Есірткі – ғасыр тажалы тәрбие сағаты 7 сыныпқа

«Есірткі – ғасыр тажалы» атты сахналық қойылым

Мақсаты: оқушыларды жаман әдеттерден бойларын аулақ ұстауға тәрбиелеу, сонымен қатар ол әдеттердің қызығы адамға өмір бойы тек өкініш пен қасірет алып келетіндігін ұғындыру.

Рөльдерде:

Жүргізуші: Аяулым

Ана:Ақбота

Бала: Ақжол

Досы: Жания

Сыныптасы: Бекзат

Көше бұзақылары: Мадияр, Ерзат

Есірткі таратушы: Маханбет

Оқушылар: Бақберген, Аружан, Аймұрат, Гүлайым, Ерзат, Аяулым, Бекзат, Мөлдір.

І бөлім

Жүргізуші - Аяулым:

- Есірткі - ғасыр тажалы. Онымен қазір бүкіл әлем болып күресуде. Бірақ, ол оңай алдырар жау емес екен. Есірткі бір басын кессең, екінші басы шыға келетін жеті басты жалмауыз сияқты. Есірткі бар жерде есірткіні таратушылар да бар. Олар – кісінің көз жасынан, қайғы-қасіретінен алтын ақша тауып отырған қаныпезерлер. Сол қаныпезерлердің ең алдымен айналдыратыны - өсіп келе жатқан көк өрім жастар. Көкнәр деген шөп болады. Есірткінің біразын осы шөптен жасайды. Көкнәрдың көз жасын ішкен адам, өмір бойы жылап өтеді деген сөз бар халықта. Иә, есірткіге бір берілген адам өмір бойы жылап өтеді. Тек өзі ғана емес, ата – анасын, бауырларын, жанашыр жақындарының бәрін де қоса жылатады.

ІІ бөлім

Ақжол: - Жания, сәлем! Қалың қалай?

Жания: - Жақсы. Өзің қалайсың? Бүгін көңіл-күйің жақсы ғой?

Ақжол: - Иә, Жания. Менің жағдайым өте жақсы. Құдайға шүкір, денсаулығым да жақсы. Спортпен шұғылданамын. Сабақтарым кілең «5». Ұстаздарымның да, ата-анамның мақтанышымын. Ата-анам үйге қонақ келсе, олар мені мақтап ала жөнеледі. Ата-анамды қуантып жүргеніме қатты қуанамын. Жания, мен өскенде ұшқыш болғым келеді. Бірақ бұл арманымды тек саған ғана айтып тұрмын, Жания. Өйткені мен саған қатты сенемін. Сенің балаларға айтпайтыныңды да білемін. Мен Оқушылар сарайындағы «Жас ұшқыштар» үйірмесіне қатысып жүрмін. Ұшқыштардың өмірлері туралы кітаптарды көп оқимын.

Жания: - Сенің арманың сөзсіз орындалады, Ақжол. Сен алдыңа қойған мақсатыңа жетпей қоймайсың. Сен - қайсарсың, еңбекқорсың. Сен нағыз доссың, Ақжол!

Жүргізуші - Аяулым: - Уақыт бір орнында тұрмайды. Арада екі-үш ай өтеді. Осындай биік армандарды арқалаған Ақжол ойламаған жерден қатты өзгереді. Ақжол есірткінің шырмауына түсіп кетеді.

ІІІ бөлім

Мадияр:- Қалайсың, бауырым?

Ерзат: - Болады. Өзің қалайсың?

Мадияр: - Шүкір. Не істедің әлгіні? Алдың ба?

Ерзат: - Иә, алып жатырмын.

Мадияр: - Шеккен кезде адам айтып жеткізе алмайтын бір рақат сезімге бөленеді ғой! (рақаттанып айтады).

Ерзат:- Әне, көршінің баласы келе жатыр ғой. Танисың ба?

Мадияр: - Шақыршы! Сөйлесейік!

(Екі оқушы бала сахнаға шығады. Көріседі.)

Мадияр: - Қалайсың? Қайда бара жатырсыңдар!

Ақжол: - Жақсы. Мектепке бара жатырмын.

Мадияр: - Ей, сен осы мектебіңді, сабағыңды қойшы осы. Кел, темекі шегіп көрсеңші…

Ақжол: - Жо-жоқ! Мен темекі шекпеймін.

