Математиканың адам өміріндегі маңызы 5 сынып

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым Министрлігі

Маңғыстау облысы білім басқармасы

“Бейнеу ауданы әкімдігінің “Ы. Алтынсарин атындығы орта мектебі” КММ-і

Тақырыбы: Математиканың адам өміріндегі маңызы

Бағыты: Тарихи ескерткіштер

Секция: Математика

Авторлары: Әбдіғалиқызы Үміт, Әлқуатова Дильназ

Жетекшісі: орыс тілі мен әдебиеті пәні мұғалімі

Сулейменова Жансая

2020 ж

Түсініктеме

“Математиканың адам өміріндегі маңызы” тақырыбындағы ғылыми жұмысты Ы. Алтынсарин орта мектебінің 9 сынып оқушылары Әбдіғалиқызы Үміт пен Әлқуатова Дильназ қорғайды.

Мақсаты: Математиканың адам өміріндегі орнын зерттей отыра анықтау

Болжамы: Математиканың адам өміріне қажеттілігі

Зерттеуге қажетті материалдар: Математика

Зерттеудің ғылыми жаңалығы:

Зерттеудің тәжірибелік өзектілігі: Зерттеу нәтижесін мектеп бағдарламасында математика сабағында қолдану мүмкіндігі

Аннотация

На научную работу “Роль математики в жизни человека”ученицы 9 классса средней школы им. Ы. Алтынсарина Абдигаликызы Умит, Алкуатова Дильназ

Цель исследования: Определить роль математики в жизни человека используя результатов исследования

Гипотеза: Важность математики в жизни человека

Материал и предмет исследования: материалом исследования являются математика

Научная новизна исследования:

Практическая значимость исследования: Практическая значимость исследования заключается в возможности использования результатов исследования в практике школьного преподавания: на уроках математики.

Пікір

Тақырыбы: Математиканың адам өміріндегі маңызы.

Әбдіғалиқызы Үміт пен Әлқуатова Дильназ дайындаған ғылыми жұмысы математиканың адам өмірінде алатын орны туралы жазылған.

Авторларына математиканың адам өмірінде алатын орнын зерттеу жұмыстары арқылы анықтау қойылған.

Кіріспе бөлімде математика мен оның шығу тарихы туралы анықтама берілген.

Негізгі бөлімінде жобаның негізгі мақсаты ашылған. Қойылған мақсатты орындауға жұмыстар жасалған.

Жұмыс қосымшамен бірге дайындалған.

Пікір жазылып отырған жжұмыс қызықты және тұжырымды дайындалған. Авторлар жұмыс барысын анық жазған.

Әбдіғалиқызы Үміт пен Әлқуатова Дильназ жұмыстары анық, нақты орындалған. Қорытындылары мен шешімдерін нақты жазған. Бұл жұмыс мектепішілік ғылыми-практикалық жұмыстарға қолдануға қажет деп ойлаймын, жоғары баға алуға лайықты деп санаймын.

Пікір жазушы: Сулейменова Жансая Дарбековна__________________

Орыс тілі мен әдебиеті пәні мұғалімі 20.02.2020

Мазмұны:

І.Кіріспе ------------------------------------------------------------------------3-6

ІІ.Негізгі бөлім ------------------------------------------------------------------7

2.1. Математика термині туралы түсінік ---------------------------------------8-10

2.2. Математиканың шығу тарихы ----------------------------------------------11-13

2.1 Математиканың медицинадағы --------------------------------------------14

2.2. Математика асханада -------------------------------------------------------------15

2.3. Математика спорт залда --------------------------------------------------------16

2.4. Математика тігін саласында ---------------------------------------------------17

2.5. Математика полиция қызметі саласында ----------------------------------------18

2.6. Сауалнама қорытындысы--------------------------------------------------------

ІІІ.Қорытынды -----------------------------------------------------------------19-20

Пайдаланылған әдебиеттер ------------------------------------------------------21

