Маңғыстау туған мекенім тәрбие сағаты 6 сынып

Сабақтың тақырыбы : Маңғыстау - туған мекенім

Маңғыстау! Төңірегің түгел тұнып тұрған керемет! Төңірегің түгел тұнып тұрған хикая! Төңірегің тола ғажайып дастан! Ә.Кекілбайұлы.

Мақсаты:

Өңірімізден шыққан танымал адамдардың өмірі, шығармашылығы жайлы кеңінен мәліметтер бере отырып, оларды елін, жерін сүюге, елжандылыққа, адамгершілік пен имандылыққа, патриоттыққа тәрбиелеу, студенттердің өнерге деген сүйіспеншіліктерін оятып, шығармашылық қабілеттерін дамытып, ұжымшылдыққа бейімдеу, сахна мәдениетіне баулу.

Көрнекілігі: интерактивті тақта,слайдтар, шарлар

Жүргізуші: Сәламатсыздарма құрметті ұстаздар, оқушылар! Бүгінгі 6а -сыныбының ашық тәрбие сағатына қош келдіңіздер! Тәрбие сағатымызды бастамас бұрын бейне роликті тамашалаңыздар.

(Маңғыстау ауданы туралы бейнеролик көрсетіледі)

Оқушылар бүгінгі ашық тәрбие сағатымыз не туралы деп ойлайсыздар?

Маңғыстау ауданы туралы

Маңғыстау ауданы қай жылы құрылған?

Маңғыстау ауданы -1928 жылы құрылған.

Биыл Маңғыстау ауданына неше жыл толып отыр?

Биыл Маңғыстау ауданының 90 жыл толып отыр

Аудан орталығы қай ауыл?

Аудан орталығы Шетпе ауылы

Қандай ірі елді мекендерін білесіздер?

Шетпе, Тұщықұдық,Жыңғылды,Үштаған, Ақшымырау, Жармыш, Өтес, Оңды, Шайыр, Қызан.

Жарайсындар! Олай болса ашық тәрбие сағатымызды бастайық

Не замандар өтсе-дағы бұлағай,

Көк түріктің туы қалды құламай.

Маңғыстауым –тұнып тұрған тарихым,

Ашық аспан астындағы мұражай,-демекші, кең байтақ қазақ даласында осы бір қасиетті өлкенің тарихы ерекше.Тарихының тамыры тереңге тартқан Маңғыстау жері талайларды тамсандырған.Табиғаты таңғажайып,тау-тасы түртіп қалсаң сөйлеп кеткелі тұрған

ғажап өлке.

Біз бүгінгі «Маңғыстау - туған мекенім» атты тәрбие сағатымызда , Елбасы Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың «Болашаққа бағдар: Рухани жаңғыру» бағдарламасында көрсетілген «Туған жер» бағдарламасы бойынша туған жерлерін ұмытпай, оған қамқорлық жасағысы келген кәсіпкерлермен, өңірімізден шыққан танымал адамдардың өмірі, шығармашылығы жайлы кеңінен мәліметтер беретін боламыз.Біз сыныбымызды алдын –ала екі топқа бөліп қойған болатынбыз. Жалпы тәрбие сағатымыз Маңғыстау ауданы туралы болғандықтан топтармыздың атын - көрші жатқан екі ауылдың атымен бөлуді жөн көрдік. Бірінші тобымыздың аты –Жармыш, ал екінші тобымыздың аты – Онды.

Ал енді оқушылар тәрбие сағатымызды Маңғыстауды ауданын жырлаудан бастайық. Туған өлке туралы қандай өлең жолдарын білесіңіздер:

Жайлаубай Жалғас: Жерлесіміз Сабыр Адайдың «Маңғыстау» атты өлеңін жолдарын қабыл алыңыздар

Маңғыстау , қойтастарың-жүрегімдей, Мұнарың- жалы жалын күреңімдей . Аспанның – Адайлардың көкірегі , Құс жолы – Көкмойнақтың шідеріндей. Бөленген бөктерлерің – бөбегімдей, Қақтарың- қас айғырдың төбеліндей. Самалың- сағыныш пен мұңға толы , Қалнияз, Қайыптардың өлеңіндей. Қуансаң сен бақыттың кіндігіндей , Қайғырсаң , көтере алмас піл бүгілмей . Басынан бұлт кетпейді Манатаның ,

Арудың ашылмаған түндігіндей. Арқары – Алтын Орда Төресіндей, Құйыны – шыр айналған жер өсіндей. Түрікмендер өз қолымен тұздап кеткен , Сорлары ақшораның денесіндей. Бекетім- құдайымның арысындай , Жасылы – ерлерімнің намысындай . Әйтуір , Мен білетін Маңғыстаудың, Иті де – басқалардың барысындай .

