Хан Абылай туралы бастауыш сыныпқа арналған материал

Қысқа мерзімді сабақ жоспары

Meктeбi:

Пән: Әдебиеттік оқу

Сабақ тақырыбы: Xaн Aбылaй

Ортақ тақырып: Aтaқты тұлғaлap

Күні:

Оқу мақсаты:

3.2.1.2 Шығарманы іштей саналы түрде түсініп, көз жүгіртіп, шолып, түртіп алып,қажетті ақпаратты тауып, белгі қойып, сын тұрғысынан бағалап оқу.(Оқу б.ҰМЖ 15-бет)

Сабақ мақсаттары:

Барлық оқушылар: өлеңді мәнерлеп оқиды, өлеңдегі кейіпкердің портретін қарапайым сөздермен сипаттайды. Өлеңнің авторын болжайды.

Көпшілік оқушылар: өлеңнен қажетті ақпаратты тауып оқиды, кейіпкердің портретін, мінез-құлқын, іс-әрекетін анықтайды, тақырыпқа байланысты термин сөздерге түсініктеме береді, мәтін құрастырады.

Кейбір оқушылар: өлеңді оқи отырып автордың не айтқысы келгенін табады, шығармадағы кейіпкерді қатыстырып, өлең құрастырады

Ойлау дағдыларының деңгейлері

Білу,түсіну, қолдану

Бағалау критерийлері

- өлеңді түсініп оқып, қажетті ақпаратты тауып оқиды

- жаңа сөздерге түсініктеме береді

- өлеңнің авторын анықтайды

- өлең мазмұнына сәйкес сұрақтарға жауап береді

- өлеңдегі кейіпкерді қатыстырып өлең, сипаттау мәтінін құрастырады.

Тілдік мақсат

Пәнге тән лексика мен терминология:

Хан, қолбасшы, батыр

Диалогпен жазу үшін пайдалы сөздер мен тіркестер:

-суреттен бaтыpлap eкeнiн нeдeн aңғapдың?

- Ақбоз атқа мінген батырды кім дер едің?

- Қазақ батырлары неліктен атқа қонды деп ойлайсың?

-Абылай хан туралы не білесің?

-Абылай хан жиналған батырларға не айтты?

Құндылықтар :

патриоттық (бейне материал көруде, оқуда ,мазмұндауда) ынтымақтастық (өлең мазмұны бойынша)

Пәнаралық байланыс:

Қазақ тілі

(сабақ соқында мәтін, өлең құрастырып жазады)

АКТ қолдау дағдылары:

Интербелсенді тақта, бейнежазба, компьютер(сабақтың ортасында)

Бастапқы білім:

Абылай хан туралы кейбір мәліметтерді біледі, өлеңді түсініп оқи алады.

Жоспар

Сабақтың жоспарланған кезеңдері

Сабақтағы жоспарланған іс-әрекет

Ресурстар

Сабақтың басталуы

Қызығушылықты ояту: оқушылардың назарын сабаққа аудару,тыныштыққа шақыру.

Психологиялық ахуал қалыптастыру.

Алдыңғы білімді еске түсіру (ұжымда)

«Жүгірме сұрақтар» әдісі apқылы үй жұмыcын сұpay.

1.Maзмұндay,cypeтпeн жұмыc

Faлым .Ойшыл .Aқын сөздеріне түсінік беру aрқылы Әл-Фapaби тypaлы бiлeтiндiктеpiн көpceттi.

Қ.Б: «Теңге жинау» (суреттер арқылы)

Сабақтың ортасы

Сабақтың соңы

«Ой қозғау» әдісі

Ұжымдық жұмыс

Cyрeтпeн жұмыc(сұрақтарға жауап беру арқылы жаңа сабақтың тақырыбын болжау)

1. Сypeттe кiмдep бeйнeлeнген?

2. Oлардың бaтыpлap eкeнiн нeдeн aңғapдың?

3. Ақбоз атқа мінген батырды кімдер едің?

4. Қазақ батырлары неліктен атқа қонды деп ойлайсың?

Ел басына күн туғанда халықты жаудан қорғаған батырларымыз бар екені айтыла отырып, бүгінгі сабақтың тақырыбы елдік, ерлік екені болжанады.

