Эволюция дәлелдемелері ашық сабағы 10 сынып

Білім беру ұйымының атауы

Жамбыл атындағы орта мектебі

Пәні:

Биология

Бөлім:

8-бөлім. Эволюциялық даму

Педагогтің аты-жөні:

З. Абсаматова

Күні:

22.02.2022ж

Сынып:

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Эволюцияның дәлелдемелері

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаты:

10.2.6.2 – Эволюцияның дәлелдемелерін талдау

Сабақтың мақсаты

Барлық оқушылар үшін

Эволюцияның дәлелдемелерін талдай алады

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі//уақыты

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Ұйымдастыру

Мұғалім оқушылармен амандасу. Сыныптың сабаққа дайындығын тексеру

Жағымды ахуал туғызып оқушылардың көңіл күйілерін көтеру мақсатында гүлдерді таңдау арқылы топқа бөлемін.

«Сәттілік тілеу».Оқушыларға суреттер арқылы бүгінгі сабаққа сәттілек тілеу

Оқушылар суреттер арқылы бүгінгі сабаққа сәттілек тілейді.

Күн,жүрек,

жолбарыс,

табиғат, машина,алма,

компьютер т.б

Өткен білімді еске түсіру

Организмдердің құрылым деңгейі күрделенгенін тіршілік етуге бейімделуі?

Тек фенотип қана өзгеретін өзгергіштік қалай аталады?

Мутациялардың эволюциядағы рөлі не?

Мутация қай жерде жүреді?

Биологиялық прогресс қандай нәтиже береді?

Эволюцияіліміненізерттейді?

Эволюцияныңбағыттарынсипатта.

Оқушалыр смс арқыл келген сұрақтарға жауап берді

«Тиын»

Уатсап

Жаңа білім

Эволюцияның жүретіндігін дәлелдейтін бірнеше ғылыми дәлелдер бар:

-Салыстырмалы-анатомиялық;

-Молекулалық-генетикалық;

-Биохимиялық;

-Эмбриологиялық;

-Палентологиялық;

-Биогеографиялық;

1.Салыстырмалы-анатомиялық дәлелдеме

Жекелеген мүшелер мен ағзаның құрылысын толық салыстыруға негізделген. Ж.Б Ламарктың эволюциялық идеялары бойынша жүйке жүйесі мен қан айналым жүйесінің құрылысын салыстыра отырып, кластан класқа, типтен типке ауысқан жануарлар топтарының ағзаларда үздіксіз күрделену жүретіндігін байқады. Кейбір омыртқалыларда сүйектері түрін өзгерткенге қарағанда сирек те болса пайда болып, кейбіреулері жойылып кеткен.

Жаңа тақырып бойынша түсіндірме жасайды.

Бекіту

2.Молекулалық-генетикалық дәлелдеме

Генетикалық дәлелдемелер хромосоманың құрылысын, саны мен мөлшерін салыстыруға негізделген.Алыс туыстарға қарағанда жақын туыс ағзалардың хромосомалары бір-біріне ұқсас болады. Адамдар мен адамтектес маймылдардың арасындағы айырмашылық 2 хромосомада, адамдарда -46, горилла мен шимпанзеде 48 хромосома болады. Тек хромосоманың пішіні мен мқлшері ғана емес, олардың ұқсастығын дәлелдейтін ДНҚ-да орналасқан хроматиннің түсі де бірдей.

Адам мен шимпанзенің хромосомалары.

3,4. Биохимиялық, биогеографиялық дәлелдемелер

Биохимиялық дәлелдемелер молекулалық –генетикалық әдістерге ұқсас болады. Олар заманауи және нәруыздың молекулаларындағы аминқышқылдарының орналасу ретін талдауға негізделген. Тұқымқуалаушылық тұрғыдан алғанда олар бірдей болады. Биохимиялық әдістер ертерек қолданыла бастады.

Биогеография- бұл тірі ағзалардың ғаламшарда таралу заңдылықтарын зерттейтін ғылым. Биогеографиялық мәліметтер литосфералық тақталар теориясына сай құрлықтар қозғалысы туралы геологиялық мәліметтермен сәйкес келеді.

5.Эмбриологиялық дәлелдеме

Әртүрлі ағзалардың ұрықтық даму сатысын зерттеумен байланысты. Неміс биологтары

Э. Геккель және Ф.Мюллер түрлі зерттеулер жүргізіп, оның негізін қалады. Әртүрлі ағзалардың ұрықтарын зерттей отырып, ұрықтық дамудың алғашқы сатысында олар бір-біріне өте ұқсас болатынын анықтады.

1-тапсырма.

Ағзалардың ұрықтық дамудың алғашқы сатысында бір-біріне ұқсастығы.

6. Палентологиялық дәлелдеме

Тірі ағзалардың өліп біткен қазба қалдықтарын зерттеуге негізделген.Аралық формалар және филогенетикалық қатарлар деп екі топқа бөлінеді.

Аралық форма деп ірі болып келген екі жүйелік топтардың белгілері бар ағзаларды айтамыз. Мысалы: жасыл эвглена-өсімдіктер мен жануарлар арасындағы аралық форма. Филогенетикалық қатарлар қазіргі кездегі жануарлардың арғы ататектерін қазбадан табылған қалдықтарын қайта қалпына келтіру, эволюциялық тұрғыда құрастырылған жүйелік қатарды айтамыз.

2-тапсырма.

Жауабы:

Салыстырмалы-анатомиялық дәлелдемелер әртүрлі ағза топтарының мүшелеріне, молекулалық-генетикалық хромосома, биохимиялық нәруыздар, эмбриолгиялық ұрық және оның мүшелер құрылысының ұқсастығына, биогеорафиялықбұрын құрлықтардың біртұтас болғанын көрсететін әртүрлі аумақтағы органикалық дүниені салыстыруға негізделген

Жаңа тақырыпты тапсырма арқылы меңгеру

Дәлелдемелерді сипаттайды

Сұраққа жауап береді

Суреттер бойынша қойылға сұрақтарға жауап береді

Суреттер сөйлейді әдісі бойынша постерге суреттерді жинақтау

Дескрипторлар:

Эмбриологиялық,Палентологиялық;

дамуды ажырата алады

Дескрипторлар:

Эволюция дәлелдемелеріне дұрыс сипатама айтады

Дескрипторлар: Эволюция ұғымдарын анықтайды

Бекіту :

Үйге тапсырма:

Кері байланыс

Салыстырмалы-анатомиялық дәлелдемелер әртүрлі ағза топтарының мүшелеріне, молекулалық-генетикалық хромосома, биохимиялық нәруыздар, эмбриолгиялық ұрық және оның мүшелер құрылысының ұқсастығына, биогеорафиялықбұрын құрлықтардың біртұтас болғанын көрсететін әртүрлі аумақтағы органикалық дүниені салыстыруға негізделген

§87 оқуға

«Бес қадам» әдісі

Тақырыпты меңгергенін анықтау