Дене шынықтыру пәнінен байқау тәжірибесі есебі

Құқық дегеніміз — адам мен қоғамның жаратылысымен байланысты, тұлғаның бостандығын білдіретін, формалды түрде анықталған, қоғамдық қатынастарды реттейтін, мемлекеттің күшімен қамтамасыз етілетін жалпыға бірдей тәртіп ережелерінің жиынтығы.

Құқық белгілері: нормативтілігі, жүйелігі, формалды анықтылығы; мемлекеттің күшіне сүйенуі; адамдардың еркін білдіруі; жалпыға міндеттілігі; өзгергіштігі.

Құқықтың қайнар көзі – құқықтық нормаларды білдіру және бекіту тәсілдері десек болады. Құқықтың қайнар көзінің мынадай түрлері бар:

Құқықтық әдет ғұрып – адамдардың санасында болатын, ұдайы қолданудың барысында дағдыға айналған және құқықтық салдарға апарып соқтыратын, тарихи түрде қалыптасқан жүріс тұрысы. Мысалы: «Қасым ханның қасқа жолы», «Есім ханның ескі жолы», «Әз Тәукенің Жеті жарғысы», «Хақназардың ақ жолы».

Соттық прецедент – нақыт іс бойынша қабылданған және кейінде осыған ұқсас істерді шешуде қолданылуы міндетті болатын сот немесе қайсыбір мемлекеттік органның шешімі.

Нормативтік құқықтық акт – биліктік құқық нормаларын белгілейтін, оларды өзгертетін және жоққа шығаратын мемлекеттік органның жазбаша актісі немесе мемлекеттік органның қабылдаған, бекіткен актілері. Қоғамдағы қарым-қатынастардың көпшілігін осы нормативтік актілер арқылы реттеліп, басқарылады.

Нормативтік шарттар – қоғамдағы қатынастардың негізі бола алады. Жалпы таныған халықаралық құқық қағидалары, мемлекет белгіленген тәртіппен бекіткен, халықаралық шарттар, пактілер, конвенциялар жатады.

Құқықтық норма – мемлекетпен рұқсат етілген немемсе белгіленген жеке тұлғаның мүддесін жүзеге асыру барысындағы міндетті немесе мүмкін құрал ретінде шартты түрде бекітілген жалпыға бірдей міндетті мінез-құлықтардың ережелері

Құқықтық қатынас дегеніміз – мемлекеттік кепілдіктегі екі жақтың құқықтары мен міндеттері бар қоғамдық қатынас. Құқықтық қатынастың құрылымы төрт элементтен тұрады: субъект, объект, субъективтік құқық, заңды міндеттер.