сыныптарда өткізілген

интеллектуалдық сайыс

Биология пәнінің мұғалімі:

Аманкулова Г.Б.

2015-2016 оқу жылы

Сабақтың тақырыбы: «Биология ғылымының тапқырлары»

(интеллектуалдық ойын)

Сабақтың мақсаты:

Білімділік: оқушылардың биолгия пәнінен алған білімдірін тереңдету.

Пәнге қызығушылығын арттыру,өз бетінше білім алуға

ынталандыру,дүние танымын кеңейту.

Дамытушылық: оқушының іздеңу,ойлау,іздеңуден қорытынды шығара

білуге дағдыландыру,сұрақтарды жан-жақтыойлап

талдауға ,сөз мәдениетіне қалыптастыру,сахна мәнеріне

дағдыландыру.

Тәрбиелік: оқушыларды ұқыптылыққа,үнемділікке,жылдамдыққа

білімділікке,ел алдында сөйлеу білуге ,адамгершілікке,

мәдениеттілікке тәрбиелеу.

Сабақтың типі: сыныптан тыс жарыс

Сабақтың түрі: интеллектуалдық ойын

Сабақтың әдістері:

1 Түсіндіру

2 Сұрақ-жауап

3 Ойын түрлері

4 Сәйкестендіру

5 Интерактивті тақта

Сабақтың көрнекілігі: әр түрлі қима-қағаздар,плакат,суреттер, слайдтер.

Сабақтың жоспары: 1 Ұйымдастыру кезеңі.

2 Қатысушы командалармен таныстыру.

3 Әділ-қазылар алқасымен таныстыру.

4 Ойын шартын түсіндіру.

5 Турларды өткізу.

6 Марапаттау.

Сабақтың барысы: Ітур – «Таныстыру»

ІІ тур – «Бәйге»

ІІІ тур –«Ғажайып квадрат»»

ІVтур - «Полиглот»

V тур – «Жұмбақтар әлемі»

VІ тур – «Кабинеттер»

VІІ тур – «Мәре».

Кіріспе сөз.

Жүргізуші:

Адамзаттың сезім берер бойына,

Тылсым сырды келтіретін ойына.

Сен салалы термин сөзді үйретіп,

Биология сан жұмбақты шын етіп.

Құдіретіне бас иеді бүгінгі,

Жер бетінің адамзаты жиыла.

Қарапайым бастау алып тірліктен,

Бойлай бердің тым тереңге қиынға, - деп,

бүгінгі «Биология тапқырлары» атты интеллектуалдық сайысқа қош келдіңіздер,

көрермендер! Жарысқа қатысатын 2 топты ( 9,10,11 сынып

оқушыларын)қошеметпен ортаға шақырайық!

Бүгінгі сайысқа қандай дайындықпен келдіңіздер?

Көңіл-күйлерін қалай?

Сынып намысы үшін бе ,әлде өзіннің қатысқын келді ме?

Ойынды бастамас бұрын ,әділ-қазылар алқасымен танысайық!

Сайыс командалық ойын –жарыс түрінде өтеді. Сайыс 7 турдан тұрады.

Ітур – «Таныстыру».

(әр команда басшысы өздерінің атымен,ұранымен,эмблемасымен таныстырады).Бұл турға 10 ұпай беріледі.

Биологиядан алған білімді,

Түсіріп еске ,саралап бір қарайық.

Таразылап ой- електен өткізіп,

Ұғымдарды нақтылап бір алайық, -деп,ІІтур »Бәйге» турын бастайық!

Менен сұрақ ,Сіздерден жылдам жауап.

( әр командаға 10 сұрақ беріледі,1 дұрыс сұрақ -1 ұпай).

ІІ тур-«Бәйге».

Ітопқа.

1 Генетиканың негізін қалаған ғалым.(Медель)

2 Қосжынысты организмдер.(гермофродит)

3 Өсімдіктердің тұқымдарын жануарлар арқылы тарату құбылысы(зоохория).

