Масса және заттардың көлемі туралы мектепалды материалы

«О.Жандосов атындағы орта мектеп» коммуналдық мемлекеттік мекемесінің

Мектепалды даярлық топ мұғалімі: Берікбаева Асыл Айдарханқызы

Баяндама

Тақырыбы:Масса ( ауыр – жеңіл ); сұйық сусымалы заттар

Дайындық топта массаамен ( салмақпен ) танысу екі жолмен жүзеге асырылады: а) ойын кезіндегі және күнделікті өмірдегі масса туралы түсініктерін жинақтау; ә) заттың белгісі ретіндегі масса туралы түсініктерін арнайы ұйымдастырылған жұмыс барысында қалыптастыру.

Әртүрлі сусымалы заттармен толтырылған бірдей мөлшердегі қашықтықтарды қолдануға болады.Әртүрлі материалдардан ( металл, ағаш, резина, пластмасса, поролон, мақта, т.б. ) жасалған заттар таңдап алынады. Балабақша жағдайында қажетті құралдарды ( резина, пластмасса ойыншықтар, түрлі қораптар, заттардың массасы 50 грамнан 300 грамға дейін болатындай құм құйылған кішкентай бөшкелер ) дайындау қиындық әкелмейді.

Ауыр және жеңіл заттардың айырмашылығын жұптпстыру арқылы анықтау қарапайым есептердің бірі болып табылады. Сондықтан балаларды бір – бірінен массасы айтарлықтай ерекшелінетін екі затты салыстыруға үйрету керек. Салыстыру нәтижесін « ауыр – жеңіл » сөздерімен анықтайды. Тапсырманы орындау заттарды қолмен « өлшеу » арқылы жүзеге асырылады.

Әр қолға бірзаттан алып, алақанды таразы табақшалары тәрізді ұстайды.Содан соң қолмен таразы сияқты жоғары – төмен қозғап, затты « өлшеу » жұмысы жүргізіледі.Содан соң заттар бір алақаннан екінші алақанға ауыстырылып, бұл жағдай бірнеше рет қайталанады.Мұндай « тексеру » екі заттың арасындағы қатынасты дәл анықтауға мүмкіндік туғызыды.

Амалдарды орындаудың мұндай тәсіліне үйрету кезінде балалар мынадай қателіктер жіберуі мүмкін: алақандарды жазып ұстаудың орнына, затты қолдарымен қысып ұстайды; қозғалысты жаймен істеудің орнына заттарды алақанға шалт қимылдап лақтыруы мүмкін; тексеруді елемейді, яғни затты бір қолдан екіншісіне алмастырмайды. Балалар зерттеу барысында ерекшеленген белгілерді анықтауға қиналады. Заттарды массасы бойынша ажырата отырып, олар тиісті сөздерді дәл қолдана алмайды ( үлкен, жеңіл емес, кішкентай, жуан, қатты, ірі, мықты, күшті, әлсіз, дұрыс, жұмсақ, жақсы, мықты емес, биік, жіңішке, т.б. ). Зерттеу амалдарымен қаруландыра олардың, сөздің мағынасын тусінуімен жұмыс істеп, баланың сөздік қорын нақтылап, терминдерді дұрыс айтуға үйрету керек. Жұмыстың келесі кезеңі – үш затты массасы бойынша салыстыру, олардың біреуі үлгі ретінде қызмет етеді.Салыстыру нәтижесі « ауыр – жеңіл » сөздерімен айтылады.Бұл тапсырманың тиімді тәсілі – барлық заттарды үлгімен ретімен салыстыру, осы негізде оның қайсысы ауырырақ немесе бірдей анықтау.Осындай жұмыстардың арасында бала заттың көптеген белгілерінің арасынан массаны бөліп алуды үйренді.

Тәжірбие жинауына қарай реттеліп берілген белгілер қатарынан белгілі бір массадағы заттардың орнын таба алуға, әр элементтер қатарына массасы бойынша тең жұп таңдауға жаттығулар ұйымдастыру керек.Балаларды массасы бойынша заттарды ажырата алуға үйретуді есептік түсініктерін ( неше ауыр (жеңіл) зат, бір қатардағы заттар ауырлығы бойынша неше әртүрлі зат екенін санау ) дымытумен байланыстыру керек.Ары қарай массаның шартты өлшемдердің көмегіменқалай анықтауға болатынын көрсетуге болады (өлшегіш құрал орнына қандай бір зат (мысалы, текше, шарик, т.б.) алынады.Табақшалары бар таразыда шартты өлшегіш құралды пайдалана отырып, балалар « қолмен » салыстырып өлшеуге қарағанда,…