Биологиядан бөлім бойынша жиынтық бағалау 7-сынып

Жиынтық бағалауға арналған әдістемелік нұсқаулықтар Биология

7- сынып

Әдістемелік ұсыныстар мұғалімге 7-сынып оқушыларына "Биология" пәні бойынша жиынтық бағалауды жоспарлау, ұйымдастыру және өткізуге көмек құралы ретінде құрастырылған. Әдістемелік ұсыныстар (қазақ тілінде білім беретін) 7-сыныптың "Биология" пәні бойынша оқу бағдарламасы мен оқу жоспарының негізінде дайындалған.

Бөлім / ортақ тақырып бойынша жиынтық бағалаудың Тапсырмаы мұғалімге оқушылардың тоқсан бойынша жоспарланған Оқу мақсатына жету деңгейін анықтауға мүмкіндік береді.

Әдістемелік ұсыныстарда бөлім / ортақ тақырып бойынша жиынтық бағалауды өткізуге арналған Бағалау критерийі мен дескрипторлары бар Тапсырма ұсынылған. Сондай- ақ, жинақта оқушылардың оқу жетістіктерінің мүмкін деңгейлері (рубрикалар) сипатталған. Дескрипторлары мен балдары бар Тапсырма ұсыныс түрінде берілген.

Әдістемелік ұсыныс негізгі мектеп мұғалімдеріне, мектеп әкімшілігіне, білім беру бөлімінің әдіскерлеріне, критериалды бағалау бойынша мектеп, өңірлік үйлестірушілеріне және басқа да мүдделі тұлғаларға арналған.

Әдістемелік ұсыныстарды дайындау барысында ресми интернет - сайттағы қолжетімді ресурстар (суреттер, фотосуреттер, мәтіндер, аудио және бейнематериалдар) қолданылды.

Мазмұны

1-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУҒА АРНАЛҒАН ТАПСЫРМА4

«Экожүйелер» бөлімі бойынша жиынтық бағалау4

«Тірі ағзаларды жүйелеу» бөлімі бойынша жиынтық бағалау8

«Жасушалық биология Су және органикалық заттар» бөлімі бойынша жиынтық бағалау 11

2 -ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУҒА АРНАЛҒАН ТАПСЫРМА15

«Заттардың тасымалдануы» бөлімі бойынша жиынтық бағалау15

«Тірі ағзалардың қоректенуі» бөлімі бойынша жиынтық бағалау19

«Тыныс алу» бөлімі бойынша жиынтық бағалау22

3-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУҒА АРНАЛҒАН ТАПСЫРМА26

«Бөліп шығару» бөлімі бойынша жиынтық бағалау26

«Қозғалыс» бөлімі бойынша жиынтық бағалау29

«Координация және реттелу» бөлімі бойынша жиынтық бағалау32

4 -ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУҒА АРНАЛҒАН ТАПСЫРМА35

«Тұқымқуалау мен өзгергіштік» бөлімі бойынша жиынтық бағалау35

«Көбею. Өсу және даму» бөлімі бойынша жиынтық бағалау38

«Микробиология және биотехнология» бөлімі бойынша жиынтық бағалау42

1-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУҒА АРНАЛҒАН ТАПСЫРМА

«Экожүйелер» бөлімі бойынша жиынтық бағалау

Оқу мақсаты

7.3.1.1 Жергілікті жер экожүйесі қоршаған орта факторларының тірі ағзалардың тіршілік әрекеті мен таралуын зерттеу

7.3.1.3 Қоректік тізбектер және қоректік торларды құрастыру

Бағалау критерийі

Білім алушы

Экологиялық факторлардың әсерін зерделейді

Қоректік тізбектер және қоректік торлар құрастырады

Ойлау дағдыларының деңгейі

Жоғары деңгей дағдылары

Орындау уақыты

20 минут

Тапсырма

Төмендегі ұғымдарға анықтама беріңіз.