4 Бактерия клеткасында тіршілік ететін вирус.(бактерифаг)

5 Жорғалаушыларды зерттейтін сала.(герпетология)

6 Қызыл кітаптың төртінші басылымы.(2008)

7 Бүйректің қабынуы.(нефрит)

8 Қырықжапырақтәріздестердің ірі жапырақтары.(вайя)

9 Фотосинтез процесіне қатысатын пластид.(хлоропласт)

10 Өсімдіктерді зақымдайтын ауру.(бактериоз)

ІІ топқа.

1 Организмдердің қоршаған ортаға бейімделушілігі.( идиоадаптация)

2 Тағамға қосатын қоңыр балдыр.(ламинария)

3 Фагоцитоз құбылысын анықтаған ғалым.(Мечников)

4 Орамжапырақтардың тұқымдастардың отаны.(Жерорта теңізі)

5 Түнгі уақытта балаларда зәрдің тоқтамауы.(энурез(

6 Ашық тұқымдылар не түзбейді.(жеміс)

7 Тұқым қуалайтын ауру ,21 жұбында 1 хромосоманың артық болуы(Даун ауруы).

8 Жасушаны энергиямен қамтамасыз ететін органоид.(митохондрия(

9 Ірі қара мал жануарларында болатын ауру.(бруцеллез)

10 Селекцияның негізін қалаған ғалым.(Вавилов)

Келесі сөз кезегі әділ-қазыларға беріледі.

Әр бір санның сыры бар,

Әр бір сөздің мәні бар.

Таңдап алып сандарды,

Жауап іздеп алыңдар,- деп ІІІтур-«Ғажайып квадрат» турын бастайық!

(бұл турда 10,20,30 сандар белгіленген топ басшысы бір санды ашып ,бүкіл топ

қатысып,жауап береді).Ұпай саны ұпайына қарай.

ІІІ тур-«Ғажайып квадрат»

«Ғажайып квадрат»

Генетика-10

Экология-10

Медицина-10

Зоология-10

Герпетология-20

Бактериология-20

Алгология-20

Ботаника-20

Цитология-30

Анатомия-30

Микология-30

Селекция-30

Генетика 10-Гендердің тіркесіп тұқым қуалаудың заңдылықтарын ашқан ғалым.(Морган)

Экология10- Экологияның негізін қалаған ғалым.(Геккель)

Медицина10- Өкпе,бронхы,өкпеқап мүшелерінің ауруларын анықтайтын дәрігер.(пульмонолог)

Зоология10- Жылқылардың жабай тегі.(тарпан)

Герпетология 20- Жыландарды арнайы қолдан өсіретін жыланханалар.(серпентарий)

Бактериология 20- Ағзаларда ауру тудыратын, тағамдарды бүлдіретін ұсақ ағзалар

бар екенін тәжірибе жүзінде дәлелдеген француз ғалымы.(Пастер)

Алгология 20-Жапонияда бұл балдырды арнайы табиғи жағдайға жақын ортада

өсіріп көкөніс есебінде тамаққа пайдаланады.(қызыл балдыр-Порфира)

Ботаника 20- Саваннада өсетін ,биіктігі 18-25 метрге,діңінің орамы 4-10 м дейін

Жететін құлқайыргүлділер тұқымдасына жататын өсімдік.(баобаб)

Цитология 30- ДНҚмолекуласын ашқан ғалымдар.(Уотсон,Крик)

Анатомия 30-Адамда сенсорлық-сезімталдық аймақтар орналасқан ми бөлімі.(үлкен ми сыңарлары).

Микология 30- Зиянды бунақденелілерге қарсы қолданылатын ,саңырауқұлақтардан

алынатын зат.(боверин)

Селекция 30- Бір-бірімен туыстық қатынасы жоқ,генотиптері әр түрлі дараларды

будандастыру.(аутбридинг,тустық емес).

Биология ғылымдардың төресі,

Табиғат басты ұғым белесі.

Пысықтап терминдердің жырын айта,

Өсімдік ,жануарларын тізіп қайта .

Аударайық әр бір сөзді үш тілде,

«Полиглот» кезеңі алда келесі, - деп, ІV тур –«Полиглот» турын бастайық!

Бұл сайысқа 10ұпайдан беріледі.

