Ғарыш қырандары тақырыбындағы сынып жетекші ашық сабағы

Күні: 12.04.2019ж 6 класс

САБАҚТЫҢ ТАҚЫРЫБЫ: « ҒАРЫШ ҚЫРАНДАРЫ»

Мақсаты:

Білімділік: тарихқа шолу жасай отырып, оқушыларға «ғарыш» туралы мағұлмат беру, ғарышқа ұшу туралы ғылымның негізін қалаған ғалымдармен таныстыру және ғарышкерлердің ғарышқа ұшуға дайындықтарына тоқталып, қазақ ғарышкерлерімен таныстыру;

Дамытушылық: оқушылардың есте сақтау қабілеттерін дамыту, ой-өрісін кеңейту, сөздік қорларын молайту;

Тәрбиелік: отансүйгіштікке, адамгершілікке, батыр ағаларымызды үлгі тұтуға және салауатты өмір салтын ұстануға тәрбиелеу.

Көрнекілігі: слайд, суреттер,нақыл сөздер, Қазақстанның физ. картасы.

Барысы.

І. Ұйымдастыру.

Кіріспе.

Балалар 12 сәуір қандай күн, қандай мереке ? (оқушылар жауабын тыңдау).

- Күн жүйесінде орналасқан неше планета бар?

- Тіршілік тараған планета?

- Ғарышқа еліміздің қай аймағынан аттанады?

- Ең алғаш ғарышқа жол қашан ашылды?

Балалар «космонавтика» - грек тілінен аударғанда «кеме басқару» деген мағынаны білдіреді екен. Ал осы космос корабілін орбитаға шығару үшін қуатты ракета двигателі және отын қажет, ал ракета жоғары температураға төзімді, жеңіл де берік материалдан болуы тиіс.Негізі осы космос және космосқа ұшу туралы ғылымның негізін қалаған К.Э. Циолковский болатын, ал оның арманын, ойын жүзеге асырған бас конструктор Сергей Павлович Королев басқарған совет ғалымдары мен инженерлер болды. Сондықтан да ғарыш кеңістігін игеру С.П. Королевтың есімімен тығыз байланысты.

Жердің тартылыс күшін жеңе отырып, жердің тұңғыш жасанды спутнигі орбитаға 1957 жылы 4 қазанда көтерілді, бұл күн балалар космос дәуірінің басталуы болып есептеледі.

- Ғарышқа ұшатын ғарышкер қандай болуы керек? (оқушылар ойын тыңдау).

Балалар адам ғарышқа көтерілер сәтте өте қолайсыз жағдайларға тап болады, қуатты мотор дауысы құлақты тұндырады, тек орбитаға шыққан сәтте тылсым тыныштық орнайды, өз салмақтарын сезбейтін халге келеді. Ал осының бәріне шыдау үшін ғарышкерлерге ең алдымен өте күшті денсаулық, мықты төзімділік қажет.

Болашақ ғарышкерлер ұшу алдында ұзақ жылдар бойы дайындықтан

өтеді. Олар спорттың әр түрімен жаттығып, парашюттерден секіріп үйренеді. Ұзақ уақыт бойы сурдокамерада (дыбыс өткізбейтін камера) тұрады, көптеген сындардан өтеді, сондықтан да «Азамат сыны -ерлік» -деп бекер айтылмаған. Ғарышкерлерге жерден көтерілу мен түсер сәтте де өте мықты төзімділік қажет, соған шыдау үшін оларды «центрифуга» -деп аталатын, тағы да басқа ондаған аппараттарда айналдырып сынақтан өткізеді. Сонымен бірге балалар, ғарышкерлердің міндеті тек ұшу емес, олар математика, физика, астрономия сияқты көптеген ғылымдарды меңгерген жан-жақты болу тиіс, себебі олар ғарышта атмосфераға, жерге, жұлдыздарға зерттеулер жүргізеді.

Міне сондықтан да «Бәрінен күшті адам – өзіне - өзі сенетін адам» -деп біз ғарышкер ағаларымызды айта аламыз, себебі олар өздеріне сенгендіктен осы ұшқыш мамандығын таңдаған.

- Ғарышқа алғашында нелерді ұшырып еді?

- Лайка — ғарышқа сапар шеккен әлемдегі тұңғыш тіршілік иесі.

- 1957 жылдың 4 қазанда ғарышқа салмағы алты келі, жасы екі жастан асқан Лайканы «Спутник-2» ғарыш кемесімен ғарышқа аттандырып жіберді. Ғарыш кемесі ұшырылғаннан кейін, шамамен, 5-7 сағаттан соң Лайка ғарыштағы температураның күрт артуы мен стресстің салдарынан өледі. Сынақты ұйымдастырушылар о бастан-ақ Лайканың жерге қайтуын күткен жоқ. Олардың жоспарлауынша…