«экожүйе»-

«ағзалардың бірлестіктері»-

«биосфера»-

Суретті қарастырыңыз.

(а) Ор қоян тіршілік ететін экожүйені анықтаңыз.

(b) Ор қоян тіршілік ететін экожүйені сипаттаңыз.

(с) Ор қоянның тіршілігіне әсер ететін 2 экологиялық факторды сипаттаңыз.

Суретті қарастырыңыз.

(а) Өндірушілер, тұтынушылар, ыдыратушыларды анықтаңыз.

Өндірушілер

Тұтынушылар

Ыдыратушылар

(b) Суретті пайдаланып, жайылымдық және детритті қоректік тізбектің сызбасын құрыңыз.

Бағалау критерийі

Тапсырма

Дескриптор

Балл

Білім алушы

Экологиялық факторлардыңәсерін зерделейді

«экожүйе» ұғымына анықтама береді;

«ағзалардың бірлестіктері» ұғымына

анықтама береді;

«биосфера» ұғымына анықтама береді;

Орқоянтіршілікететінэкожүйені

анықтайды;

Ор қоян тіршілік ететін экожүйені

сипаттайды;

Орқоянныңтіршілігінеәсерететін

биотикалық факторды сипаттайды;

Орқоянныңтіршілігінеәсерететін

абиотикалық факторды сипаттайды.

Қоректік тізбектер және қоректік торлар құрастырады

суреттен өндірушілерді анықтайды;

суреттен тұтынушыларды анықтайды;

суреттен ыдыратушыларды анықтайды;

суретті пайдалана отырып жайылымдық

қоректік тізбекті құрады;

суреттіпайдаланаотырыпдетритті қоректік тізбекті құрады;

Барлығы

«Экожүйелер» бөлімі бойынша

жиынтық бағалаудың нәтижесіне қатысты ата-аналарға ақпарат ұсынуға арналған рубрика Білім алушының аты-жөні

Бағалау критерийі

Оқу жетістіктерінің деңгейі

Төмен

Орташа

Жоғары

Экологиялық факторлардыңәсерін зерделейді

Экологиялықфакторлардыңәсерін зерделеуде қиналады

«Экожүйе»/ «ағзалар бірлестіктері» / «биосфера» ұғымдарын / экожүйе түрін/ ағзаға әсер ететін абиотикалық / биотикалық факторды анықтауда

/ экожүйені / қоршаған орта факторларының тірі ағзалардың тіршілік әрекеті мен таралуына әсерін сипаттауда қателіктер жібереді

Экологиялық факторлардың әсерін дұрыс зерделейді

Қоректік тізбектер және қоректік торлар құрастырады

Қоректік тізбектер және қоректік торлар құрастыруда қиналады

Жайылымды / детритті қоректік тізбектер құруда қателіктер жібереді

Қоректік тізбектер және қоректік торлар құрастырады

«Тірі ағзаларды жүйелеу» бөлімі бойынша жиынтық бағалау

Оқу мақсаты

Жүйелеудің маңызын түсіндіру

Жүйеленуде тірі ағзалардың орнын анықтау

Бағалау критерийі

Білім алушы

Жүйелеудің маңызын сипаттайды

Біржасушалыжәнекөпжасушалыағзалардың құрылысының ерекшеліктерін ажыратады

Ойлау дағдыларының деңгейі

Қолдану

Жоғары деңгей дағдылары

Орындау уақыты

20 минут

Тапсырма

(а) Тірі ағзаларды жүйелеудің дұрыс ретін анықтаңыз.

А. түр, тұқымдас, туыс, отряд, класс, тип,тип тармағы, патшалық В. түр, туыс, тұқымдас, отряд, класс, тип тармағы,тип, патшалық С. түр, туыс, отряд, тұқымдас, класс,тип, тип тармағы, патшалық

D. тұқымдас, түр, туыс,тип, отряд, класс, тип тармағы, патшалық

(b) Ағзаларды жүйелеудің маңызын түсіндіріңіз.

