физика, МОДО тапсырмалары

Жеңіл атлетика Жеңіл атлетика – әртүрлі аралықтарға жүгіру, спорттық жаяу жүру, көптүрлі жарыс, кросс және жарыстардың техникалық түрлерін (ұзындыққа, биіктікке секірулер; ядроны, дискіні, найзаны, зіл шарды лақтыру) біріктіретін олимпиадалық спорт түрі.

Жеңіл атлетиканың көптеген түрлерінен жарыстар стадионда өткізіледі. Ашық стадион радиусы 40 м-дей екі дөңгеленуі (вираж) бар 400 метрлік сопақ жолдан және техникалық пәндерге арналған секторлардан тұрады.

Төмендегі кестеде кейбір жүгіру пәндерінен әлемдік рекордтар көрсетілген:

1. 5000 м жүгіруде рекорд жасаған Кенениса Бекеленің стадион дөңгелегін жүгіріп өту уақыты A) ≈ 48 с B) ≈ 54 с C) ≈ 61 с D) ≈ 65 с E) ≈ 72 с 2.Ғаламшардың ең мықты спринтерлері үдемелі қозғала отырып, бастапқы 50 м-де жылдамдықтарын 10 м/с-ке жеткізеді. Осы жағдайдағы үдеудің орташа шамасы A) 0,25 м/с2 B) 0,5 м/с2 C) 1 м/с2 D) 2 м/с2 E) 4 м/с2 3.Егер ақбөкеннің жылдамдығы 55 км/сағ болса, онда жеңіл атлетші Уссейн Болт екеуінің арасындағы жарыста

Пән Рекорд Спортшы Мемлекет

100 м 9,58 с Усэйн Болт Ямайка

200 м 19,19 с Усэйн Болт Ямайка

400 м 43,03 с Вайде ван Никерк ЮАР

800 м 1 мин., 40 ,91 с Дэвид Рудиша Кения

1 500 м 3 мин., 26,00 с Хишам Эль-Герруж Марокко

3 000 м 7 мин., 20,67 с Даниэль Комен Кения

5 000 м 12 мин., 37,35 с Кенениса Бекеле Эфиопия

10 000 м 26 мин. 17,53 с Кенениса Бекеле Эфиопия

Жартылай марафон 21,1 км 58 мин. 01 с Джеффри Камворор Кения

Марафон 42,195 км 2 ч., 01 мин., 39 с Элиуд Кипчоге Кения

A) Уссейн Болт жеңіске жетеді, себебі оның жылдамдығы жуықтап 5 м/с артық B) Уссейн Болт жеңіске жетеді, себебі оның жылдамдығы жуықтап 5 км/сағ артық C) ешкім жеңіске жетпейді, себебі жылдамдықтары жуықтап тең болады D) ақбөкен жеңеді, себебі оның жылдамдығы жуықтап 5 м/с артық E) ақбөкен жеңеді, себебі оның жылдамдығы жуықтап 5 км/сағ артық 4.Стадионның жүгіру жолыңдағы бұрылысты (виражды) 200 м тұрақты жыламдықпен өткенде рекорд жасаған Уссейн Болттың центрге тартқыш үдеуі A) ≈ 0,8 м/с2 B) ≈ 1,4 м/с2 C) ≈ 2,7 м/с2 D) ≈ 3,2 м/с2 E) ≈ 5,1 м/с2 5.Кестедегі мәліметтерге сай қашықтықты өтудегі ең жоғары орташа жылдамдықтың ең төмен жылдамдыққа қатынасы A) ≈ 1,2 B) ≈ 1,5 C) ≈ 1,8 D) ≈ 2,2 E) ≈ 2,5

Жердің Күнді айнала қозғалысы Бір кездері Париж газеттерінде қызықты хабарлама берілді. Бұл хабарламада саяхатқа барудың арзан және шаршамайтындай тәсілін ұсынатындығы туралы айтылған. Сол үшін 25 сантим ақша алатыны жазылған. Кейбір сенгіш адамдар ақшаларын жіберіп үлгереді. Ақшасын жіберген адамдарға мынандай мазмұндағы хат келген болатын: «Сіз өзіңіздің кереуетіңізде жата беруіңізге болады және Жердің айналатындығын есіңізден шығармаңыз. Сіз әрбір тәулік сайын Парижге параллель 25 000 км жүріп өтесіз. Ал егер Сізге әдемі көріністер ұнайтын болса, терезе шымылдығын ашып, түнгі жұлдызды аспанды тамашалаңыз». Алаяқтылығы үшін сотқа тартылған кінәлі адам, сот үкімін тыңдап, айыппұл төлегеннен кейін орнынан тұрып, Галилейдің танымал сөзін салтанатты түрде қайталады: «Бәрібір ол айналады!» Негізінде айыпталушының айтқаны дұрыс, өйткені Жер шарының әрбір тұрғыны тек қана саяхат жасап қоймайды, сонымен қатар Күнді айнала Жермен бірге үлкен жылдамдықпен қозғалады. Жер өз орбитасының бойымен әр секунд сайын 30 км жол жүреді. (Жерден Күнге дейінгі қашықтық шамамен 150 млн.км; 1 ай ≈ 30 тәулік )

