Мәңгілік ел ұлттық идеясы туралы мақала 11 сынып

ӘОЖ

«МӘҢГІЛІК ЕЛ – ҚАЗАҚСТАН» ҰЛТТЫҚ ИДЕЯСЫ ӨТКЕНІМІЗБЕН ЖАРҚЫН БОЛАШАҒЫМЫЗ.

Баймаханов Нұрбек Бақтиярұлы гуманитарлық ғылымдар магистрі

Резюме

В этой статье национальная идея "Мәңгілік Ел" — с учетом уроков истории, в светлое будущее шагом на пути дорога начинает.

Summary

In this article, the national idea "Mangilik El" — the lessons of history, bright future step in the road starts.

«Ұлы Дала елі», «Қазақ елі», «Мәңгілік ел» деген киелі ұғымдар талайлы тарихында басынан қилы қиындықты өткерген қазақ халқының бұрыны мен бүгінінен хабар беріп тұрғандай.Әрбір саналы адамның еркіндікті, бостандықты аңсайтыны және қажет болса сол үшін күресетіні - табиғи нәрсе болып келеді. Еркіндік, теңдік, тәуелсіздік – әрбір халықтың асыл арманы. Оған кейбір халықтар ұзақ жылдарға созылған күрес арқылы жетсе, ал кейбір халықтар қоғамдық келісім арқылы жеткенін тарих беттерінен көріп отырмыз. Бұл – мәселенің бір жағы ғана. Ең маңыздысы –қол жеткен Тәуелсіздікті сақтап қалу, оның жеңісін баянды ету. [1].

Адамзат басып өткен тарих жолдарынан қаншама мемлекеттердің пайда болып, жойылып кеткенін жақсы білеміз. Сондықтан алға қойылған ұлы мұраттарға жету үшін ел ішінде алауыздықты болдырмау, ел бірлігін сақтау қажет. Ал ол үшін бүкіл халқымызды ұлы мұраттарға жетелейтін, бағыт-бағдар беретін, әрқашан алға қарай оңды істерге жұмылдыратын біртұтас идея – ұлттық идеология қажет.

«Мәңгілік Ел» идеясы ежелгі түркілердің өз заманында туған үш тұғырдан, яғни үш негізден тұрады. Бұл үш негіз бір-бірімен тығыз байланысты, бір заманның жемісі және өзіне дейінгі бабалар мұратымен жалғаса отырып, кейінгі ұрпақтарының құрған мемлекетшілдік идеяларымен сабақтасады. Бұлардың бәрінің бастауында орта ғасыр дəуіріндегі түркілердің өркениеті тұр.Көне түркі жазба ескерткіштеріндегі саяси тұжырымдар, Əбу Насыр əл-Фарабидің «Қайырымды қала тұрғындарының көзқарастары» және тағы басқа əйгілі туындылардың ой-идеялары – «Құтты білік» дастанындағы аналогиялық толғам, философиялық түйіндер, саяси-әлеуметтік болжамдар бір мəдениеттің, бір өркениеттің, заман мен əлеуметтік жағдай ғана емес, біртектес ел-жұрт тіршілігі тұтастырған бір дүниетанымның жемістері. Тарихи кезең мен мемлекетшілдік сипаттарын білдіретін ұғымдар Күлтегін жырларында да, әл-Фарабидің философиялық шығармаларында да және Жүсіп Баласағұн дастанында да бірдей кездесіп отырады. [2].

Еуразияның ұлы даласын ертеден мекен етіп мал өсіріп, жан бағып жүрген түркі тектес көшпелі тайпалардың бірыңғай этникалық топқа жіктеліп, қазақтың халық болып қалыптасуы нәтижесінде XV ғасырдың орта шенінде қазақ хандығы құрылды. Қазақ хандығының шаңырағын көтерген Ақ Орданың акырғы ханы Барақтың балалары Керей мен Жәнібек хан болды. Олар асқан ақылды, салихалы саясат жүргізіп, хандықтың алғашқы туын тіккен Жетісу, Шу, Талас алқаптарындагы қазақтардың басын қосып олардың ел болып еңсемізді көтерсек деген тілегін іске асыруға белсене кірісті. Қазақ халқының маңдайына біткен, көреген де көсем, даналығымен көзге түскен хандары Керей мен Жәнібек олардың ел билеген дәстүрін мұра еткен Қасым хан өздерінің шебер саясатшы екенін таяудағы, тіпті алыстағы елдермен елшілік қатынас, келіссөздерде анық көрсетті. Орта Азия хандарымен Еділ бойындағы елдермен, батыс Сібір хандығы, орыс мемлекетімен сауда-саттық, достық-тату қарым-қатынас орнатып, әр тұста елдің ішкі-сыртқы жағдайындағы өзгерістерге байланысты үйлесімді, икемді, көреген саясат жүргізіп отырды. Казақ хандығының орталығы Сырдария бойындағы Сығанақ болып келсе, ол кейін Түркістанға ауысып, ХҮІ-ХҮІІІ ғасырларда екі жүз жыл бойы елдің

Ұлттық тілдің, жазба дәстүрдің болуы халықтың мәдениетінің, өркениеттің дамуындағы алғы шарттардың бірі. Тіл әрбір халықтың ерте кездерден бергі өніп-өсуінің, дамуының, бүкіл болмысының құдіретті көрінісі. Тілдегі әрбір сөздің аржағында сол халықтың тіршілік-тынысы, салт-санасы, әдет-ғұрпы, наным-сенімі, басынан өткен қилы-килы заманның белгісі, тарихы түрады. Тіл кез келген халықтың бүгінгі болмысын, арманын, алдағысын, кешегісін, келешегін бейнелейді. Сондықтан оның қалыптасуы ұзақ уақытты, бірнеше ғасырларды, тіпті мың жылдықтарды алып жатады. Қазақ тілі де солай дамыды. Ол Еуразия құрлығының керіліп жатқан кең даласын мекендеген қыпшақ, каңлы, үйсін, арғын, алшын, керей, дулат, қоңырат, найман сиякты тегі бір, түбі туыс ру тайпалардың тілдері арқылы қалыптасып, уақыт сынына төтеп берді. Қазақ халқының рухани өмірінде айқын із…