Дене мәдениетін қалыптастыру туралы әдістемелік мақала

Абай облысы Жарма ауданы «Т.Хасенұлы атындағы орта мектебі»КММ

Мусралимов Сергаы Майтурсынович, дене шынықтыру пәнінің мұғалімі

«Дене мәдениетін қалыптастыру»

Дене мәдениеті - адамдардың дене шынықтыру жүйесін жетілдіру үшін құрылатын және оларға қызмет етуі тиіс жалпы мәдениеттің жеке бір бөлігі. Дене тәрбиесі - дене дамуына, денсаулықты нығайтуға, жұмыс қабілеттілігін жоғарылатуға және ұдайы өзін-өзі, оның ішінде сыртқы, дене пішінін, жетілдіруге қажеттілікті қалыптастыруға бағытталған адамды жетілдіру жүйесі.

Дене мәдениеті дене шынықтыру сабағында алдыңғы орында тұруц керек,себебі дененің шынығуымен бірге жүретін мәдениеттің алдыңғы шарты-дене мәдениетін қалыптастыру болып табылады.Осы бағытта дұрыс жұмыс атқаратын болсақ,оқушының дағдыны қалыптастыруы, дүниетанымының кеңеюі,дене мәдениетінің дамуы тиімді деңгейде болары хақ.Дене тәрбиесі сабағында өмірлік маңызы бар қозғалыс түрлері жүру,жүгіру,секіру,лақтыруға үйрету маңызды орын алады. Шағын жинақталған ауылды жердегі мектептерде қозғалыстың негізгі түрлеріне үйретуде оларды ұйымдастыру және үйлестірудің сан алуан әдістері қолданылады. Осындай мектептерде оқушылармен жұмыс жасағанда кезектесіп орындау ең тиімді болып табылады. Қандай спорттық сайыстарда болмасын дене мәдениетінің дұрыс дамуына дағды мен машықтану әдістері оң ықпал етеді.Жалпы дамыту жаттығуларын жоғарыдан төмен қарай орындау реттілігінде жалпы қабылданған ережені сақтау міндетті. Қауіпсіздік ережелерін сақтай отырып қана дене мәдениетінің алға жылжуын көре аламыз.Алдымен мойын,иық,арқа және кеуде бұлшық еті,содан кейңһін аяқтарға қатысты жаттығулар осы тәртіппен орындалады. Сонда ғана,дене мәдениеті жоғары деңгейде орындалады.

Сызбада көрсетілгендей, ушы

ушы

Соңғы онжылдықтарда дене тәрбиесінің адам өміріндегі маңызы өлшеусіз өсті. Бұл біздің заманымызда өндірістегі және үйдегі дене еңбегінің үлесі күрт азайып, сонымен бірге қолайсыз факторлардың – қоршаған ортаның ластануы, әсіресе өнеркәсіптік қалалардағы, нашар тамақтанудың ағзаға әсері күшейгенімен байланысты.

Адам өз денсаулығының жасаушысы, ол үшін күресуі керек. Кішкентай кезінен белсенді өмір салтын ұстану, шынықтыру, дене шынықтырумен айналысу, жеке гигиена ережелерін сақтау – бір сөзбен айтқанда, ақылға қонымды жолдармен денсаулықтың шынайы үйлесімділігіне қол жеткізу керек.

Дене шынықтыру жүйке-эмоционалдық жүйеге жақсы әсер етеді, өмірді ұзартады, денені жасартады, адамды әдемі етеді. Дене тәрбиесіне немқұрайлы қарау семіздікке, төзімділікті, ептілікті, икемділікті жоғалтады.