6.Париж тұрғындарының Күнді айнала «саяхаттауы» кезіндегі орын ауыстыруы 300 млн.км-ге тең болатын уақыт A) 2 ай B) 4 ай C) 3 ай D) 5 ай E) 6 ай 7.Жер Күнді айнала қозғалып 2 рад бұрыш сызатын уақытта Париж тұрғындарының жүріп өтетін жолы A) 300 млн.км B) 150 млн.км C) 30 млн.км D) 450 млн.км E) 60 млн.км 8.1 ай ≈ 30 тәулік деп алған жағдайда Париж тұрғындарының Күнді айнала 3,5·1011 м жолды жүріп өту уақыты A) 4 ай B) 2,5 ай C) 3 ай D) 3,5 ай E) 4,5 ай 9.Париж тұрғындарының Күнді айнала «саяхаттауы» кезіндегі орын ауыстыруы 300 млн.км –ге тең болатын уақытта Жердің орбитасы бойынша сызатын (жасайтын) бұрышы A) π рад B) 0,5π рад C) 1,5π рад D) 0,3π рад E) 2π рад 10.Жердің орбита бойымен қозғалысының нәтижесінде 2 ай ішіндегі бұрылу бұрышы A) 57,30

B) 30,30 C) 600

D) 27,30 E) 77,30

Оқты қолмен қағып алу Газет беттерінде Ұлы Отан соғысы кезінде француз ұшқышының басынан таңғажайып оқиға орын алғандығы туралы хабарландыру болған. Жерден 2 км биіктікте ұшып бара жатқан ұшқыш, өзінің жанынан әлдебір ұсақ затты байқап қалды. Оны жәндік деп ойлап қалған ол, оң қолымен ұстап алды. Ұшқыштың жәндік емес әскери оқты ұстап алғанын көргендегі таңқалысын көз алдыңызға елестете аласыз ба? Кәдімгі массасы 10 г оқ. Бұл ертегі болып көрінгенімен, болуы мүмкін оқиға.

Оқтың бастапқы жылдамдығы 600 м/с болғанымен, ұшу барысында жылдамдығы тұрақты болмайды. Ауаның кедергісінің әсерінен оқ жылдамдығы біртіндеп азайып 80 м/с-қа дейін кемиді екен. Бұл жылдамдық ұшақ жылдамдығымен шамалас болғандықтан оқ ұшаққа қатысты алғанда баяу қозғалуы немесе мүлдем қозғалмауы да мүмкін. Мұндай оқты оңай қағып алуға болады, әсіресе қолда қолғап болса, себебі ауада қозғалған оқ қатты қызады. (қорғасын үшін с=140 Дж/кг·°С) 11.Оқтың бастапқы кинетикалық энергиясы A) 2,4 кДж B) 3,2 кДж C) 1,8 кДж D) 5,2 кДж E) 3,6 кДж 12.Ұшқыш ұстап алған кездегі оқ температурасының жоғары болу себебі A) оқ пен ауаның үйкелісінен B) ауаның жоғары қабатының қысымы аз C) биікте ауа тығыздығының аз D) ауа ішкі энергиясын оққа береді E) биікте ауа температурасы жоғары 13.Ұшақтың жылдамдығы 306 км/сағ болса, ұшқыш оқты ұстап алған кездегі оқтың ұшаққа қатысты жылдамдығының модулі A) 0 B) 5 м/с C) 10 м/с D) 15 м/с E) 20 м/с 14.Ұшқыш ұстап алғанға дейін оқтың ауа кедергісіне қарсы атқарған жұмысы A) 1768 Дж B) 1678 Дж C) 1586 Дж D) 1495 Дж E) 1386 Дж 15.Ауаның кедергі күшінің оққа қарсы жасаған жұмысының 0,1 бөлігі оқтың ішкі энергиясына айналған болса, ұшқыш ұстап алған кездегі оқтың темпе

B) ≈ 126°С C) ≈ 132°С D) ≈ 142°С E) ≈ 106°С

Адам денесіндегі иіндік Сіз қолмен қанша жүк көтере аласыз? Мысалы, адамның білек күшімен көтеретін жүгінің шекті массасы 10 кг дейік. Алайда, 10 кг жүк адам қолының күшінің көрсеткіші деп ойласаңыз қателесесіз! Адамның бұлшық еттерінің күші одан әлдеқайда артық!

Адам қолының екі бас бұлшық еттерінің іс-әрекетіне назар аударайық (сурет). Ол бір ұшы О – тірек нүктесіне бекітілген, екінші А ұшына жүк ілінген тірі иіндік деуге болады. Жүктен тірек нүктесіне дейінгі қашықтық бұлшық еттердің шетінен (В нүктесі) тірек нүктесіне дейінгі қашықтықтан 8 есе көп. Ендеше біз әрбір адам өзінен анағұрлым күштірек деп айтсақ асыра айтқандық болмайды. Яғни, біздің бұлшық еттеріміз өндіретін күш біздің әрекетімізде көрінетін күштен әлдеқайда көп деген сөз. (g=10м/с2) 16.Бұлшық еттеріміз біздің қолымызбен салыстырғанда ... күш өндіреді A) 4 есе көп B) 2 есе көп C) 10 есе көп D) 8 есе көп E) 6 есе көп 17.Егер жүк бұлшық етке тікелей бекітілсе, көтере алатын жүгінің шекті массасы A) 80 кг B) 70кг C) 60 кг D) 90 кг E) 50 кг 18Адам жүк ұстаған қолын алға созса, жүктің айналдырушы моменті A) нөлге тең болады B) ең кіші мәнге жетеді C) артады