I Кіріспе

Зерттеу жұмысының мақсаты:Математиканың адам өміріндегі маңызын анықтау, яғни қандай мамандық иесі болсаңыз да, өмірдің өзі есепсіз болмайтыны туралы, математиканың адам өміріне қаншалықты қажет екенін дәлелдейтін мәліметтерді іздестіру. Яғни,математиканы адам баласы күнделікті өмірде қолданып жүргендігін зерттеу. Математикасыз өмір сүру мүмкін еместігін дәлелдеу, математиканы оқуға баланы қызықтыру тәсілдері, сонымен қатар математиканы өмірде қолдана білуге үйрету. Киімді өлшеп тігеміз, тағам құрамын мөлшермен салып пісіреміз, үйді өлшеп саламыз, есептеп сауда жасаймыз. Осы мақсатты жүзеге асыруда төмендегі міндеттерді басшылыққа аламыз:1. Математика туралы мәлімет, математиканың шығу тарихы 2. Математиканың адам өміріндегі рөлі 3. Зерттеу жұмыстарының нәтижесі арқылы қорытынды шығаруЗерттеу жұмысының міндеті:Математиканың адам өмірімен тығыз байланысын көрсету;Математикасыз өмір сүру мүмкін емес екенін дәлелдеу.Оқушылардың математика қызығушылығын арттыру.

Зерттеу объектісі:

Әр түрлі сала мамандары

Зерттеу болжамы:

Егер математика күнделікті өмірде ешкімге қажет емес ғылым болса, онда қарапайым адамға оның заңдылықтарын білу міндетті емес деп болжаймын.Зерттеу әдістері:Іздену, сауалнама алу, сұхбаттасу, қорытындылау, тұжырымдау.Зерттеу жұмыстың өзектілігі:Математиканы үйрену, кез – келген проблеманы шеше білу, ойлау қабілетін арттыру, басқа салалар бойынша математиканың алар орны ерекше екендігін түсіну. Математиканың тұрмыста және түрлі салаларда аса қажеттілігін дәлелдеу. Оқушылардың ойынша математиканы оқу бәріне маңызды емес, өмірде бәрі бірдей қолдана бермейтіндігін алға тартып, математиканы оқуға қызығушылығы төмендеп барады. Сондықтан да, сол қызығушылықты қалай оятуға болады және қажеттілігін дәлелдеу үшін “Математиканың адам өмірінде алатын орны” атты ғылыми жобаны бастап отырмыз.

Зерттеу мәселесі: Математиканың қаншалықты маңызды екенін анықтау

Зерттеу пәні: Математика

Ақыл-ойды тәртіпке келтіретін математика. М.В.ЛомоносовМатематика грек тілінен қазақшаға аударғанда «білім, ғылым» деген мағынаны білдіреді. Ғылым тарауларын гректер «математ» деп атаған, осыдан математика деген термин қалыптасқан.1564-1642 жылы өмір сүрген Г.Галилей «Әлем математика тілімен бейнеленген» деген тұжырымды ойын айтқан.Ал қазақ математигі Орынбек Жәутіков атамыз «Сан- математика ғылымының іргетасы» деп айтқандай бізді жан-жақтан сандар қоршайды, олар бізге барлық жерде қажет

Математиканың шығу тегі және даму барысы ұзақ мерзімге созылды. Арифметиканың өзі дербес ғылым ретінде бірітіндеп қалыптасқанымен, оның негізгі сан ұғымы өте ертеде, тарихқа дейінгі заманда,санау қажеттілігі туған кезде пайда болған. Геометрияның бастапқы қарапайым ұғымдары табиғатты бақылау, тікелей практикалық өлшеу тәжірибелерінен алынған.

Математика (гр. μάθημα — ғылым, білім, оқу; μαθηματικός — білуге құштарлық) — әлдебір әлемнің сандық қатынастары мен кеңістіктік формаларын, пішіндерін өлшейтін, оның ішінде — структуралар, өзгерістер, белгісіздік жөніндегі ғылым. Бұл пән ерте ғасырдан келе жатқан пән және оның қаншама атақты ғалымдары бар. Математика грек тілінен қазақшаға аударғанда білім, ғылым деген мағынаны білдіреді. Ғылым тарауларын гректер математ деп атаған, осыдан математика деген термин қалыптасқан.1564-1642 жылы өмір сүрген Г.Галилей Әлем математика тілімен бейнеленген деген тұжырымды ойын айтқан.Ал қазақ математигі Орынбек Жәутіков атамыз Сан- математика ғылымының іргетасы деп айтқандай бізді жан-жақтан сандар қоршайды, олар бізге барлық жерде қажет. Және де математиканың шығу тегі және даму барысы ұзақ мерзімге созылды.Ол абстрактілендіру және логикалық қорыту: есептеу, санау, өлшеу және физикалық нәрселерді жүйелі түрде орнықтыру, бейнелеу мен өзгерістерді оқыту арқылы көрініс табады.