Суретті қарастырыңыз

А кірпікшелі кебісше

В суық торғай

(а) Осы екі ағзаның ерекше белгілерін көрсетіңіз.

(b) В әрпімен бейнеленген жануардың 2 артықшылығын жазыңыз.

(а) Патшалықтардың атауын жазыңыз.

(b) Патшалықтардың айырмашылықтарын сипаттаңыз.

Бағалау критерийі

Тапсырма

Дескриптор

Балл

Білім алушы

Жүйелеудің маңызын

сипаттайды

жүйелеудің дұрыс ретін белгілейді;

жүйелеудің маңызын түсіндіреді;

Біржасушалы және көпжасушалы ағзалардың құрылысының ерекшеліктерін ажыратады

біржасушалыағзалардыңнегізгі

ерекшелігін ажыратады;

көпжасушалыағзалардыңнегізгі

ерекшелігін ажыратады;

суық торғайдың бір артықшылығын

көрсетеді;

суық торғайдың екінші

артықшылығын көрсетеді;

патшалықтардың атауын жазады;

патшалықтардың

айырмашылықтарын сипаттайды.

Барлығы

«Тірі ағзаларды жүйелеу» бөлімі бойынша

жиынтық бағалаудың нәтижесіне қатысты ата-аналарға ақпарат ұсынуға арналған рубрика Білім алушының аты-жөні

Бағалау критерийі

Оқу жетістіктерінің деңгейі

Төмен

Орташа

Жоғары

Жүйелеудің маңызын сипаттайды.

Жүйелеудің маңызын сипаттауда қиналады.

Жүйелеуді реттілігін анықтауда / маңызын сипаттауда қателіктер жібереді.

Жүйелеудің маңызын сипаттайды.

Біржасушалы және көпжасушалы ағзалардың құрылысының ерекшеліктерін ажыратады.

Біржасушалы және көпжасушалы ағзалардың құрылысының ерекшеліктерін ажыратуда қиналады.

Біржасушалы / көпжасушалы ағзалардың құрылысының ерекшеліктерін ажыратуда / суық торғайдың артықшылығын көрсетуде / патшалықтарды анықтауда / салыстыруда қателіктер жібереді.

Біржасушалы және көпжасушалы ағзалардың құрылысының ерекшеліктерін дұрыс ажыратады.

«Жасушалық биология Су және органикалық заттар» бөлімі бойынша жиынтық бағалау

Оқу мақсаты

Жасуша, ұлпа, мүше, мүшелер жүйелері түсініктері

Өсімдіктер және жануарлар жасушаларын ажырату

7.4.1.1 Судың қасиеті мен тірі ағзалар үшін маңызын сипаттау

7.4.1.3 Азық түліктерде көмірсулар, нәруыздар, және майлардың бар екендігін дәлелдеу

Бағалау критерийі

Білім алушы

Жасуша,ұлпа,мүше,мүшелержүйелерін түсіндіреді

Өсімдіктерменжануарларжасушаларының құрылыс ерекшеліктерін анықтайды

Судың қасиеті мен тірі ағзалар үшін маңызын анықтайды

Азық-түлік құрамындағы органикалық заттарды зерделейді

Ойлау дағдыларының деңгейі

Білу және түсіну Қолдану

Орындау уақыты

20 минут

Тапсырма

Суреттерді қарастырыңыз.

(а) Тіршілік деңгейін қарапайымнан бастап күрделену ретін белгілеңіз және атауларын жазыңыз.

A

B

C

D

E

(b) Тіршіліктің А және В деңгейіне анықтама беріңіз.

(с) Қалай ойлайсыз ағзада жасуша көп пе әлде ұлпа ма? Жауабыңызды түсіндіріңіз.

Өсімдікпенжануаржасушасынсалыстырыңыз.Жасушалардыңсалыстырмалы белгелерін кестеге толтырыңыз.