Бекзат: - Сабаққа кеттік. Жүрші, Ақжол. Жүрші, кешігіп қаламыз.

Ақжол:- Қазір-қазір.

Мадияр: - Мә, шегіп көрсеңші. Рақатқа батасың. Мә, еркек болсаң шегіп көрсеңші. Жігітсің бе, жігіт емесссің бе?

Ақжол: - Сабақтан кейін... Осы жерге келемін.

Бекзат: - Ақжол, ол балалар жақсы балалар емес. Сен ол балаларға жолама! Жаман бұзақы балалар - олар.

Ақжол: - Сен қайдан білесің, осы? Қойшы осы! Тезірек жетейік мектепке. (ашуланып кетеді.)

ІҮ бөлім

Жүргізуші: - Арада 3-4 ай өткен соң…

Ақжол: - Сәлем, Мадияр! Саған бір шаруа айтайын деп едім.

Мадияр: - Иә, не болды? Айта бер.

Ақжол: - Сен маған қарызға шылым тауып бере аласыз ба?

Мадияр: - Қарызға дейсің бе?! Мен қарызға бере алмаймын. Даладан сұрағанша, үйіңе бар. Анаңда ақша көп қой. Анаңнан сұра. Бар! Үйіңе бар!

(Олар сахнадан шығып кетеді).

Ү бөлім

Жүргізуші:

Кім мұндайды естіпті,

Есірткі жұртты есіртті.

Иіскеген жастардың

Жан-тәнін түгел кесіпті.

Сақ болайық, ағайын,

Қатерлі жау - есірткі!

(Сахнаға басы төмен салбыраған, бала шығады. Бала - нашақор. Азған. Жүдеген. Қиналған. Нашақорлық ауруынан жанын қоярға жер таба алмай тұр).

Жүргізуші - Аяулым:

- Ей, жас жігіт,

Жан едің сен гүл жүзді,

Солып қапсың,

Тынышыңды кім бұзды?

Жания: - Ақжол, саған не болған? Мен сені танымай тұрмын, Ақжол! Сен мұндай емес едің ғой! Сен сабақтарыңды үздік оқып, ұшқыш болуды армандаған едің ғой. Сол арман-мақсаттарыма қалай да жетемін деуші едің ғой. Неге бұлай болды? Бұған кім кінәлі? Менің саған жаным ашиды, Ақжол! Әлі де кеш емес. Өзгерші, Ақжол! Бұрынғы Ақжол болшы қайтадан, Ақжол! Өтінем сенен, Ақжол!

Анасы: (үй сыпырып жүріп, баласының суретіне көзі түсіп кетеді).

-Құлыным-ай, қайда жүр екен? Балапаным-ай! Қайда жүрсе де, аман жүрсінші. Е, Алла, құлынымның өмір жасын ұзақ ете көр! Құлынымды тура жолдан адастырмашы, Алла!

Ақжол: - Апа, кешір мені. Кешір… Мен осындай күйге ұшырадым. Білесіз бе?! Мен… Мен - нашақормын. Мен үшін бұл дүниенің қызығы жоқ. Атып келе жатқан таңға қарап қуана алмаймын. Адамша сөйлеп, адамша күле алмаймын, Анашым! Мен үшін өмірдің… бар қызығы – наша… наша… Наша тауып берші, апа. Наша табыңызшы. Жанымды қоярға жер таба алмай өліп барам. Өліп барам, апа! Наша, наша… Мені аясаң, мені балам десең, наша тауып берші, анашым... (жылайды).

Анасы: - Құлыным-ай, құлыным... Қалай тап болдың бұл пәлеге?! Наша дегенің - көрініп келген ажал еді ғой! Соны біле тұра… сорлы балам… ажалмен ойнағаның не?! Өміріңнің бар қызығынан, қуанышынан айырып, сені қасіреттің қара құрдымына батырған қаныпезер кім?! Сені осыншама сорлатқан қай тасжүрек?

(Осы кезде шатыр-шұтыр құлақ тұндырар үн естілді.Сахнаға есірткі таратушы шығады. Үстінде қара киім).

Есіркі таратушы: - Ол қаныпезер кім дейсің бе? Ол мен! Мен… мына менмін! Не істейсің маған, байғұс?