Көне Мысыр математикасы

Көне Мысыр әлемдегі ең байырғы мәдениет ошақтарының бірі. Ніл өзенінің екі жағалауына орналасқан бұл ел б.з.б. 3200-ші ж.ж біртұтас мемлекет болып бірікті. Ніл өзені әр жылда тасып, жағалаудағы егістік жерлерді шайып кетіп отырған, тасу мезгілі аяқталған соң тұрғындардың жерін қайта өлшеп бөлу керек болады, ұзақ жылғы жер өлшеу тәжірибесінің арқасында геометрия ғылымы пайда болған (геометрия – грекше сөз, гео — жер, метро — өлшеу деген мағына береді).

Көне Мысырдың Ахмосе немесе Райнд папирусы

Б.з.б. 2900-шы жж кейін патшаларының мазары ретінде көне мысырлықтар көптеген алып пирамидаларды тұрғыза бастаған. Пирамидалардың құрылысына қарай отырып, сол кездегі көне мысырлықтардың геометрия мен астрономияны аз білмегенін аңғаруға болады. Мысалға, пирамида табаны мен бүйір бет ауданы арасындағы қатынас пен табанындағы бұрыштарды атауға болады.

Көне мысырлықтар ертеден ондық санау жүйесін қолдануды білген, бірақ оның әрбір орындағы сандардың жазылу ережесін білмеген, мысалға 111-ді жазу үшін, 1-ді үш рет қайталап жазбаған, керісінше әр орындағы 1-лерді әр түрлі белгілермен бейнелеген. Көне мысырлықтардың негізгі амалы қосу болған, ал көбейту қосудың қайталанып келуі ретінде есептелген. Олар бір айнымалысы бар бірінші дәрежелі теңдеулерді шеше алып, әрі арифметикалық, геометриялық прогрессиялардың қарапайым есептерін шеше алатын болған.

{\displaystyle ~x\left({\frac {2}{3}}+{\frac {1}{2}}+{\frac {1}{7}}+1\right)=37}

Теңдеудің иероглифтермен жазылып берілуі.

Ғылым саласында Пифагор мен пифагоршылдар мынандай жаңалықтар ашып, ғылымның дамуына үлкен үлес қосты: дедуктивтік геометрияны жасады, кеңістік геометриясы бойынша куб, пирамида, додекаэдр деп аталатын үш көпжақтың қасиеттерін зерттеді. Пифагор ғылымының төрт саласын қарастырды. Оларды грек тілінде «математа» деп атайды, осыдан математика деген термин қалыптасты. Ол төрт сала: сан туралы ғылым /арифметика/, музыка теориясы /гармония/, фигуралар жайындағы ғылым /геометрия/ және аспан жайындағы ғылым /астрономия/. Аристотельдің жаратылыстану жөніндегі пікірлері оның философиялық идеяларымен ұштасып жатады. Арситотель қозғалыс жөнінде ілім тудырды, бұл ілімнің негізгі қағидалары теріс болғанымен, ғылыми механиканының бастамасы болды деп айтуға болады. Аристотель өзіне дейінгі 300 жылға созылған грек ғылымы, философиясы мен өнерінің жетістіктеріне қорытынды жасап, оларға жаңа сипат берді, жаңа бағыт сілтеді. Ол әлі де болса жіктері ашыла қоймаған тұтас ғылым ішінен бірсыпыра салаларды ажыратуға бастама жасады /философия, математика, жаратылыстану, мемлекет теориясы т.б./. Бұл бастама кейіннен ғылым салаларының көптеп шығуына мүмкіндік туғызады. Ірі ойшыл, ғалым, ол математиктердің бірі

Орта ғасырлар математикасы

Математика ғылымының кіндігі де, тұсауыда кесілген жері ертедегі шығыс(Қытай, Үнді, Бабилон, Мысыр). Онан кейін, ол Бабилон мен Египет, Грекияға ауысады. Грекия математиктері математика өзінің нәтижелері мен түпкі қағидаларын логикалық қортынды арқылы келтіріп шығаратын дедукциялық ғылымға айналдырды. Гректер әсіресе бастапқы геометрияға жататын мәселелерді түгел зерттеді деуге болады.