Болат Жанбота: : Жерлесіміз Сайын Назарбекұлының «Маңғыстау» өлеңі

Көз суарар ну да жоқ есің кетіп , Мәуеде жоқ талмайтын несіп етіп . Ғажап ...қалай таңдаған әулиелер- Маңғыстауды мәңгілік бесік етіп ?... Болды ма екен нәрлілеу дәмі бөлек? Әлде аққулар арманды әнін елеп?- Риза ма қу шөлді қорғады деп, Батыр елді жатыр ма желеп-жебеп?... Тапшы жусан күймеген көні бір түп, Жаның жар , Маңғыстау , тәнің тыртық . Сан ғасырлар ет жыртып , тер төккенмен, Аруыңның иіні әлі жыртық .

Жүргізуші: Жарайсыңдар, оқушылар. Киелі Маңғыстау жері туралы сыр шертетін болсақ,бұған бір 40 минут түгіл,1 күн аздық етер.Абыл,Нұрым,Сүгірлерден бастау алатын жыраулар мен 362 әулиемен жалғасын табатын киелі мекенді жырлауға 10 күн де аздық етер деп ойлаймын.Біз Маңғыстау ауданының тумасы болғандықтан барлық ауылдың тыныс –тіршілігімен таныс болуымыз керек. Ендеше оқушылар өз тобымызға атауын берген ауылдар туралы бейнеролик тамашалайық.

(бейнеролик көрсетіледі)

Жүргізуші: Жалпы ауылмен таныстық. Ал енді бүгінгі тәрбие сағатымызда Маңғыстау ауданына саяхат жасайтын боламыз. Саяхатымызды Маңғыстау ауданында орналасқан Серікбол Қондыбай атындағы мемориалды мұражайдан бастайық. Мұражайға кіру үшін біздер тапсырма орындауымыз керек. Алғашқы тапсырмамыз да әр топ өз ауылдары туралы мағлұмат береді.

Аманғали Ұлжан: Ауылымыздың Жармыш аталуы оғыз-түркілік «Иар-жар, мыш-бұлақ», яғни қазақша мағынасы «Жарбұлақ» дегенді білдіретін ертеден келе жатырған көне атау делінеді. Жер көлемі 588953 гектар, оның 523311 гектары ауыл шаруашылығына жарамды. Орталығында Жармыш селолық әкімшілігі, Жармыш өндірістік кооперативі, бірнеше шаруа қожалықтары орналасқан. Қаратаудың етегінде «Шаға», «Барыс», «Сарғауақ», «Үш аудан», «Уақ бұлақ», «Күркіреуік», «Жаман Сауран», «Жақсы Сауран», «Жаман үшкөз», «Жақсы Үшкөз», «Жаман Тамды», «Жақсы Тамды» сияқты тұщы бұлақ сулары, басқа да су көздері мол.

Ауылдың орта тұсында бастау алатын жапта су ағып жатады. Ауылдың Жармыш атауы да сол жапқа байланысты болуы мүмкін.

Жұмабек Айтуар: Үлкендердің айтуы бойынша «Онды» аталу себебі түрікменнің «Оңды» сөзінен шыққан , су көзіне байланысты атау. Бұл жерде түрікмен, ноғай, қалмақ жайлаған. Онды селолық округі Маңғыстау ауданы әкімінің №43 шешімімен 3.03.1993 жылы селолық округі болып қайта құрылды. Әкімшілік орталығы Онды селосы . Маңғыстау ауданының орталығы Шетпе кентінің шығыс бетінде 31 шақырым қашықтықта орналасқан. Онды селосы аумағында Ақүйік, Олжаныңқызы, Қарауыл-Күнбет, Мешітсу, Қалматай т.б. тарихи ескерткіштер орналасқан.

