Еңбек етсең ерінбей қазақ тілі пәнінен мақала

Тақырыбы: 1-наурыз «Алғыс айту күні»

Мақсаты: Оқушылардың «сыйластық» құндылықтары туралы түсініктерін кеңейту.

Міндеттері:- ризашылық пен алғыс туралы түсінік беру; үлкен – кішіге деген сүйіспеншілігін, сыпайылық қарым-қатынасын дамыту; әдептілікке, кішіпейілділікке, ізеттілікке тәрбиелеу;

Көрнекі құралдары: оқулық, дәптер, кеспе бата қағазы.

І.Ұйымдастыру бөлімі:

Өмірге риза болып, алғыс айт

Халық даналығы

А)Психологиялық дайындық «Мен саған алғыс білдіремін, өйткені...»

В)Топқа бөліну (стикерлер бойынша)

ІІ. Жаңа сабақ.

Мұғалім сөзі: Қазақстан Республикасының Президентінің «Қазақстан Республикасындағы кәсiптiк және өзге де мерекелер туралы» Жарлығына өзгерістер мен толықтырулардың енгізілгені айтылады: Алғыс айту күні — 1 наурыз.

2015 жылдың сәуір айында Қазақстан халқы Ассамблеясының «Мәңгілік Ел: бір ел — бір тағдыр» тақырыбымен басталған ХХІІ сессиясының ашылу салтанатында сөз сөйлей отырып, Назарбаев халықтардың түгелдей жер аударылғанын еске алған еді. «Сталин режимінде әр жылдары, өздеріңіз білетіндей, халықтар түгелдей жер аударылды. Оларды вагондардан ауылдарға тастап кете берді, олардың еш дүниесі болған жоқ. Сол уақытта бұл далада өздері мұқтаж бола отырып, оларды саман үйлеріне қабылдаған қазақтар, қазақ отбасылары ғана өмір сүрді», — деді Президент.

Назарбаев отбасының жер аударылғандарды қабылдап алғанын еске алды. «Саманнан жасалған екі бөлмелі там үйде тұрған біздің отбасы үш баласы бар жанұяны қабылдап алды. Көз алдымда әрқашан, әрқашан олардың бөлменің бір бұрышына жиналғанын елестете беремін, олар қорқып тұрды — киімдері жыртылған, аш, тозып кеткен. Олар біздің отбасыда өмір сұрді, жұмыс істей бастады, өмір бойы алғыс айтып өтті. Мен оның балаларымен дос болдым», — деді ол.

«Қазақстан халқы Ассамблеясының құрылған күнінде — 1 наурызда, басқа уақытты қойса да болады — барлық ұлттың бір-біріне және осы адамдарды қабылдаған, аяушылық білдірген қазақтарға алғыс айту күні деп белгіленсе әділетті болар еді», — деді Қазақстан Президенті.

Алғыс — біреудің екінші біреуге ықыласын білдіруі, рахмет айтуы. Алғысты сөзбен немесе қимыл, іс-әрекет, заттай сыйлық беру, тіпті жақсы қарым-қатынас түрінде де білдіруге болады. Әркім Алғыс алу арқылы өзінің басқалармен қарым-қатынасын, өмірдегі орнын бағалай алады. Қазақ халқыныңұғымында неғұрлым көп Алғыс алған адам бақытты болады. “Алғыспен ер көгерер” деген мәтел соған мегзейді. Алғысқа қарсы мағына —қарғыс.

Қызығушылықты ояту: «Алғыс» (ассоциация)

ІV.Топтық жұмыс:

1-топ: Алғыс айту күнi этносаралық достыққа және түсiнiстiкке әкеледi, өйткені...

2-топ: Өмірге риза болып, алғыс айт...

Дәптермен жұмыс:

«Алғыс күні-еліміздегі ұлттардың бірлігін нығайтудың негізі»

(эссе жазу)

Сахналау.

Оқушылар өмірде кездесетін жағдайларға қарай ризашылық білдіруге, алғыс айтуға дағдыландыру мақсатында сахналау ұйымдастырылады.

І топ: Мұғалімдерді мерекемен құттықтау сәтін сахналау;

ІІ топ: «Ұландар» тобының қарттар үйіне барып, қайырымды іс жасау сәтін сахналау.

Қорытындылау:

«Ашық микрофон» әдісі бойынша (оқушылар бір-біріне сабақтан не үйренгенін, не білгенін, не түсінгенін айтып шығады).

