Физикада магнит өрісін көптілді оқыту ерекшелігі

Анаева Э.Ш.

ПМПУ аға оқытушы, Павлодар қ.

Жасұзақова Б.О.

ПМПУ студенті, Павлодар қ.

Мектеп физика курсының Магнит өрісі тарауын көптілді оқытуда сын тұрғысынан ойлау технологиясын қолдану ерекшелігі

Ойдың сыншылдығы – бұл адамның өзінің және басқалардың ойларын белсенді бағалау дағдысы, барлық ұсынылған ережелер мен қорытындыларды нақты және жан-жақты тексеру

В.Г. Крутецкий

Қазіргі заманда тілдердің маңыздылығын түсіну біздің алдымызда келесі жағдайды туғызады: тілдерге үйрету нәтижелілігі және білім алушылардың тілдік дайындалу деңгейінің жоғарылауы. Білім беру концепциясының Қазақстан Республикасында дамуы дүниежүзілік стандарттарға сәйкес келетін профессионалды мамандарды даярлаудың әдістері мен формаларының сапалы жаңартуына бағытталған. Өзара байланысқан және әрекет ететін әлемнің жағдайларында өмір сүре алатын өсіп келе жатқан ұрпақты даярлаудың маңызды құралы болып табылатын көп тілді оқытуға көп назар бөлінеді.

Мектептің бір мақсаты ретінде жасөспірімдердің әмбебап, жаһандық құндылықтарға үйрету, жастардың әр түрлі мәдениет адамдарымен және әлемнің кеңістікте қарым қатынас жасауға жақындату. Мемлекеттік тілі- қазақ тілі, және орыс тілі– халықаралық қарым– қатынас тілімен қоса, коммуникацияның маңызды құралы ретінде шет тілі болып табылады [3,5-12].

Бүгінгі таңда қазақ, орыс және шет тілдерін білу адамның жеке және профессионалды әрекетінің құрамдас компоненті болып отыр. Осының барлығы тілдерді практикалық және профессионалды тұрғыдан қолдана алатын көп санды адамдарға әлеуметтік және профессионалды тарапынан қоғамда беделді орын табуға итермелейді [4].

Мектеп бағдарламасының ішінде ағылшын тілін оқыту – жеңіл мақсаттардың бірі емес. Алайда, заманауи өмірге қажетті білімді алу үшін қоса, жеке алынған оқушының жалпы дамуы, тұлғаның қалыптасуына және көзқарастың кеңеюіне өзінің септігін тигізеді. Ал егер де тек ағылшын тілін оқи бермей, ағылшын тілінде сабақ берілсе, онда тек көзқарасты кеңейте қоймай, арнайы терминдер мен анықтамаларды қарастыруға болады.

Жаратылыстану-математика бағытындағы пәндерді ағылшын тілінде оқыту білім алушыларға тілді тек сөйлеу жағынан жақсы меңгертуге емес, онымен қоса арнайы сөзжасамдарды қолдануға мүмкіндік береді . Физиканы ағылшын тілінде оқу білім алушыларға шет жерде өндірілетін техниканы түсінуге, нұсқауларды, қарапайым ағылшын сабақтарында қарастырылмайтын техникалық сөздіктерде келтірілетін сөздерді, сөзжасам мен сөйлемдерді оқуға көмектеседі. Бұл өзара жоғары қаржыландыратын жұмысқа шығуға мүмкіндік береді [6, 76-79 б].

Біз жаңа ақпараттық және технологиялардың ашулардың алдында тұрмыз, яғни, тілді білу бізге заманға сай қадам басуға және ғалымдардың не туралы сөйлеп жатқанын түсінуге көмектеседі. Еңбек әрекетіне байланыссыз адамның жетістіктері көбінесе оның жүйелік ойлауының дамуымен анықталады. Сол себепті физиканы оқу өте маңызды болып тұр.

Сын тұрғысынан ойлау технологиясының тиімділігі баланың өзі ізденіп дәлелдеуі. Ол бұрын тек тыңдаушы болса, енді ізденуші, ойланушы, өз ойын дәлелдеуші, ал мұғалім осы әрекетке бағыттаушы, ұйымдастырушы.

Сын тұрғысынан ойлау бағдарламасы оқушының еркін сөйлеуіне, пікір таластыруына, достарының ойын тыңдауға, проблеманы шешу жолдарын іздей отырып, қиындықты шешуге бағытталған бағдарлама.

