Математикадағы танымдық іс-әрекет туралы баяндама

Бастауыш сынып оқушыларының математика сабағындағы

танымдық іс-әрекетін қалыптастыру ерекшеліктері

Мақсаты: Оқушылардың логикалық ойлауын, белсенділігін дамыту мақсатында сыныптан тыс жұмыстар, үйірме жұмыстарын және қосымша сабақтар ұйымдастыру арқылы проблемалық шығармашылық ізденістерін арттыру. Жаңа оқу технологиясында оқушылардың танымдық іс-әрекетін қалыптастыру.

Міндеті:

Баланы жүйелі тұрақты ұйымдастырылған танымдық іс-әрекеттерін дамытатын тапсырмалармен ойлау мүмкіндігін ең жоғарғы деңгейге жетілдіру.

Күтілетін нәтиже: Оқушыны математика пәніне терең даярлауда ойлау әрекеті дамып, белсенділігі жетіліп, пәнге деген икемділігі және қызығушылығы артады.

Бастауыш сыныпта 6 жастан бастап 12 жас аралығында танымдық іс-әрекетті белсенді дамытуға мүмкіндік бар. Жаңа білім жүйесіне көшудегі өзекті мәселенің бірі-оқыту технологиясын жетілдіру. Оны ізгілендіру және демократияландыру педагогикалық-психологиялық тұрғыдан сауатты оқушы тәрбиелеу баршаның ортақ ісі. А.Х.Аренова, бастауыш сынып оқушыларының танымдық іс-әрекетін қалыптастыру бұл оқу әрекетінің субъектілері ұстаз бен оқушының бір-бірімен қарым –қатынасының бірлігін дәлелдейтін күрделі тұлғалық құрылым, деп анықтама берген.

Осы анықтамаға сүйене отырып бастауыш сынып оқушыларының танымдық іс-әрекетінің қалыптастыру моделі болады.

Бастауыш сынып оқушыларының математика сабағында танымдық іс-әрекетінің қалыптастыру моделі

Тақырыптың мазмұны мен құралдарын таңдау

Танымдық іс-әрекет

Сабақтың мақсаты мен міндеттерін анықтау

Қызығушылығын ояту. Мағынаны тану. Ой толғаныс

Оқытудың ұйымдастыру түрі

Жеке,жұппен,топта

Тапсырмаларды іріктеп алу

Танымдық іс-әрекеттердің нәтижелері

Ойын айту,пікірлесу,дәлелдеу, басқаның ойын тыңдау, еркін қарым-қатынас жасау

Әдіс-тәсілдерін таңдау

Сурет 1

Жаңа оқу технологиясында танымдық іс-әрекетті қалыптастыру басым. Әсіресе математика пәнінде оқушылар үнемі білімділік жаттығуларға ұқсас типтес есептер шығарумен айналысады. Мұндай жаттығулар орындау бір шешім іздеу оны өз күшін байқау мүмкіндігінен айырады. Танымдық іс –әрекетті қалыптастыратын жаттығулар оқушының шығармашылық шыңына жетуге көмектеседі. Ол үшін төмендегі міндеттерге көңіл бөлу қажет.

Баланың танымдық іс-әрекетін дамытуды ерте бастан қолға алған жөн. Баланы жүйелі тұрақты ұйымдастырылған танымдық іс-әрекеттерін дамытатын тапсырмалармен ойлау мүмкіндігін ең жоғарғы деңгейге жетілдіру керек. Ол күнделікті сабақта біртіндеп жоғарылайтындай болған жөн. Осындай тынымсыз ой қызметі ғана баланың танымдық іс-әрекетін қалыптастыруға мүмкіндік береді. Танымдық іс-әрекетті қалыптастырудағы ең негізгі шарт баланың өзіндік ойлауына еркіндігі болуы. Ол баланың тапсырманы орындауына қызығушылығын арттырады. Баланың өз ойымен қиындықты жеңе білуіне, жаңалық ашуына жағдай жасаған жөн. Бүгінгі күнде оқытудың жаңа технологиялары балалардың танымдық іс- әрекетін дамыту негізінде білім беруді көздейді. Бұл оқушылардың ойлауын , қиялын,белсенділік әрекетінің дамуына көп көңіл бөледі. Осы орайда танымдық іс-әрекетін дамыту жұмыс бағыты төмендегі моделге сәйкес жүзеге асырылады.

Танымдық іс-әрекетті дамыту

Проблемалық шығармашылық ізденістер

Сыныптан тыс жұмыстар,үйірме жұмыстар, қосымша сабақтар арқылы

Қызығушы

лықты дамыту

Қызығушы

лықты дамыту

Белсенділікті дамыту

Логикалық ойлауды дамыту

Таным іс-әрекетін дамытудың ұстанымдары және шарттары

Сурет 2

Бұл оқушыны математика пәніне терең даярлауда оның жеке тұлға болып қалыптасуына ойлау әрекетін дамытып, белсенділігін жетілдіріп, пәнге деген икемділігін,қызығушылығын арттырады.

Оқушылардың танымдық іс-әрекеттерін дамытуда ұстаздар алдына мынадай шарттар қойылады: Қызығушылығын дамыту шарттары:

Интеллектуалдық өсуіне жағдай туғызу:

Танымдық іс-әрекеттері бар сабақтар ұйымдастыру;

Өзіндік таным мен зерттеу дағдыларының қалыптасуына ықпал ету;

Оқушылардың бастамалары мен өзіндік жұмыс істеулеріне қолдау көрсету немесе мақтау,мадақтау;