«Математика барлық ғылымдар патшасы» деп Гаусс айтқандай математиканы да адамды сүйгендей сүйіп, адамды түсінгендей түсінген абзал. Бұл ғылым өте терең біліктер мен үлкен ізденушілікті талап етеді. Бірақ бұл ғылым өзінің қызығушылығымен қызықтыра түсетін жұмбақ тәрізді. Математика- барлық ғылымдардың логикалық негізі, демек, математика – оқушының дұрыс ойлау мәдениетін қалыптастырады, дамытады, оны шыңдай түседі және әлемде болып жатқан жаңалықтарды дұрыс қабылдауға көмек береді. Математика пәнін оқи отырып, оқушылар өздерінің теориялық білімдерін кеңейтіп, логикалық ойлау қабілеттерін дамытуға болады.

Математика адам өміріне не үшін қажет?

Бала жаңа ғана дүниеге келді, оның өмірінде қазірдің өзінде алғашқы сандар естіледі: бойы, салмағы.Сәби өсіп келеді, ол «математика» деген сөзді айта алмайды, бірақ ол өз ойыншықтарымен ойнай отырып кішігірім есептер шығара алады. Ал ата-аналары да өз міндеттерін орындауда математиканы ұмытпайды. Бала өскен сайын оған дұрыс күтім жасау үшін:уақытымен және мөлшерімен тамақтандыру, жуындыру үшін де математика керек.

Мектепке келгенде ақыл-ойымызды дамыту үшін математиканы оқимыз. Математика арқылы біздің ойлау қабілетіміз, логикамыз дамиды. Қарапайым есептеулер арқылы заңдылықтарды анықтап, шешімдер қабылдаймыз. Қойылған сұраққа немесе есепті шығаруға жылдам, сенімді және дұрыс жауап беруге дағдыланамыз.

Ал одан әрі жоғарға оқу орнын оқу үшін және күнделікті өмірде : жұмыста, үйде кез-келген бір істі бастауда үнемі математиканы пайдаланатын боламыз. Математикадан сынақты қалай тапсыру керек? Жақсы пәтер алу үшін қанша ақша табу керек? Үй салсаңыз үйіңіздің көлемі қандай болады? Оны салу үшін қаншалықты құрылыс материалы керек болады? Оның бәрін есептеу үшін адамға математика көмекке келеді. Біздің заманымызда жаңа технологияны дамыту үшін, өнертапқыштыққа жету үшін математикалық терең білім қажетті.

II Негізгі бөлім

Бұл тақырыпты алған себебіміз,сыныптағы Мадина деген оқушының алгебра сабағына деген қызығушылығының төмендеуі. Өйткені ол болашақта ағылшын пәнінің мұғалімі болуды армандайды. Сондықтан математика сабағын оқуды аса маңызды деп санамайды. Біз Дильназ екеуміз математика пәнінің адам өмірінде қаншалықты маңызды екенін зертеуді жөн көрдік. Яғни күнделікті өмірде математиканы қолданатынымыз туралы, қай салада жұмыс жасасақ та, математиканы білу маңызды екенін, оқушыны оқуға қалай ынталандыруға болатынын зерттеп, мәліметтер жинақтадық. Оқушыларға математиканың адам өміріне қаншалықты маңызды екенін түсіндіруді жөн санадық.Математиканың бастапқы мағлұматтары барлық халықтарда болған. Календарь жасау, құрылыс, жер суару, жер және әр түрлі ыдыс көлемін өлшеу, теңізде жүзу, жан жақты байланыс жасау ісі…