Сабақтың тақырыбы: Еңбек етсең ерінбей

Сабақтың мақсаты: Оқушыларды мақал – мәтелдердің мағынасын түсінуге, оларды айта білуге үйрету. Тілдерін ұштау, шешендікке баулу. Еңбексүйгіштікке тәрбиелеу.Көрнекілік: Мақал – мәтелдер, нақыл сөздер: «Жақсы жұмыс – жанға тыныс», «Еңбек түбі – зейнет», «Еңбексі зөмір – сөнген өмір».Формасы: «Мың бірмақал, жүз бір жұмбақ» топтық сайысСабақтың барысы:Мұғалім: «Жүздің көркі – көз, ауыз көркі – сөз, сөздің көркі – мақал», — дейді халық. Мақалдар адамт ұрмысындағы әртүрлі оқиғаларды қысқа, тұжырымды тілмен түсіндіреді, ойды ажарлайды. Сондықтан да халықсөздің көркі – мақал деп бағалаған. Ал мақалдар сөздің көркі ғанаемес, сонымен бірге халық өмірінің шежіресі.Бүгінгі өткізгелі отырған тәрбие сағаты «Еңбек етсең ерінбей, тояды қарның тіленбей» деп аталып, «Мың бір мақал, жүз бір жұмбақ» топтық сайысы ретінде жүреді.Бүгінгі сайысымызды «Қазақстаным» әнімен бастаймыз.

І айналым Әр топ оқушылары мақал – мәтел айтып жарысады. Қай топ оқушылары, тоқтапқалса, келесі топ ұпай алады.

ІІ айналым. Мен мақалдың бір бөлігін оқимын, әр іқарай ойынға қатысушылар қолын көтеріп жалғастырады.1. Еңбегің қатты болса,…(татқаның тәтті болар).2. Еңбек етсең ерінбей,…(тояды қарның тіленбей).3. Еңбек – адамның екінші анасы4. Еңбек етпесен елге өкпелеме,Егін екпесең, жерге өкпелеме.5. Еңбек түбі – береке6. Ердің атын еңбек шығарар.7. Еңбектін көзін тапқан,Байлықтың өзін табады.8. Ерінбеген етікші болады.9. Еңбектін көзін тапқан,Байлықтың өзін табады.10. Еңбек мұратқа жеткізер,Жалқаулық абыройды кеткізер

ІІІ айналым. Жұмбақ шешу сайысыСендерге мына «Қайдан келдің бауырсақ?» өлеңі беріледі. Осы өлеңді тыңдай отырып бауырсақтың қайдан, қалай келгенін анықтаңдар.Диас (автор): Дастарханға шашылыпЖатты аппақ бауырсақБауырсаққа қызығыпҚарап тұрып көзін сап.Аяжан (қуыршақ): Қайдан келдің бауырсақ?Наргиз (бауырсақ): Дүкеннен келдім нан сатқан.Аяжан (қуыршақ): Дүкенге келдің қай жақтан?Наргиз (бауырсақ): Наубайдан келдім нан жапқан.Наргиз (қуыршақ): Наубайға келдің қай жақтан?Аяжан (бауырсақ): Дирменнен келдім ұн тартқан.Наргиз (қуыршақ): Дирменге келдің қай жақтан?Аяжан (бауырсақ): Даладан келдім жан – жақтанЖер – анам мені көсілгенДихандар мені өсірген (толықтыру…)

Егістік жер – диірменші – наубайхана – дүкенКелесі кезекті мына грузин ертегі желісімен қойылған көріністі тамашалаңдар «Еңбекпен тапқан тиын».Ал, балалар ендігі кезекті көрініске берейік.Енді әр топ өз ойларын ортаға салсын.Шығармашылық жұмыс.«Еңбек» деген сөзге бір шумақ өлең немесе эссе жазыңдар.Жеңімпаз топты анықтап марапаттаймыз.Қорытынды:

Мұғалім: Сонымен оқушылар, мақалдың өміршеңдігі мен қолдану аясының кеңдігінің сыры неде? Әрине, тілдің көркемдігі мен мазмұнының тереңдігінде. Аз сөзбен көп мағына беретіндігінде. Осымен «Еңбек етсең ерінбей, тояды қарның тіленбей» атты тәрбие сағатымыз аяқталды. Зейін қойып тыңдағандарыңызға рахмет!

