Мектепалды даярлық балаларының іздену әрекеті

Мектепалды даярлық балалары үшін іздену-эксперименттік әрекеті

Мектеп жасына дейінгі баланы экологиялық мәдениетке табиғатқа деген сүйіспеншілігін арттыру және қоршаған ортаны таныту арқылы тәрбиелеу.

Балалардың су, ауа, құм, сазбалшық қасиеттері және өлі табиғаттың алуан түрлілігі туралы білімдерін кеңейту. Табиғаттың кейбір құбылыстары арасында өзара байланысты орната білуін қалыптастыру, ойлау, өздігінен қорытынды жасау қабілетін дамыту. Балаларға өсімдіктердің өсуі топырақ құрамына, жарық, су және жылуға байланысты екенін көрсету. Жер-ананы сақтау, оны қоқыстан тазарту ынтасын тәрбиелеу.

5 жастан кейін бала білімге құмарту кезеңіне өтеді. Эксперимент әрекетінің қалыпты түрі көріне бастайды. Ол әлі де ойынға өте ұқсас, бірақ енді эксперимент жүргізу дербес іс-әрекет түріне айналады.

Ересек мектепке дейінгі жастағы бала біздің түсінігіміздегі экспериментті іске асыру қабілетіне ие болады.

Даярлық тобындағы балалар үшін іздену-эксперименттік әрекеттің міндеттері

Табиғатқа деген сүйіспеншілік және қызығушылық сезімі, қоршаған ортаны тану арқылы баланы экологиялық мәдениетке тәрбиелеу.

Балалардың күн жүйесі туралы қарапайым түсінігін қалыптастыру. Балаларды зерттеу әрекетіне тартуды жалғастыру. Ойлау қабілетін, зейінін дамыту. Алға мақсат қоюды, оны іске асыру жолдарын табу және өздігінен қорытынды жасау дағдысын қалыптастыру.

Тәжірибелер арқылы заттардың кейбір физикалық қасиеттері туралы қарапайым түсінік беру (магнит, компас, термометр). Су, ауа, құм, сазбалшық, топырақ қасиеттері туралы түсініктерін нақтылау. Балаларды қардың қорғаушы қасиеттерімен таныстыру.

Адамның табиғатта алатын орнын ұғынуға көмектесу, оның табиғатқа тигізетін оң және кері әсерінің нәтижесін көрсету.

Зерттеуге ұмтылу, іздену белсенділігі – мектепке дейінгі жастағы баланың табиғи жағдайы. Балалар ақпаратты алу және оны өңдеуді қажетсінеді. Мектеп жасына дейінгі балалардың іздену-зерттеу әрекетін ұйымдастыру кезінде олар жаңа әсерлер тапшылығы жағдайында интеллектуалдық жетімсіздікті сезінетінін, ал ой әрекетін артық ынталандыру және ересек тарапынан айтылған сын қызығушылық пен өздігінен іздену қажеттілігіне кедергі болатынын естен шығармау керек.

Күтілетін нәтиже:

-мектеп жасына дейінгі балалардың танымдық белсінділігін арттыру;

- балалардың жеке тұлғалық өсуін дамыту; 9

- баланың өзіне, өз мүмкіндігін сену сезімін қалыптастыру;

- заттық-кеңістік дамытушы ортаны байыту;

- осы мәселе бойынша мектепке дейінгі ұйымдардың әдістемелік жинағын толықтыру.

МЕКТЕПКЕ ДЕЙІНГІ ҰЙЫМДАРДА ІЗДЕНУ-ЭКСПЕРИМЕНТТІК ӘРЕКЕТТІҢ НЕГІЗГІ ӘДІСТЕРІ МЕН ТҮРЛЕРІ

«Бала үшін барлығы табиғи және «дайын түрдегі» білімінен гөрі, өз зерттеулерін жүргізу - бақылау, эксперименттер жасау, олардың негізінде өз ойлары мен тұжырымдарын жасаумен жаңаға жету едәуір жеңіл» (А.И.Савенков).

Демек, мектепке дейінгі ұйымдарда білім беру үдерісінде оқытудың іздену үлесін көбейту қажет.

