Дыбыс үндестігі бойынша ашық сабақ 4 сынып

Сабақ: Қазақ тілі

Мектеп: А.Байтұрсынов атындағы №13 орта мектеп

Күні:

Мұғалімнің аты-жөні: Балтабекова А.О.

Сыныбы: 4 «Ә»

Қатысқандар: 16

Қатыспағандар : 0

Ұзақ мерзімді жоспардың тарауы

Сабақтың тақырыбы

Дыбыс үндестігі

Сабақ арқылы жүзеге асатын оқу мақсаттары

4.4.1.3 - айтылуы мен жазылуында айырмашылығы бар сөздерді анықтап жазу;

4.1.1.1 - тыңдаған материал бойынша негізгі тұсын түртіп алу және солардың негізінде мәтіннің мазмұнын айту.

Сабақ мақсаттары

Барлық оқушылар орындай алады:

Мәтін мазмұнын түсініп оқиды.

«Ықпал» түрлерін меңгереді.

Оқушылардың көпшілігі орындай алады

Тыңдаған материал бойынша негізгі тұсын түртіп алу және солардың негізінде мәтіннің мазмұнын айту.

Кейбір оқушылар орындай алады

Мәтін мазмұны бойынша өзіндік пікірін айта алады.

Бағалау критерийлері

Тірек сөздер мен суреттер арқылы тақырыпты болжайды.

Тілдік мақсат

Оқушылар орындай алады:

«Дыбыс үндестігі екіге бөлінеді : ілгерінді ықпал,кейінді ықпал.Пәнге қатысты сөздік қор мен терминдер

Сөз бен қосымшаның жігінде немесе сөз бен сөздің аралығында кейінгі дыбыстың алғашқы дыбысқа әсер етуін кейінді ықпал дейміз

Диалог құруға/ шығарма жазуға арналған тіркестер

Азан шақырып ат қою, бата беру, есім қою дәстүрлері

Талқылауға арналған сұрақтар

Дыбыс ундестігі дегеніміз не ?

Дыбыс үндестігі нешеге бөлінеді?Ілгерінді ықпал дегеніміз не?

Кейінді ықпал дегеніміз не?

Алдыңғы оқу

Дыбыс үндестігі

Пәнаралық байланыс

Қазақ әдебиеті, Өзін-өзі тану

Құндылықтарға баулу

Шығармашылық және сын тұрғысынан ойлау, қарым-қатынас жасау қабілеті, көзқарастарына құрметпен қарау, қамқорлық көрсету, отбасылық құндылықтарға баулу.

Жоспар

Жоспарланған оқу

Жоспарланған жаттығу түрлері

Ресурстар

Сабақтың басы

мин

2 мин

І. Ұйымдастыру кезеңі

1.Оқушылармен сәлемдесу.

2.Оқушылардың сабаққа деген қызығушылығын қадағалаймын.

ІІ. Үй тапсырмасы

«Миға шабуыл» әдісі арқылы оқушыларға зымыран сұрақтар қойып, оқушылардың өткен сабақтан алған білімдерін тиянақтаймын.

Үндестік заңы дегеніміз не?

Үндестік заңы нешеге бөлінеді?

Буын үндестігі дегеніміз не?

Буын үндестігіне бағынбайтын қосымшаларды ата?

Дыбыс үндестігі дегеніміз не?

Қалыптастырушы бағалау «Бағдаршам» әдісі.

Сабақтың ортасы

30мин

Білу

Түсіну

Қолдану

10мин

5мин

5 мин

Жаңа сабақ

Сөз бен қосымшаның жігінде немесе сөз бен сөздің аралығында дауысыз дыбыстардың бірін – бірі өзіне ұқсата әсер етуі дыбыс үндестігі деп аталады. Мысалы : қаздар (қазтар емес ), есептер ( есепдер емес ). Дыбыс үндестігі екіге бөлінеді : ілгерінді ықпал,кейінді ықпал. Көрші дыбыстардың алғашқысы соңғысын өзіне ұқсата әсер етуін ілгерінді ықпал дейміз : тас-тан,жаз-ға,адам-нан. Ілгерінді ықпал бойынша сөздің соңғы дыбысы қатаң болса,оған жалғанатынқосымша қатаңнан басталады.Сөздің соңғы дыбысы ұяң болса,қосымша ұяңнан,ал соңғы дыбыс дауысты немесе үнді дауыссыз болса,қосымша ұяң не үнді дауыссыздан басталады. Сөз бен қосымшаның жігінде немесе сөз бен сөздің аралығында кейінгі дыбыстың алғашқы дыбысқа әсер етуін кейінді ықпал дейміз.Мысалы :теп – теуіп.

1-тапсырма. Оқылым/Айтылым. Топтық жұмыс.

Ықпалдың түрлері:

Ілгерінді Кейінді Тоғыспалы

/прогрессивті/ /регрессивті/ ықпал.

ықпал ықпал

1. Ілгерінді ықпал. (прогрессивті)

Аш- са – аш – ша. ш-с = шш

Қара қой – қара ғой. а – қ = ағ.

Жас бала – жаспала. с – б =сп

Ілгерінді ықпал-алдыңғы дыбыстардың кейінгі дыбысты өзіне тәуелді етуі, игеруі.

2. Кейінді ықпал (регресивті) - прогрессивті ықпалға

қарама-қарсы, кейінгі дыбыстың алдыңғы дыбысты тәуелді етуі, игеруі.

Тарақ + ы – тарағы. қ – ы = ғы.

Күрек + і – күрегі. К – і = гі.

Жан + бады – жамбады. Н – б = мб

Сөз - жоқ – сөж жоқ. З – ж = жж.

3. Тоғыспалы ықпал - көрші дыбыстардың ілгері-кейінді қарсы әсері. Бұл сөзбен сөздің арасында кездеседі.

1.Аман келді- Амаң - гелді. нк-ңг

2.Қан қызыл- қаң ғызыл нқ-ңғ

3.Мен келдім-мең гелдім нк-ңг

4.Дос жаран- дошшаран сж-шш

Топтық жұмысты бағалау дескрипторы:

1.Топтар мәтін мазмұнын жүйелі баяндайды;

Кері байланыс: Ақпараттардың маңыздылығын анықтау қаншалықты қиын болды? Топпен жұмыс істеу ұнады ма?

1Б- тапсырма. Айтылым. Жеке жұмыс

Сенің есіміңді кім қойған? Өзіңе ұнай ма? Егер қайта таңдауға мүмкіндік болса, қандай есім таңдар едің? Неге?

Кері байланыс. Мәтін мазмұнын түсіндіңдер ме?

Қалыптастырушы бағалау. «Бас бармақ» әдісі топ бірін-бірі бағалайды.

Мұғалімнің түсіндірме жұмысы.

АКТ арқылы үндестік заңы ережесімен таныстырамын.

Дыбыс үндестігі

Кейінді ықпал

Тоғыспалыықпал

Ілгерінді ықпал