Мектепке дейінгі балаларға арналған тіл дамыту ойындары

Мектепке дейінгі баланың тілін дамытуға

арналған дидактикалық және ұлттық

ойындар жинағы

Дайындаған: Имашева С.Е.

Ақтөбе қаласы

№4 «Көктем» бөбекжайбақшасы

әдіскері

Мектепке дейінгі жастағы балалардың

дамытуға арналған дидактикалық және

ұлттық ойындар

Ақтөбе қаласы

№4 «Көктем» бөбекжайбақшасы

әдіскері

Имашева С.Е.

Мектепке дейінгі баланың тілін дамыту осы уақытқа дейін өзінің актуалдығын жоғалтқан жоқ. Қазіргі заман талабына, ҚР Мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандартына сай көптеген әдіс-тәсілдер шығып жатыр, соның арқасында біз бала тілін дамытуда түрлі жетістіктерге жетудеміз. Мектепке дейінгі баланың тілге байланысты іс-әрекетін қалыптастыруда, тіл қатынасының даму жолында сәбидің сөйлесуге тілек білдіруі үшін жайлы, әсерлі жағдаят туғызуымыз қажет екендігі дәлелденді. Сондықтан да ойын кезіндегі қарым-қатынастың бала үшін үлкен ерекшелігі бар. ҚР Мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарты талап еткендей ойын топтамаларына картотека құрылып, олар қажетті тор көздеріне орналастырылып, мұғалім немесе тәрбиешінің жұмысын одан әрі жеңілдетуге арналған.

Дидактикалық ойындар.

1. «Төлдердің енесін тап!»

Мақсаты: үй жануарларының атауын бекіту, төлдердің енелерінің атауын пысықтау, оларға қамқорлық жасауға тәрбиелеу.

Шарты: шеңберді айналдырып, тоқтаған кезде төлді атап береді және енесін айтады.

2. «Әжеге не қажет?»

Мақсаты: балалардың отбасы мүшелерінің міндеттерін білуге жетелеу, ыдыс-аяқ туралы түсініктерін кеңейту, оларды атай білулерін қалыптастыру.

Шарты: топтама суреттен әжеге қажетті заттарды тауып, атап берулері тиіс.

3.«Не қайда мекендейді?»

Мақсаты: балалардың жан-жануарлар туралы түсініктерін кеңейту, сөздік қорын толықтыру Өздерін қоршаған ортаны білуге құштарлығын ояту.

Шарты: жануарларды дұрыс атап, мекендейтін жерлерін анықтайды.

4. «Әсет пен Әселге киімін табуға көмектес!»

Мақсаты: киім түрлерінің атауларын қайталау, олардың неден жасалғанын және қай жыл мезгіліне сай екендігінанықтау.

Шарты: қуыршақтарды жыл мезгіліне сай киіндіреді де, киім түрлерін атайды.

5. «Қуыршақты киіндір!»

Мақсаты: балаларды қуыршақтардың жынысын айыра білуге, оларды дұрыс киіндіруге үйрету, киім атауларын бекіту, түр-түсті ажырата білулерін дамыту.

Шарты: қуыпшақты алып, белгілері бойынша «ұл, қыз» деп айыру, киімдерін кигізе отырып атап беру қажет.

6. «Қиындыны құрастыр!»

Мақсаты: балалардың сөздік қорын толықтыру, зейінділігін ұсақ саусақ моторикасын

дамыту, қазақ тілге деген қызығушылықтарын тәрбиелеу.

Шарты: қиындыларды дұрыс орналастырады, шыққан шаблонды атайды; пайдасы, қажеттілігі жөнінде әңгіме айтып береді.

7. «Сөз ойла, тез ойла!»

Мақсаты: берілген дыбысқа сөз ойлап, ойлаған сөздегі қазақ тіліне тән дыбыстарды ажырата білуге үйрету, сөздік қорын молайту, тапқырлықтарын дамыту.

Шарты: балалар қалташадан алынған кез келген суретті атап, қазақ тіліне тән ерекше дыбысқа көңіл аударады мыс: үйрек-1 дыбыс «ү»

8. «Бұл қай ағаш?»

Балалардың табиғаттағы өзгерістерді байқауға, ағаш атауларын еске сақтауға, ағаштың өнімін атап беруге баулу, табиғатқа деген қамқорлық сезімдерін тәрбиелеу.

Шарты: әрбір ағаш тұсындағы қалташаға, сол ағаштың кішкентай көшірме суретін қойып, өнімін атайды.

9. «Қай жыл мезгілі?»

Мақсаты: балалардың жыл мезгілі жөнінде білімдерін пысықтау, жыл мезгілдерін дұрыс атауға үйрету.

Шарты: жыл мезгілдерін анықтап, олардың белгілерін айтып береді, соған байланысты сурет табады.

10. «Әділге тағам дайындауға көмектес!»

Мақсаты: балаларды тәулік мезгілдерін айыра білуге үйрету, қай мезгілде қандай тағам түрлерін қабылдау қажеттілігін түсіндіру, тамақ атауларын атай білулерін қалыптастыру.

Шарты: тағам түрлерін қажетті қалташаға дұрыс салу және атап беру.

11. «Балабақша жолы»

Мақсаты: балаларды кеңістікті бағдарлауға бағыттау, өздерінің бақшаға келетін жолын сипаттауға үйрету.

Шарты: жыл мезгіліне орай бақша ауласында өтеді, балалар өдерінің бақша келер жолдарын 1-2 сөзден тұратын сөйлем арқылы әңгімелеуге тырысады

12. «Бір сөзбен айт»

Мақсаты: бір сөзбен айтылатын сөздерді бекіту, атауларды еске сақтауға жетелеу, лексико-грамматикалық сөз құрамын қалыптастыру.

Шарты: кубты лақтырып, түскен суретті бір сөзбен атау: малақай-киім, үстел-жиһаз, әке-отбасы.

13. «Жол тәртібін білейік, аман-есен жүрейік!»

Мақсаты: балалардың жол тәртібі жөнінде білімдерін бекіту, сөздік қорын дамыту, жол ережелерін қайталау, зейінділік, сақтық қасиеттерін тәрбиелеу.

Шарты: сурет арқылы жол белгілерін қою, оларды айыра білу, фишкаларды қозғап, машиналардың қай бағытта жүретінін айту

14. «Бір үйде біз нешеуміз?

Мақсаты: балалардың еске сақтау қабілеттерін дамыту, санамақ жаттату, отбасы тақырыбын бекіту, отбасына деген сүйіспеншіліктерін тәрбиелеу.

Шарты: отбасы мүшелерін саусақ арқылы санап, әрбіреуін атап шығу, санамақты жатқа айта білу.

15. «Менің күн тәртібім»

Мақсаты: баланың тілін дамыту, сөздік қорын молайту, 2-3 сөзден тұратын қарапайым сөйлем құрап үйрету.

Шарты: тірек сөздерге сүйене отырып бала өзінің күн тәртібі туралы әңгімелейді, тәулік мезгілін атап береді.

16. «Ненің құлағы, құйрығы неде?»

Мақсаты:жануарды дене бөліктерін атап үйрету, дене бөлшектеріне қарап, жануарлардың атын атау сөздік қорын молайту, зейінділіктерін дамыту.