Іздену-зерттеу жұмыстары бала сұрақтарға жауап беріп және өздігінен оларға жауап табуға мүмкіндік береді. Балалардың тәжірибелік-эксперименттік қызметі бойынша жұмыстарда кешенде түрлі әдістер қолданып, өзара дұрыс сәйкестендіру қажет.

Алға қойған міндеттердің сипаты мектеп жасына дейінгілердің мүмкіндіктеріне сәйкес анықталады, әдістерді таңдау және оларды кешенді қолдануды педагог шешеді.

Тәжірибелік-экперименттік қызметтің тиімділігі оларды бірнеше рет және вариативтік қолданудан көрінеді, мектеп жасына дейінгі балаларда қоршаған орта туралы нақты білім, білік қалыптастыруға ықпал етеді.

Жұмыс түрлері:

- Ұйымдастырылған оқу қызметі;

- Эксперименттер;

-Әңгімелер;

- Бақылау және еңбек;

-Зертханадағы жұмыс.

Балаларды ұйымдастыру түрлері: жеке, топтық (шағын топтар), фронталды (барлық тобымен) болуы мүмкін.

Үлкендердің балалармен бірікен қызметі тәжірибелік экспермент әрекетінің негізі болып табылады. Бұл жерде түрлі тәжірибелер және бақылау жоспарланады, танымдық әңгімелер өткізіледі. Осы құбылыстар туралы толық және нақты ұғымдар балаларда болғанда, себептерін іздегенде, эвристік әңгімелерді қолдана алады. Балалармен экологиялық ойындар, көркем және танымдық әдебиеттерді оқу өткізіледі. Эксперимент жұмыстарын ұйымдастыруда шағын топ түрлеріне басымдық беріледі.

Балалар өз білімдерін дидактикалық ойындарда, тәжірибе нәтижелерін бейнелеу әрекетінде бекітеді.

Бақылау мен эксперименттер кездейсоқ болуы мүмкін, олар арнайы дайындықты талап етпейді және пайда болған жағдаяттарға немесе берілген мәселелерге байланысты, бөлікте немесе «Табиғат бұрышында», жоспарлы бақылау және эксперименттер айтылған затта, нысанда өткізіледі.

Осы мәселелерді шешуге ықпал ететін болашағы бар әдістердің бірі, жобалық әрекет әдісі болып табылады. Ол оқуға тұлғаға бағдарланған тәсілге негізделіп, білімнің әр түрлі салаларына танымдық қызығушылықты дамытады, ынтымақтастық дағдыларын қалыптастырады.

Жоба негізі 3-7 жастағы балалардың ізденушілік-танымдық дамуына бағытталған мәселелерден әзірленген.

Жоба дамудың тиімді құралы ретінде балалардың танымдық қызығушылығын ойын әрекеті арқылы дамытады.

Жоба мақсаты ─ экология негіздерін оқытуға балаларды дайындауға арналған жағдай жасау, әрекеттің: танымдық, зерттеу, шығармашылық, (көркем-эстетикалық) коммуникативтік түрлері арқылы табиғатты қорғауға және саналы қарым-қатынас жасау қажеттігі туралы ұғым қалыптастыру.

Жоба балалардың, педагогтердің және ата-аналардың біріккен танымдық-ізденушілік әрекетін ескереді.

Жобалық әрекет оқу жылы бойы топтағы тәрбиешілердің бақылауымен жүзеге асырлады.

Жұмыстың негізгі желісі ретінде балаларда зерттеушілк ізденістің білігі мен дағдысын қалыптастыру мен дамытуға арналған жұмыстарды бөлуге болады. Бұған арнайы ұйымдастырылған сабақтар: сабақ-тренингтер және өз зерттеулері ықпал етеді. Жобалық әрекет барысында балалар бірігіп жұмыс істейді, ақпарат іздейді және жинақтайды, оны талдайды және жүйелейді, құрдастарымен, ата-аналарымен және балабақша қызметкерлерімен тығыз қарым-қатынас жасайды. Бұның барлығы толығымен әрбір баланың тұлғасының дамуына, өзін-өзі дамытуға ықпал етеді.