Тәрбие сағатының тақырыбы: «Ең ақылды оқушы» интеллектуалды ойыны.

Тәрбие сағатының мақсаты: Оқушылардың жан-жақтама білімін тексеру, пысықтау; Ой-өрісін, танымдық белсенділігін дамыту, әр түрлі пәнге қызығушылығын, шығармашылық қабілеттерін арттыру; Тапқырлыққа, жылдамдыққа баулу;

Тәрбие сағатының түрі: Интеллектуалды ойын.

Көрнекілігі: Интерактивті тақта, әр түрлі сұрақтар, тесттер.

Ойыншылар: 2«А» сынып оқушылары

Жұмыстың жоспары: І кезең «Тестпен жұмыс»

ІІ кезең «Кім жылдам?»

ІІІ кезең «Тапқыр болсаң тауып көр»

«Қорытындылау»

Мұғалім: Сәлеметсіздер ме, оқушылар! Бүгінгі «Ең ақылды оқушы» интеллектуалды ойынына қош келдіңіздер!

Көңілді тапқыштар мен білгіштер,

Бар өнерін алдарыңа салады.

Кім біледі? Көп оқыған болса егер,

Бүгінгі күннің жеңімпазы болады.

Білімімен сайысады ойыншылар,

Алға озар ең мықтысы осы жолы

Көпшілік өнерлерін қызықтайық,

Сұрайық шығуларын жұрт алдына!

Оқушылар хормен:

Бір сыныпта оқимыз бәрімізде

Достық сөзі әрқашан жанымызда

Жарысуға өзіміз келіп тұрмыз

Мына жұрттың таңырқасын бәрі бізге

Жүргізуші: Біреуінің жүрегінің түгі бар

Біреуінің арқалап жүрген қоғамдық жүгі бар

Біреуінің күмбірлеген күйі бар

Енді біреуінің қатты істейтін миы бар.

Сендерді біз айта алмаймыз нашар деп

Ойламаңдар қорқып бізден қашар деп

Дайынбысың жарысуға достарым

Көрсетіңдер өздеріңде қандай күш барын – деп,

біз ойынымызды бастаймыз.

Балалар, орындарыңа жайғаса қойыңдар.

Жалпы ойынның тәртібімен таныстырып өтейін:

Ойынға барлығы9ойыншы қатысады.

Ойын ережесі:Ойын 3 кезеңнен тұрады.

Ойынның І кезеңінде сендер білімнің әр алуан саласынан алынған сұрақтарға жауап бересіңдер.

Әрбір сұрақтың жауабы үшін сендерге 5 секунд уақыт беріледі.Барлығы тест түрінде сендерге ортақ 20 сұрақ қойылады.

Әрбір сұрақтың 3 жауап нұсқасы бар.

Ең көп ұпай жинаған 6 ойыншы келесі кезеңге өтеді.

Сонымен барлықтарыңызға сәттілік тілеймін!

Біз ойынымызды бастаймыз.

І кезең

«Тестпен жұмыс»

Ойын барысы: І кезеңде 10 ойыншыға экран арқылы 20 сұрақ қойылады.Әрбір сұрақтың 3 жауабы бар.Әр ойыншы дұрыс жауап нұсқасын көрсету керек . ЕҢ көп ұпай жинаған 6 ойыншы келесі кезеңге өтеді.

С. Жүнісовтың «Кімнің мекені жақсы?»мәтіндегі “Өзітар, өзіқараңғы, өзі қауіпсіз ” ненің мекені?( Тышқанның)

Ең үлкен екі таңбалы санды көрсет(99)

Қалыңкиімдіұнатады,

шешіндірсеңжылатады.(пияз)

Жыртқыш құстарға қайсысы жатады?(бүркіт)

Уақыттың өлшем бірлігі? (сағат, минут)

6 .«Жаңбыр жаумаса – жер жетім» деп бастаған шешендік сөзді кім

айтқан? ( Төле би)

7. Дауысты у дыбысы бар сөзді тап. (сусын)

8. Телефонда 103-ті теріпқайқызметтішақырсаболады?(жедел жәрдем)

9. Көкжиек тұстарын анықтайтын құрал. (тұсбағар)

10.«Маң-маң басқан, маң басқан,

Шудаларын шаң басқан» не?(түйе)

11. Екі шеті тұйықталған сызық?(кесінді)

13.Қайқұс жұмыртқасынбасқаұяғасалады?(көкек)

14. Өсімдік қай мүшесімен тыныс алады? (жапырақ)

