Инклюзивті білім беру туралы баяндама және реферат

Инклюзивті білім беру – өмір қажеттілігі

Дарменова Ира Мерекина

Әлеуметтік педагог және өзін-өзі тану пәні мұғалімі

Ойыл ауданы, Саға мектеп - балабақшасы

Тек қана ата-аналармен бірге, жалпы күш-жігерді

біріктіру арқасында педагогтар балаларға

үлкен адамдық бағыт беруі мүмкін

В. А. Сухомлинский

Елімізде мүмкіндігі шектеулі балалар туралы заң 2002 жылы қабылданды. Ол әлеуметтiк, медициналық-педагогикалық түзеу арқылы қолдаудың нысандары мен әдiстерiн айқындайды, мүмкіндігі шектеулі балаларға көмек көрсетудiң тиiмдi жүйесiн жасауға, оларды тәрбиелеу, оқыту, еңбекке және кәсiби даярлау iсiмен байланысты проблемаларды шешуге, балалар мүгедектiгiнiң алдын алуға бағытталған. Сондай-ақ, еліміз 2008 жылы БҰҰ-ның «Мүгедектердің құқықтары туралы» Конвенциясына қол қойып, барлық мүмкіндігі шектеулі жандарға жағдай жасауға міндеттенген.

Әрбір бала қоғамда тең өмір сүруге құқылы. Сондықтан еліміздегі қазіргі ауқымды мәселелердің бірі осы инклюзивті білім беру жүйесі.

Әр бала үшін ең алғаш мектепке бару ең жауапты да қиын кезең. Ал мүмкіндіктері шектеулі балалар үшін бұл кезең әлдеқайда эмоциялық жағынан да, психологиялық жағынан да ауыр болады. Қазіргі кезде Қазақстан Республикасының білім беру жүйесі инклюзивті білім беру қағидаларына бет бұрды. Бұл арнайы қажеттілігі бар балалар үшін мектептерде, мекемелерде жағдай туғызып, оларды жалпы білім беру жүйесіне қосу. Әрбір бала, мүмкіндігінше қажетті деңгейде білім алуы тиісті. Инклюзивті оқыту – ерекше мұқтаждықтары бар балалардың жалпы білім беретін мектептердегі оқыту үрдісін сипаттауда қолданылады.

Инклюзивті білім берудің мақсаты: даму мүмкіндігі шектеулі балаларды қалыпты балалармен бірге білім беру. Яғни адамның жынысына, дініне, шығу тегіне қарамастан тең құқылы жеке тұлға ретінде білім беру жүйесі болып табылады. Инклюзивті білім беру - мүмкіндігі шектеулі балаларды оқытып, үйретудің бір формасы. Инклюзивті оқыту ерекше мұқтаждықтары бар балалардың жалпы білім беретін мектептердегі оқыту үрдісін сипаттауда қолданылады. Инклюзивті оқытудың негізінде балалардың қандайда бір дискриминациясын жою, барлық адамдарға деген теңдік қатынасты қамтамасыз ету, сонымен бірге оқытудың ерекше қажеттілігі бар балаларға арнайы жағдай қалыптастыру мақсаты жатыр.

Инклюзивті оқытуға жалпы мектептерде арнайы мамандар болмаған жағдайда, тәрбиешілерді, бастауыш сыныптың мұғалімдерін мүмкіндігі шектелген, кемтар, мүгедек балаларды инклюзивті оқыту курстарына оқытып алулары қажет. Сондықтан да инклюзивті білім беруді мектеп табалдырығынан емес, балабақшадан бастап оқытқан жөн деп ойлаймын. Еліміздегі инклюзивті білім беру бағдарламасы барысында мүмкіндігі шектеулі балалардың бойынан табиғи талантын ашу үшін біздер ата-аналарға қолдау көрсетуіміз қажет. Ол үшін мектепке дейінгі мекемелерде, мектептерде ата-ана мен мүмкіндігі шектеулі балалар арасында өмірге деген қызығушылық, құштарлықтарын оятатын арнайы жұмыстар жүргізіліп, "Сенің қолыңнан бәрі келеді! Сен барлығын да жасап көруің қажет! Сен бәрінде жеңесің!" - дегендей баланы жігерлендіретін сөздер айтып, олардың өмірге деген құлшыныстарын оятуымыз қажет. Оларға өз-өзіне сенімділік ұялата білсек, баланың өмірге деген жаңаша көзқарасы пайда болар еді. Осындай жұмыстардың нәтижесінде баланың бойында жасырын жатқан табиғи таланты ашылар еді.

Бұл білім жүйесінің елімізде алып жатқан мәні үлкен. Өзім мектепте әлеуметтік педагог болып жұмыс істегеніме сегіз жылдай уақыт болды. Сыныпта бес саусақ бірдей емес дегендей, даму деңгейі төмен оқушылар да кездеседі. Ата-ананың, дәрігерлердің, ПМПК қорытындысы шешімімен бір оқушымыз 5-сыныптан бастап үйден оқытылды. Оған мұғалімдеріміз үйіне барып сабақ беріп, педагог-психолог өз жұмыстарын жүргізіп тұрды. Мереке күндері, жаңа жылдық шыршаға үнемі қатыстырып тұрдық. Бірақ мен осы уақытта түсінгенім, бала үйден оқытылуға шыққаннан бастап…