Мағжан Жұмабаевтың Батыр Баян поэмасы

САБАҚ № 6

Мектеп: № 47

Күні:

Мұғалімнің аты-жөні: Байырова Ж. Р.

Сынып: 7

Қатысқан оқушылар саны:

Қатыспағандар:

Сабақтың тақырыбы

М.Жұмабаевтың «Батыр Баян» поэмасындағы ақыл мен сезім, ар-намыс мәселелері

Осы сабақ арқылы жүзеге асатын оқу мақсаттары

7.Б/С1.Кейіпкерлердің іс-әрекеті мен автор берген портреттік мінездемені салыстырып, тарихи және көркемдік құндылығына баға беру.

7.Б/С3. Шығарманы ұлттық құндылық тұрғысынан талдау

Сабақтың мақсаттары

Барлық оқушылар орындай алады:

кейіпкерлердің іс-әрекеті мен автор берген портреттік мінездемені анықтайды;

Оқушылардың көпшілігі орындай алады:

кейіпкерлердің іс-әрекеті мен автор берген портреттік мінездемені анықтайды, поэма кейіпкері мен тарихи бейнені салыстыра талдайды; Кейбір оқушылар орындай алады: поэма кейіпкері мен тарихи бейнені салыстыра талдайды, тарихи және көркемдік құндылығына баға береді, шығарманы ұлттық құндылық тұрғысынан талдайды.

Бағалау критерийлері

Кейіпкерлердің іс-әрекеті мен автор берген портреттік мінездемені салыстырады

Шығарманың тарихи және көркемдік құндылығына баға береді

Ойлау дағдысының деңгейі

Бағалау

Тілдік мақсаттар

Оқушылар орындай алады:

Пәнге қатысты сөздік қор мен терминдер: композиция, сюжет, пролог, кейіпкер

Ар, намыс, ақыл, сана, сатқындық, көзсіз ерлік, Жолдыөзек, Абылай хан, Ноян, бөрі, бөлтірік.

Мәтін талдау барысында қолданылатын тіркестер: Менің ойымша...;Салыстыра қарғанда...; Бұл оймен келісемін/ келіспеймін, себебі...

Құндылықтарға баулу

Тарихтың, мәдениет пен тілдің біртұтастығы (6-құндылық)

Аталған құндылықтар сабақ тақырыбы арқылы оқушылардың жеке отырып жұмыс жасаулары, сын тұрғысынан ойлай білу, ақпаратты өңдей білу дағдылары негізінде жүзеге асады.

Пәнаралық байланыс

Қазақстан тарихы

Осыған дейін меңгерілген білім

«Батыр Баян» поэмасындағы кейіпкер қасиеттері, іс-әрекеттері, тарихтағы орны

Жоспар:

Сабақ кезеңдері

Жоспарланған іс - әрекеттер

Ресурстар

Сабақтың басы

Жеке жұмыс

5 минут

Ұйымдастыру кезеңі. Сыныппен сәлемдесіп, сабаққа дайындығын тексеру.

Жағымды психологиялық ахуал

«Баян батыр» әнін балалармен бірге айту

Әні: Айжігіт Асановтікі

Мәтіні: Бақытжан Шеріпханов пен Айжігіт Асановтікі

Қызығушылығын ояту. Жеке жұмыс. Топқа бөлу. Кейіпкерлердің қасиеттері арқылы.

І топ Абылай хан қасиеттерін топтастырады.

Дана басшы, халық қамқоры, елінің тәуелсіздігін аңсаған хан, үш жүздің басын қосқан, билеуші, даңқты қайраткер, дарынды дипломат, ақылды хан

ІІ топ Батыр Баян қасиеттерін топтастырады.

Батыр, батыл, патриот, Абылай ханның сенімді батыры, Ноянның ағасы, ақылды, ержүрек, батырлығы алашқа аян, намысшыл, Отан үшін інісінің опасыздығын кешірмейді.

ІІІ топ Ноян қасиеттерін топтастырады.

Бөрінің бөлтірігі, жас, албырт, аңғал, сенгіш, махаббаттың құрбаны

-Дастан сюжеті шын болған ба? Кейіпкерлер тарихта қандай із қалдырған?

Оқушылар шығарма кейіпкерлерінің өмірінен тарихи мәліметтер береді.

Ой шақыру

Найзағай намыс – қазаққа біткен шамшырақ!