Белгілері

Өсімдік жасушасы

Жануар жасушасы

Судың тірі ағзалар үшін маңызын анықтаңыз.

еріткіш

жасушаның термореттелуіне қатысады

ағзадағы үдерістердің жүру жылдамдығын арттырады

жасушаның осмостық қысымын реттейді

жасуша цитоплазмасының құрамына кіреді

тітіркенушілікті қамтамасыз етеді

энергия көзі қызметін атқарады

ағзаны сусызданудан сақтайды

теріні ылғалдандырып тұрады

Картоп, жаңғақ дәндерінде органикалық заттардың бар екенінанықтау жолдарын ұсыныңыз.

Бағалау критерийі

Тапсырма

Дескриптор

Балл

Білім алушы

Жасуша, ұлпа, мүше, мүшелер жүйелерін түсіндіреді

тіршілік деңгейлерінің ретін анықтайды;

тіршілік деңгейлерінің атауларын жазады;

А және В тіршілік деңгейлерін сипаттайды;

ағзақұрамындағыжасушаменұлпа

қатынасын анықтайды;

жасуша мен ұлпа ұғымдарын сипаттайды;

Өсімдіктермен жануарлар жасушаларының құрылыс ерекшеліктерін

анықтайды

салыстырмалы белгілерді анықтайды;

белгілергесәйкесөсімдікжасушасын

сипаттайды;

белгілергесәйкесжануаржасушасын сипаттайды;

Судың қасиеті мен тірі ағзалар үшін маңызын анықтайды

судың биологиялық қасиетін анықтайды;

судың физикалық қасиетін анықтайды;

судың химиялық қасиетін анықтайды;

Азық-түлік құрамындағы органикалық заттарды зерделейді

көмірсуды анықтау жолын сипаттайды;

ақуызды анықтау жолын сипаттайды.

Барлығы

«Жасушалық биология Су және органикалық заттар» бөлімі бойынша

жиынтық бағалаудың нәтижесіне қатысты ата-аналарға ақпарат ұсынуға арналған рубрика Білім алушының аты-жөні

Бағалау критерийі

Оқу жетістіктерінің деңгейі

Төмен

Орташа

Жоғары

Жасуша, ұлпа, мүше, мүшелер жүйелерін түсіндіреді

Жасуша, ұлпа, мүше, мүшелер жүйелерін түсіндіруде қиналады

Тіршілік деңгейінің ретін анықтауда/ аталған тіршілік деңгейлеріне анықтама беруде/жасуша / ұлпа ұғымдарын түсіндіруде қателіктер жібереді

Жасуша, ұлпа, мүше, мүшелер жүйелерін түсіндіреді

Өсімдіктер мен жануарлар жасушаларының құрылыс ерекшеліктерін анықтайды

Өсімдіктер мен жануарлар жасушаларын ажыратуға қиналады

Өсімдіктер / жануарлар жасушаларын салыстыратын белгілерді анықтауда / оларды сипаттауда қателіктер жібереді

Өсімдіктер мен жануарлар жасушаларын дұрыс ажыратады.

Судың қасиеті мен тірі ағзалар үшін маңызын анықтайды

Судың қасиеті мен тірі ағзалар үшін маңызын анықтауда қиналады

Судың биологиялық / химиялық / физикалық қасиеттерін анықтауда қателіктер жібереді

Судың қасиеті мен тірі ағзалар үшін маңызын дұрыс анықтайды.