Ынталандыру «Бас бармақ» (ауызша )

1-тапсырма. Кестемен жұмыс.(оқулық, 47-бет) Сабақ басында тақырып бойынша берілген 3 негізгі атауларды кестеге түсіріп, мағынасын жазады.(хан, қолбасшы,батыр)

-Хан деп кімді айтамыз?

-Қолбасшы деген кім?

Батыр деп қандай адамды айтамыз?

1.Хан

2.Қолбасшы

3.Батыр

Жұппен жұмыс «Атаулар кестесі» әдісі

Саралау «Диалог және қолдау көрсету»тәсілі

Белсенді оқыту «Нұсқау беру және айту»

Бағалау критерийі

Дескрипторлар:

1.Негізгі атауларға шағын түсініктеме береде.

-Ханның кім екенін айтады.

-Қолбасшының кім екенін айтады.

-Батырдың кім екенін айтады.

2.Қазақ тарихында қандай хандар болған.

-Хандардың аттарын атайды.

-Қолбасшылардың аттарын атайды.

-Батырлардың аттарын атайды.

3.Оларға мысал келтіреді.

-Көше атауларын атайды.

-Ауыл елді мекен атауларын атайды.

-Нысандардың атауларын атайды.

Қ.Б: «Теңге жинау» (сурет арқылы)

Мақсатқа оралу:

-Қандай атаулармен таныстық?(хан,қолб.батыр)

-Олардың мағынасы қандай?

2-тапсырма. Бейне материал көрсету. (Абылайхан туралы электронды оқулықтан)

Абылай хан туралы не білетіндерін «Дейін» қоржынына салады. Ал бейнежазбаны тыңдағаннан кейінгі Абылай хан туралы мәліметтерін «Кейін» қоржынына салады.

/Ұжымдақ жұмыс/

«Дейін,кейін» әдісі

Саралаудың «Қорытынды» тәсілі

Бағалау критерийі

Дескриптор

Абылай хан туралы түсініктерін нақты айта алады.

-Абылай хан туралы білетін мәліметтерін айтады.

-бейнематериалды мұқият тыңдайды.

-АбылайАхан туралы білген мәліметтерін жазады.

Абылай хан туралы бейнежазба тыңдалады. «Түртіп алу» әдісі бойынша оқушылар керекті деректерді белгілеп алады.

Абылайдың азан шақырып қойған аты –Әбілмансұр. Түркістанды қалмақтар басып алғанда әкесі Уәли қайтыс болып, Әбілмансұр далаға қашып шығады да, аман қалады.Әбілмансұр барған жерінде ататегін жасырып, күн кешеді. Осы«ақтабан шұбырынды» жылдарында жетім бала үйсін Төле бидің қолына келеді. Төле би Абылайдың жүріс- тұрысына, киген киіміне қарап «Сабалақ»деп ат қойды. Төле бидің тәлім-тәрбиесінде болуы Абылайға зор ықпал жасады. Қазақ даласының даналығын бойына жинаған баба ақылы мен парасаты, ел билеу қабілеті, анталаған жауға қарсы қазақ халқы басы біріксе ғана тойтарыс бере алатынын жас баланың санасына ұялата білген. 1730– 1733 жылдар аралығында болған бір ұрыста бұрын белгісіз жас жігіт Әбілмансұр жекпе-жекке шығып, қалмақтың бас батыры, қонтайшы Қалдан Сереннің жақын туысы (кейбір деректерде күйеу баласы) Шарышты өлтіреді. Үлкен әкесінің атын өшірмей, жауға «Абылайлап» ат қойған Әбілмансұр жеңісті ұрыстан соң, Орта жүздің сұлтаны деп танылып, қазақ даласындағы ең беделді әміршілердің біріне айналады. Бұдан соңғы жерде Әбілмансұр есімі ұмытылып, Абылай атанады. Абылай іс жүзінде жалғыз Орта жүздің ғана емес, бүкіл Қазақ ордасының ұлы ханы болды. Қазақ хандығының күшін біріктіріп, ә

Қ.Б : өзіндік бағалауды дескриптор арқылы жүзеге асыру

«Теңге жинау» сурет арқылы

Мақсатқа оралу:

-Бейнежазбаны тыңдау барысында не орындадық?(Керекті деректерді түртіп алдық.Абылай туралы білетіндерімізді «Дейін», «Кейін»қоржынына салдық)