ІV тур-«Полиглот»

1 Жеміс дамитын мүше.(гүл-цветок-флоуер)

2 Зоология нелерді зерттейді.(жануар-животное-анимал)

3 Өсімдіктің жерасты және жер үсті мүшелерін жалғастырып тұратын орталық

тірек.(сабақ-стебель-лессон)

4 Ас тұрған жерде не тұрмайды.(ауру-болезнь-илл)

5 Құстардың ұрығы қай жерде дамиды.(жұмыртқа-яйцо-егг)

6 Гидробионттардың мекен ортасы.(су-вода-ватер)

Келесі сөз кезегі әділ-қазыларға беріледі.

Vтур –«Жұмбақтар әлемі».

Жұмбақтар сайысы-үй тапсырмасы бойынша балалар бір-біріне жұмбақтар

қойып ,шешеді.

10 ұпаймен бағаланады.

VІ тур-«Кабинеттер» туры.

(10 ұпаймен бағаланады)

«Кабинеттер» туры.

«Сандар» кабинеті

1500 гр.

4,5-5л

8-10 м

«Терминдер» кабинеті

1) Гемофилия

2) Онтогенез

3) Макроэволюция

4) Симбиоз

5) Эндемик

VІІ тур –«Мәре».

Дегенмен әр нәрсенің мәресі бар,

Сұрақтың ойланатын өз сыры бар.

«Жеңімпаз» атағына ие болар,

Кімдердің шыға тұғын шамасы бар –деп, «Мәреге» де келіп жеттік.

Бұл ең соңғы тур.

Әр топ басшысына 10 сұрақтан қойылады,дұрыс жауапқа 10 ұпайдан беріледі. Тез

жауап беру керек.

І топқа.

1 Бақаның дернәсәлІ.(итшабақ)

2 «Табиғат жүйесі» еңбегінің авторы.(Линней)

3 Фотосинтезді ашқан ғалым.(Тимирязев)

4 Жүрек ауруларын емдейтін дәрігер.(кардиолог)

5 Бүйректің құрылымдық ,қызметтік бірлігі.(нефрон)

6 Ұлпаларды зерттейтін ғылым сала.(гистология(

7 Мақтаның жемісі.(қауашақ(

8 Энцефалит ауруларын тарататын бунақдене.(кене)

9 Екі ағзадан тұратын өсімдік.(қына)

10 Медицина атасы.(Гиппократ)

ІІ топқа.

1 Аюдың баласы.(қонжық)

2 «Биосфера» терминнің ғылымға енгізген ғалым.(Ламарк)

3 Қосарлана ұрықтануды ашқан ғалым.(Навашин)

4 Зәр шығару жүйесінің ауруларын емдейтін дәрігер.(уролог)

5 Ағзаның құрылымдық ,қызметтік бірлігі.(жасуша)

6 Құстарды зерттейтін сала.(орнитология)

7 Күнбағыстың жемісі.(тұқымша)

8 Безгек ауруын тарататын бунақдене.(маса)

9 Қалпақша мен түбіртектен тұратын ағза.(саңырауқұлақ)

10 Орыс ғалымы Павлов нені зерттеді.(рефлекстерді).

(қорытынды сөз беріліп,жеңімпаз топ анықталады).

Марапаттау.

Қорытынды.

Биологияның кімдер сырын ұғады,

Білімділер жан топты жарып шығады.

Өнеріңмен,біліміңмен өрге жүз,

Әр қашанда лаулай берсін шырағын! – деп бүгінгі «Биология ғылымының

тапқырлары» атты интеллектуалдық сайыста соңына жетті.

Тыңдағандарыңызға көп рахмет! Қош сау болыңыздар,кездескенше!

Сабақтың тақырыбы: «Дарабоз-2016»

(интеллектуалдық ойын)

Сабақтың мақсаты:

Білімділік: оқушылардың биология пәнінен алған

білімдірін тереңдету.

Пәнге қызығушылығын арттыру,өз бетінше

білім алуға, ынталандыру,дүние танымын

кеңейту.

Дамытушылық: оқушының іздеңу,ойлау,іздеңуден

қорытынды шығара білуге дағдыландыру,