15. Төмендегі жануарлардың қайсысы қысқы ұйқыға кетеді?(аю)

16. Тұңғыш ПрезидентКүні - қайкүн? (1 желтоқсан)

17. « Ғылым таппай мақтанба» – өлеңі н кім жазған? (Абай)

18. Ең үлкен бір таңбалы санды . (9)

19. Үш сомға бір қой сатып алған қай кейіпкер?(Алдаркөсе)

20. Күні бойы тынбайды,

Дәмді тағам жинайды.(ара)

Ойынға қатысып, бірақ 2 кезеңге өте алмаған оқушыларға үлкен алғысымызды айтамыз. Ал, келесі кезеңге өткен оқушыларға сәттілік тілейміз!

ІІ кезең

«Кім жылдам?»

Ойынды ең ұпайы көп ойыншы бастайды. Экраннан 6 тақырып көрсетіледі.

« Ана тілі»

« Қазақ тілі»

«Математика»

« Дүниетану»

«Кім тапқыр?»

«Мақал сөздің – мәйегі»

Әр ойыншы өзінің қалаған тақырыбы бойынша берілген 1 минут ішінде экранда көрсетілген сұрақтарға жауап қайтару керек.

Бұл кезеңде да ұпайды көп жинаған 3 ойыншы келесі кезеңге өтеді.

Ана тілі

1.“Алтын ұяң-Отан қымбат” деп басталатын шешендік сөзді кім

айтқан? (Қазыбек би)

2 . “Ұр, тоқпақ” ертегісі ертегілердің қайтобына жатады?(Қиял-ғажайып)

3. “Ұшқан ұя” шығармасы кімнің атынан әңгімеленген?(Б.Момышұлы)

4. “Еті-тамақ, шұбаты-сусын, жүні-киім”-деп, қай түлікті айтамыз?

(түйе)

5.Өмірде болған адам басындағы оқиғаға құрылған әңгіме қалай аталады?

(аңыз)

6.Бойына сеніп, жыл басынан құр қалған жануар. (түйе)

7. “Мүйізі айдай иілген

Мұрнын көкке шүйірген” не? (сиыр)

8. Қазақтың ұлы ағартушысы (Ы.Алтынсарин)

9. Қойдың төлі қалай аталады? (қозы)

10. Қазақтың ұлы ақыны.(Абай)

11.Мақалды аяқта: Батыр бір рет өледі,

Қорқақ .... (мың рет өледі)

12. Әліппенің атасы кім?(А.Байтұрсынов)

Қазақ тілі

1. Қазақ тілінде неше әріп бар?(42)

2. Дауыссыз дыбыстар нешеге бөлінеді? (3)

3. Ұйқасын тап.

Сатып алдық кеше,

Шай ішетін ...(кесе)

4. Заттың атын білдіретін сөздерге қандай сұрақ қойылады? (Кім? Не?)

5. Батыр, ержүрек,батыл,ер – бұлар қандай сөздер?(Мәндес)

6. Сөйлем айтылу мақсатына қарай нешеге бөлінеді?(3)

7. Сөздің одан әрі бөлінбейтін мағыналы бөлігін не дейміз?(түбір)

8.Өзім сөзден тұрамын,

Аяқталған ойды құрамын.(сөйлем)

9. Отырды, жазды, ойнады, күлді- деген сөздер заттың несін білдіреді? (заттың қимылын)

10. Міне, нағыз жігіт! Қандай сөйлем? (лепті сөйлем)

11.Сөз мағынасын өзгертетін қосымшаны не дейміз? (жұрнақ)

12.«Уақыт»-сөзінде у қандай дыбыс? (дауыссыз)

Математика

1. Математикада неше амал бар?(4)

2. Барлық қабырғалары тең болатын геометриялық пішін. (шаршы)

3. Бұрыштары жоқ геометриялық пішін (дөңгелек)

4. Сантиметр қай бірлікке жатады? (ұзындық)

5. Төрт тышқанның құлағы нешеу? (8)

6. Қосындының компоненттерін ата. (қосылғыш, қосылғыш,

қосындының мәні)

7. 1 кг мақта, әлде 1 кг темір ауыр ма? (екеуі тең)

8. Стол бетінің бір бұрышын кесіп тастаса неше бұрышы қалады? (5)

9. Бір тәулікте неше сағат бар?(24)

10. Басталатын нүктесі бар сызық.(сәуле)