Алашқа біткен тамшы бақ!

Намысың тірі тұрғанда бұйым болып па,

Басыңа түскен сан сынақ!

Ұлықбек Оразбайұлы Есдәулет

(Оқушылар өлеңдегі айтылған ойға байланысты өз ойларын білдіреді)

https://www.youtube.com/watch?v=P-O2UMJryNc

https://www.google.kz/search?q=Абылай&dcr

Сабақтың ортасы

30 минут.

Топтық жұмыс

«Фишбоун» әдісі

Бағалау «Нысана»

«Ойлаудың алты қалпағы» әдісі

«Ойлан, жұптас, талқыла»

Мағынаны тану

Сабақтың тақырыбы: М. Жұмабаевтың «Батыр Баян» поэмасындағы ақыл мен сезім, ар-намыс мәселелері

-Балалар, бүгін біз «Батыр Баян» поэмасында қозғалатын ұлы қасиеттер туралы сөз қозғаймыз. Поэма мазмұны бізге таныс. Қазір осы поэма мазмұнына байланысты тапсырмалар орындаймыз.

(Оқушыларға «Батыр Баян» кинофильмінен үзінді көрсетіледі).

Топтар көрсетілген үзіндіге байланысты «Фишбоун» әдісін қолданып талдау жүргізеді.

1-қадам: балық қаңқасының басына проблема белгіленеді.

2-қадам: жоғарғы «қосымша бұтақтарына» проблеманың себебі белгіленеді, төменгі «сүйекшелеріне» себепті нақтылайтын дәлелдер жазылады.

3-қадам: балықтың «құйрығына» қорытынды жазылады.

4-қадам: жұппен талқылау, сосын топпен талқылау.

5-қадам: топ жұмысын қорғау.

Кинофильмнен үзінді көрсетіледі.

1-топ. Бұл поэманың қай бөлімі? Кейіпкердің ішкі ойын талдап жазыңдар. Ар-намыс қасиеттерімен қалай байланыстырар едіңдер?

2-топ. Бұл поэманың қай бөлімі? Поэманың осы бөліміндегі

іс-әрекеттер арқылы басты қаһарманның қандай қасиеттерін байқадыңдар?

3-топ. Шындықты бетке айтатын, намысшыл деген қасиеттерді қай кейіпкердің бойынан табуға болады? Поэмадан мысал келтіріп дәлелдеңдер.

-Балалар, шығарманың бас кейіпкері батыр Баян бойынан адамгершіліктің жоғарғы қасиеттерін анықтадыңдар. Ал батырдың мына ісін қалай бағалайсыңдар?

(кинофильмнен үзінді көрсетіледі)

Топтар кейіпкер іс-әрекетін «Ойлаудың ақ қалпағы» әдісі арқылы талдайды.

Әр топқа қалпаққа байланысты рөлдер таратылады. «Ойлан, жұптас, талқыла» стратегиясы арқылы оқушылар алғаш жеке ойланады, сосын жұппен талдайды және топта талқылап, өз ойын қалпақ рөліне байланысты қорғайды.

Ойлаудың ақ қалпағы

- проблемаға қатысты деректерді келтіреді.

Қызыл – ішкі сезім, эмоция, сезінулер.

Қара – негативті ойлау, мысалы: “бұл орындалмайды, себебі....”

- оптимизм, сәтті кезеңдер

Жасыл – жаңа идеялар ағымын тудыратын шығармашылық ойлар

Көк – жоғары деңгейдегі жалпы көзқарастарды, білдіреді, қорытындылайды. Поэмада көрініс тапқан ұлттық құндылықтарды топтастырады. Мысалдар арқылы дәлелдейді.

Үлгерімі төмен оқушылармен жұмыс. Топтар талқылау жұмысын жүргізіп жатқанда, тақтаға екі оқушы жұптық жұмыс жүргізеді.

Сәйкестендіру картасы

Елінің тәуелсіздігі жолында ерлік көрсеткен батыр.

Баян

Ноян

Қалмақ қызы

Қанша батыр болса да, қыздың сөзіне бас иеді.

Алаштың аруы боп кетсе де, жанымен өз жұртынан айырылмаған.

Отанын тастап, қалмақ еліне бет алады.

Өзін-өзі бағалау

Әрбір орындалған қадам қызыл жүрекпен белгіленеді.