Сын тұрғысынан ойлау дегеніміз - ой қозғай отырып, оқушының өз ойымен өзгелердің ойына сыни қарап, естіген, білгенін талдап, салыстырып, реттеп, сұрыптап, жүйелеп, білмегенін өзі зерттеп, дәлелдеп, тұжырым жасауға бағыттау өз бетімен және бірлесіп шығармашылық жұмыс жасау.

Оқушыларды шығармашылық жұмысқа баулып, олардың белсенділіктерін, қызығушылықтарын apттыpa түсу үшін шығармашылық қабілеттерін дамытуда әр түрлі әдіс-тәсілдерді қолдануға болады. Шығармашылық жұмыстар оқушыларды ойлауға жетелеп, қызығушылығын оятып, шығармашылық қабілетін арттыруға, белсенділікке ынталандырады.

Сын тұрғысынан ойлауды дамытудың мақсаты барлық жастағы оқушыларға кез келген мазмұны сыни тұрғыдан қарап, екі ұйғарым бір пікірдің біреуін таңдауға саналы шешім қабылдауға үйрету.

Сын тұрғысынан ойлау- сынау емес, шындалған ойлау. Оқушылардың да бұл жұмысты дұрыс ұйымдастырған жағдайда өз даму деңгейіне сәйкес ойы шыңдалып, белгілі бір жетістіктерге жетері сөзсіз. Білімнің болашақта пайдаға асуы, қажетке жарауын қалыптастырады. Көп ақпаратты талдай, жинақтай отырып, ішінен қажеттісін алуға үйретеді. Сын тұрғысынан ойлау бағдарламасы қызығушылығын ояту, мағынаны тану, ой толғаныс кезеңдерінен түзіледі [7, 218-221 б].

«Оқу мен жазу арқылы сын тұрғысынан ойлауды дамыту» технологиясымен жұмыс жасау кезінде бұл сабақтар баланың танымдық белсенділігін арттыруға, өз бетінше білім aлyғa, шығармашылығын қалыптастыруға ықпал ететіндігін атап өтсем, оқушылар - оқудың (сабақтардың) қызықты, ұжымды бірлесіп жұмыс жасауға үйрететіндігін, білімнің тереңдігі әрі тиянақтылығы артатындығын баяндайды. Бұл жобамен жұмысқа дейінгі және кейінгі кезеңін (аралығын) салыстыру оқушылардың оқуға деген ынта-ықыласының артқандығының, адами жақсы қасиеттердің қалыптасқандығын, мұғалімнің шыдамдылық, төзімділік сияқты сапаларымен қатар оқушылардың басқаны қабылдау, түсіну, сыйлауды үйренгендігімен сипатталады.

Сабақта сын тұрғысынан оқыту технологиясының стратегияларын пайдалану, балалардың ұсыныс-пікірлерін еркін айтқызып, ойларын ұштауға және өздеріне деген сенімін арттыруға мүмкіндік туғызады. Әрбір әдіс оқушылардың ойлауына және қиялына негізделіп келеді. Баланың тереңде жатқан ойын дамытып, оларды сөйлеуге, дәлелдеуге үйретеді.

Сын тұрғысынан ойлау дегеніміз- мұғалімнің бағыттауымен оқушылардың өз бетінше білімді игеруі, кейбір практикалық іскерліктерінің қалыптасуы. Сын тұрғысынан ойлау сабақтарында оқушы өзін-өзі еркін ұстап, өзгеге сенімін, жылуын күшейтеді.Сын тұрғысынан ойлау технологиясы жан жақты мағлұмат алуына бағыт беруді, практикалық іс әрекетте болуды, өз бетімен жұмыс жасауға тәрбиелеуді, шығармашылық қабілетін дамытуды, білім, іскерлік, дағдыны қалыптастыруды, логикалық –сараптамалық ойлау қабілетін дамытуды, ақпаратты саралауға, жүйелі жүргізуге дағдылануды, өз бетінше іздеуге үйренуді қалыптастырады [8, 15-18 б].

Сын тұрғысынан ойлау технологиясының негізгі мақсаттары:

- Тек қана оқуда емес, өмірде де оқушылардың ойлау қабілеттерін дамыту;

- Өздігінен дұрыс шешім қабылдай білетін тұлғаны дамыту;

- Ақпараттармен жұмыс істей білетін шығармашыл тұлға қалыптастыру;