Этикет пен эстетика туралы мәдениеттану мақаласы

Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университеті

Журналистика факультеті

СӨЖ

Пәні: Медиаэтика

Орындаған: Аманкелдиева А.

Тобы: Журналистика 301

Жетекшісі: ф.к., доцент

Р.С. Жаксылыкбаева

Этикет және эстетика: адамгершілікке, ізгілікке, көркемдікке тәрбиелейтін ғибраттық тәмсіл

Қоғамда адамның тұлғалық қалыптасуына ықпал ететін маңызды факторлардың бірі – оның қарым-қатынас мәдениеті мен сұлулықты бағалау қабілеті. Этикет пен эстетика адамды жоғары мәдениетке жетелей отырып, оны ізгілікке, әдептілікке және көркемдікке тәрбиелейді. Бұл екі ұғым – адамгершілік пен сұлулықтың үндестігін айқындайтын өмірлік қағидалар.

1. Этикет – адамгершіліктің айнасы

Этикет – адамның қоғамдағы өзін-өзі ұстау ережелері, сөйлеу мәдениеті, үлкенге құрмет, кішіге ізет көрсету тәрізді қасиеттерді қамтитын моральдық нормалар жиынтығы. Әлемнің әртүрлі халықтарында этикет нормалары әртүрлі болғанымен, олардың барлығы ортақ адамгершілік құндылықтарға негізделеді.

Этикеттің тарихи негіздері

•Қытайдың Конфуций ілімі (б.з.д. VI-V ғғ.) – адамгершілік пен әдептілікті ең жоғарғы қасиеттер ретінде дәріптеген. Конфуцийдің айтуынша, қоғамдағы үйлесімділіктің негізі – адамның өзін-өзі жетілдіруі мен әдептілігі.

•Еуропадағы рыцарьлық дәстүрлер – ортағасырлық Батыс Еуропада этикетке ерекше мән берілген. Мысалы, XV ғасырда жазылған “Рыцарьлық кодексінде” батылдық пен ерліктен бөлек, сыпайылық, құрмет, сөз мәдениеті, дастарқан әдебі секілді қағидалар көрсетілген.

•Қазақ халқының дәстүрлі әдеп нормалары – халқымызда этикет нормалары ғасырлар бойы қалыптасқан. Қазақтың “Аталы сөзге арсыз ғана тоқтамайды”, “Үлкенге құрмет, кішіге ізет”, “Әдептілік – ардың айнасы” деген нақылдары осы мәдениеттің жарқын көрінісі.

Этикеттің негізгі қағидалары

1.Сәлемдесу әдебі – әрбір мәдениетте сәлемдесудің өзіндік дәстүрі бар. Қазақ халқында үлкендерге “Ассалаумағалейкум” деп амандасу – құрметтің белгісі.

2.Дастарқан әдебі – қазақ халқы қонақжайлығымен танымал. Кез келген үйге келген адамға тамақ ұсынылады, ал қонақ “Ас дәмді болсын” деп алғысын білдіреді.

3.Киім кию мәдениеті – адам сыртқы келбеті арқылы да өз мәдениетін көрсетеді. Халық арасында “Адам көркі – шүберек” деген сөз осыны айғақтайды.

2. Эстетика – сұлулық пен көркемдік үйлесімі

Эстетика – адам өміріндегі сұлулықты тану мен бағалауға бағытталған ғылым. Бұл ұғым тек өнер саласында ғана емес, күнделікті өмірде, адамдардың мінез-құлқында, киім кию мәдениетінде, қоршаған ортаны безендіруде…