Селолық округ аймағындағы жердің 446006 гектары ауыл шаруашылығына пайдаланылатын мал жайылымы, 296 гектары суармалы егістікке жарамды жер болып саналады.

Жүргізуші: Пай! Пай! Киелі неткен жер! Батырлар дүбірлеп өткен жер ! Тұлпарлар дүбірлеп өткен жер ! Ғашықтар бірін-бірі өпкен жер! Сарылып сал-серілер кеткен жер! Бас иіп, иіскеп топырағына Тағзым етпей өтпеңдер – дей келе, келесі кезекті биге береміз. Қарсы алыңыздар

(Қазақ биін билейді)

Жүргізуші: Самғатып ән көмейін алқаңда үздім,

Байлаулы біз торғайы балпан құздың.

Маңғыстау –жерұйығым! Қаблан құрсақ,

Көзіндей мөлдірейсің Салқам қыздың!

Келесі сапарымыз аудандық мәдениет үйіне қарай болмақ. Мәдениет үйіне кіру үшін танымал жерлестеріміз туралы айта кетуіміз керек.

Жұмабаев Құрманғазы: Балмұхан Нұрғазыұлы 1948 жылы Жармыш ауылында дүниеге келген. Жармыш орта мектебінде тәлімгер қызметін атқарған. Баспасөз беттерінде көптеген өлеңдері жарық көрген. Төрт рет аудандық ақындар айтысына қатысып , жүлделі орындарға ие болған ақын. Қазақстан Республикасының Білім беру ісінің үздігі. «Балмұхан - жыр» кітабы 2010 ж баспадан шықты.

Жұмажанов Айсәт: Сабытаев Шамшадин 1938 жылы қазан айының 25 жұлдызында Жармыш ауылында дүниеге келген. Аталары Маңғыстауға алғаш адайлармен бірге көшіп келген. Руы Беріш-Қаратоқай-Байғожа-Аққұлы. Ол бірнеше әндермен күйлердің авторы, сазгер. Оның "Маңғыстау маршы", "Өлгендерді ұмытпаңдар", "Өзіңе аян емеспе?", "Маңғыстау -кең мекен" деген әндері бар. Сонымен қатар "Туған ел", "Арнау", "Достық салтанаты" атты бірнеше күйлердің авторы. Айтыс ақыны ретінде бірнеше рет аудан намысын қорғаған ақын, Маңғыстау ақын -жырауларын насихаттаушы, өнер жанашырының бірі. Республикалық теледидардан әлденеше рет көрінген. 1990 жылы жеке жыр табағы шыққан жыршы - термеші. Аудандық- облыстық газеттерде штаттан тыс тілші және фототілші болған фотограф.

Қараша Мәдина: Әбіш Кекілбайұлы 1939 жылы 6 желтоқсан күні Маңғыстау облысы, Маңғыстау ауданы Оңды ауылының Мырзайыр деген жерінде туған. Әбіш Кекілбайұлы 1957 жылы Таушықтағы мектептің 1 сыныбына барып, 1948-1954 жылдары Оңды орталау, ал 1956-57 жылдары Үштағандағы орта мектепте оқиды.Әдебиетке деген құмарлығы мектеп қабырғасында басталады.

Әбіш Кекілбайұлының алғашқы өлеңдер жинағы «Алтын шуақ» 1962 жылы, «Бір шөкім бұлт» 1965 жылы жарық көрді. Әбіш Кекілбайұлының көптеген шығармалары ТМД халықтары мен шетел тілдеріне аударылған. Көптеген марапаттардың лауреаты. Сонымен қатар 2003 жылы «Қазақстанның Тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Назарбаев» орденімен марапатталды. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік хатшысы болып қызмет атқарды.

Қуанышбек Шапағат: Ғаділбек Шүренбаев 1982 жылы Онды ауылында дүниеге келген. Ол жастайынан музыкаға әуес болды. Мектеп қабырғасында жүргенде домбырамен ән айтатын. Мектеп бітірген соң Ақтау қаласындағы өнер колледжінде білім алды. Колледжді бітірген соң өз өнерін шыңдау мақсатында Алматыға жол тартты. Ол жақта жұлдызы жанып үлкен сахнаға шыға бастады. Оның халықтың аузында жүрген «Ханшайым», «Керек екенсің», «Құпия махаббат»…