Дүниежүзілік ғаламтор және гипермәтіндік жүйе

Тақырыбы: World Wide Web

гипертексттік жүйесі

HTML ТІЛІ ТУРАЛЫ ТҮСІНІК АЛҒАШҚЫ WEB – БЕТТІҢ МЫСАЛЫ

Ең алдымен HTML – тілін үйрену үшін мысалы бар тексттерді html кеңейтілулері бар файлдарда сақтаймыз. Негізінен HTML – файлдардың html немесе htm деген кеңейтілулері болады. Бірінші кеңету MS DOS – тың мақұлдауын қанағаттандырады. Екінші сәл болса оңайырақ келеді. Екі кеңейтуді де қолдана беруге болады. Байқағанымыздай HTML – документ адам тіліндегідей тілде жазылады, бірақ түсініксіз сөздермен жазылады. Одан да мысал келтіріп көрейік:

<HTML> <HEAD> <Title> Алғашқы Web – бет </Title> </HEAD> <BODY> <H1> Алғашқы Web – беттің мысалы </H1> <P> Бұл Web – бет алғашқы құрған мысал болып табылады. Осылай кішкене беттермен құра бастап, үйрене де түсеміз. Бұл мысалды міндетті түрде html немесе htm кеңейтулі файлда сақтау керек екенін ұмытпаңыз.

</P>

Сурет *. Web – документтің дайын күйінде көрсетілуі. Сурет * – да көріп отырғанымыздай Web – беттің көп бөлігін текст алып жатыр. Бірақ мұнда бізге түсініксіз болып отырғаны бұл “>” , “<” , үлкен немесе кіші белгілері болып отыр. Олар не үшін керек?

Бұл сөздер тегтер деп аталады. Тегтер текстер мен текст емес элем- енттерді форматтауға қолданылады: Графика , қосымша объектілер, Java – апплеттер және т.б. Бір сөзбен айтқанда, тегтер тексттерді HTML документтің ішінде форматтайды. Айталық егер сіз қандай да бір тексттің бір бөлігін курсив түрінде белгілегіңіз келсе немесе тақырып түрінде форматтағыңыз келсе, онда оны төменде көрсетілген сәйкес тегтер арасына қоя аласыз.

Бұл текст белгіленеді <I> Курсивпен </I> <H>Ал мынау тақырып</H> Бұл жерде <H> және </H> тегтері біздің мысалды бетімізде қолданылды – сіз оны таныған шығарсыз. Бұлар бірінші дәрежелі тақырыпты білдіреді. Сонымен қатар екінші, үшінші, төртінші, бесінші, алтыншы дәрежелі тақырыптарды білдіретін тегтер бар. Біз мысалдарда текстті екі жұп тегтің

арасына қоямыз. Мұндай жұп тегтің түрі екеу – ақ: ашылатын және жабылатын. Жоғарыда қарастырған мысалымызда ашылатын тегтер <I> және <H> болып табылады, ал жабылатын тегтер – </I> және </H> . Ал мынау белгі “/” – жабылған тегтің белгісі болып табылады. Ойлап қарасаңыз жатқан логика. Текстте қандай да бір форматтау қолдану керек болса , онда оны көрсету керек , яғни қай фрагментке қолдану керек екенін көрсету керек. Форматталатын тексттік фрагменттің басы мен соңын көрсету керек. Ашылған және жабылған тегтер дәл сондай фрагменттерге көрсетеді. Жұп тегтің ішінде тег болуы мүмкін. Төмендегі мысалды қарастырамыз.

<B> Бұл жартылай қалың текст, <I> ал бұл және курсивті </I> . </B> <B> тегі текстті жартылай қалың етіп белгілейді. Бұл тегтің ішінде және бір жұп тег бар, ол курсивті етіп белгілейді. Бұл дегеніміз <B> және <I> тегтеріндегі текст тек қана жартылай қалың емес, сонымен қатар курсивті болып та белгіленеді. <I> тегі <B> тегінің ішінде жатыр деп айтады. Web – көрсеткіш мұны жақсы түсінеді, ненің неге екенін, сөйтіп текстті дұрыс етіп шығарады. Егер сіз былай етіп істесеңіз:

<B> Бұл жартылай қалың текст, <I> ал бұл және курсивті </B> .</I> сізді ол танымауы да әбден мүмкін. Бір сөзбен айтқанда,әрбір ашылған тегке жабылған тег сәйкес келуі керек. Жоғарыда қарастырылғандай қателіктің тууына жол бермеуіңіз керек.Әйтпесе сіздің бетіңіздің істемеуі әбден мүмкін.

Тегтер салыну дәрежесі бойынша ажыратылады.Жоғарыда көрсетілген мысалда <B> тегі бірінші дәрежелі салынуда болды, ал <I> тегі екінші болды.

Ең алғашқы тег кейінгі ішіндегі тегке ата – «ана»(родительским) , ал іштегі тег оның «баласы» (дочерной) болып табылады . Сонымен қатар «баласы» басқа ішіндегі тегтерге «ата – ана» (родительской) бола алады. Біздің мысалда <I> тегі <B> тегінің «баласы» (дочерный), ал <B> тегі <BODY> тегінің «баласы» (дочерный ) болып табылады, яғни ол <I> және <B> - ға да «ата – ана» (родительской) бола алады. Сондай – ақ жалғыз тегтер де болады. Мысал ретінде текстке сурет қоя алатын тегті – <IMG> айтуға болады. Документке сурет қою үшін тексттік фрагменттің шекарасын көрсетудің керегі жоқ, тек қана суретті қоятын орынды көрсетсе жеткілікті болады. Сонда да HTML – дің көптеген тегтері жұп болып келеді. Ал енді <P> және </P> тегтері не үшін керек деп сұраңыз? Олар арнайы текстті көрсетеді, листингке , тақырыптарға қатысы жоқ, яғни тексттің бөлек абзацы басқа осы сияқты абзацтардан бөлек кеңістікті. Мысал үшін тексттің жалғыз абзацын екіге бөліп көрейік, не шығар екен. Төмендегі мысалға қарайық. Бұл мысалды кез-келген *.html кеңейтілуі бар файлда сақтаймыз.