Азық-түлік құрамындағы органикалық заттарды зерделейді

Азық-түлікқұрамындағы

органикалықзаттарды зерделеуде қиналады

Азық-түлік құрамындағы көмірсу / ақуызды анықтау жолдарын ұсынуда қателіктер жібереді

Азық-түлікқұрамындағы

органикалықзаттарды зерделейді

2 –ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУҒА АРНАЛҒАН ТАПСЫРМА

«Заттардың тасымалдануы» бөлімі бойынша жиынтық бағалау

Оқу мақсаты

7.1.3.1 Тірі ағзалардағы қоректік заттардың тасымалының маңызын түсіндіру

7.1.3.4 Тамыр және сабақтың құрылысы мен қызметі арасындағы байланысты сипаттау

7.1.3.6 Жануарларда заттар тасымалына қатысатын мүшелерді танып білу

Бағалау критерийі

Білім алушы

Тіріағзалардағықоректікзаттартасымалын зерделейді

Тамыр мен сабақтың құрылысын және қызметін анықтайды

Жануарлардазаттартасымалынақатысатын мүшелерді анықтайды

Ойлау дағдыларының деңгейі

Білу және түсіну

Жоғары деңгей дағдылары

Орындау уақыты

20 минут

Тапсырма

Қан айналым жүйесінің маңызын түсіндіріңіз. Тасымалданатын заттарға мысал келтіріңіз.

Сабақтың көлденең кесіндісін қарастырыңыз.

(а) Сабақтың ішкі құрылымдарының атауларын суретпен сәйкестендіріңіз.

А. Тоз В. Өң

С. Өзек

камбий

тін

сүрек

(b) Қабық пен камбийдің құрылысы мен қызметін сипаттаңыз.

Құрылым

Құрылысы

Қызметі

Қабық

Камбий

(с) Сабақ пен тамыр арқылы су және минералды заттардың тасымалдануын сипаттаңыз.

(а) Өзен шаянының 1 және 2 санымен берілген мүшелерін анықтаңыз.

(b) Өзен шаянының заттар тасымалдау ерекшеліктерін түсіндіріңіз.

Бағалау критерийі

Тапсырма

Дескриптор

Балл

Білім алушы

Тірі ағзалардағы қоректік заттар тасымалын зерделейді

жануарлардағықанайналымжүйесінің

маңызын сипаттайды;

тасымалданатынзаттарғамысал

келтіреді;

Тамыр мен сабақтың құрылысын және қызметін анықтайды

суреттен тоз бен өңді көрсетеді;

суреттен өзек пен камбийді көрсетеді;

суреттен тін мен сүректі көрсетеді;

қабықтыңқұрылысыменқызметін

жазады;

камбийдіңқұрылысыменқызметін

жазады;

су және минералды заттардың сабақ пен тамырарқылытасымалдануүдерісін

сипаттайды;

Жануарларда заттар тасымалына қатысатын мүшелерді анықтайды

Өзен шаянының 1 санымен белгіленген

тасымалдау мүшесінің атауын жазады;

Өзен шаянының 2 санымен белгіленген

тасымалдау мүшесінің атауын жазады;

омыртқасызжәндіктердіңтасымалдау

мүшелерінің ерекшеліктерін түсіндіреді.

Барлығы

«Заттардың тасымалдануы» бөлімі бойынша

жиынтық бағалаудың нәтижесіне қатысты ата-аналарға ақпарат ұсынуға арналған рубрика Білім алушының аты-жөні

Бағалау критерийі

Оқу жетістіктерінің деңгейі

Төмен

Орташа

Жоғары

Тірі ағзалардағы қоректік заттар тасымалын зерделейді

Тірі ағзалардағы қоректік заттар тасымалын зерделеуде қиналады

Тірі ағзалардағы қоректік заттар тасымалының маңызын түсіндіруде / мысал келтіруде қателіктер жібереді

Тірі ағзалардағы қоректік заттар тасымалын зерделейді

Тамыр мен сабақтың құрылысын және қызметін анықтайды

Тамыр мен сабақтың құрылысын және қызметін анықтауда қиналады

Тамыр мен сабақтың құрылымын анықтауда / құрылысы мен қызметі арасындағы байланысты сипаттауда қателіктер жібереді

Тамыр мен сабақтың құрылысын және қызметін дұрыс анықтайды

Жануарларда заттар тасымалына қатысатын мүшелерді анықтайды