Мұғалімдерге арналған әдіс-тәсілдер кітапшасы

Оңтүстік Қазақстан облысы Сарыағаш ауданы №41А.Асанов атындағы жалпы орта мектебі

Мектепішілік өткізілген «Ашық сабақтар шеруі» байқауында қолданылған үздік әдіс-тәсілдер

2016-2017 оқу жылы

Жүйрік ой (Шыбын ұрғыш)

Мақсаты: Баланы шапшаңдыққа, байқампаз- дыққа, алған білімін орынды пайдалана білуге үйретеді. Тақырыпқа сәйкес термин сөздер жазылған парақтарды сынып бөлме қабырға -ларына, орындықтардың арқасына, шкафтар- дың жақтауларына скочпен ілеміз. Парақтың әр жерлеріне ұшып жүрген маса,ара,шыбын, суреттері салынады. Қатысушыларды екі топқа бөліп екі қатарға тұрғызамын. Алдыңғы екі қатысушының қолындарына шыбын ұрғыш беріп, терминдердің ережесін оқимын. Осы кезде алдыңғы саптағы екі қатысушы барып, сол термин сөзі жазылған парақтағы маса немесе араны шыбын ұрғышпен өлтіруі тиіс. Дұрыс тапқан қатысушыға бағдаршам әдісі бойынша қызыл ,сары, жасыл фишкаларды үлестіріп бағаланады.

(Түрлендіре беругеде болады )

Жүйрік ой (Шыбын ұрғыш)

Мақсаты: Баланы шапшаңдыққа, байқампаз- дыққа, алған білімін орынды пайдалана білуге үйретеді. Тақырыпқа сәйкес термин сөздер жазылған парақтарды сынып бөлме қабырға -ларына, орындықтардың арқасына, шкафтар- дың жақтауларына скочпен ілеміз. Парақтың әр жерлеріне ұшып жүрген маса,ара,шыбын, суреттері салынады. Қатысушыларды екі топқа бөліп екі қатарға тұрғызамын. Алдыңғы екі қатысушының қолындарына шыбын ұрғыш беріп, терминдердің ережесін оқимын. Осы кезде алдыңғы саптағы екі қатысушы барып, сол термин сөзі жазылған парақтағы маса немесе араны шыбын ұрғышпен өлтіруі тиіс. Дұрыс тапқан қатысушыға бағдаршам әдісі бойынша қызыл ,сары, жасыл фишкаларды үлестіріп бағаланады.

(Түрлендіре беругеде болады )

«Қанша білсең, ізден тағы, тағы да, білікті адам жетер тілек, бағына» Баласағұн

«Мұғалім білімін үздіксіз көтеріп отырғанда ғана мұғалім, ал оқуды, іздеуді тоқтатса, мұғалімдігі де жойылады» Ушинский

Күнәнің ең үлкені - бала жанының нәзік пернелерін дұрыс сезіне алмайтындарда. Ы.Алтынсарин

«Қанша білсең, ізден тағы, тағы да, білікті адам жетер тілек, бағына» Баласағұн

«Мұғалім білімін үздіксіз көтеріп отырғанда ғана мұғалім, ал оқуды, іздеуді тоқтатса, мұғалімдігі де жойылады» Ушинский

Күнәнің ең үлкені - бала жанының нәзік пернелерін дұрыс сезіне алмайтындарда. Ы.Алтынсарин

Кім тез?

Оқушылардың логикалық ойлауда ширақтыққа бейімдейтін мына тәсілдерді де тақырып бойынша қолдансаңыз болады. Ойын «Кім тез?»

Ай аттарын дұрыс жаз. 1.ңақарт 2.пақна 3.Уарзын 4.рымма 5.мысума 6.рқүқыйке 7.арқаша 8.зақан 9.лежсантоқ 10мазыт 11.деліш 12. Суірә

Бұл өзіңіз өткен тақырыпқа қарай сөздердіде өзгертуге болады.

Кім тез?

Оқушылардың логикалық ойлауда ширақтыққа бейімдейтін мына тәсілдерді де тақырып бойынша қолдансаңыз болады. Ойын «Кім тез?»

Ай аттарын дұрыс жаз. 1.ңақарт 2.пақна 3.Уарзын 4.рымма 5.мысума 6.рқүқыйке 7.арқаша 8.зақан 9.лежсантоқ 10мазыт 11.деліш 12. Суірә

Бұл өзіңіз өткен тақырыпқа қарай сөздердіде өзгертуге болады.

«Кездейсоқ сөйлем»

Қазақ тілі сабағында қолдануға ыңғайлы әрі сергіту сәті ретінде де қолдануға болады. «Кездейсоқ сөйлем» ойыны.

Шарты: газеттен, журналдан алынған басқы тақырып-тар беріледі. Оқушы осы тақырыпша- ларды сөйлемге біріктіреді.

«Кездей- соқ сөйлем» ойыны.

Ол сөйлем жеңіл күлкі тудыра- тындай юморға құрылуы керек.

«Кездейсоқ сөйлем»

Қазақ тілі сабағында қолдануға ыңғайлы әрі сергіту сәті ретінде де қолдануға болады. «Кездейсоқ сөйлем» ойыны.

Шарты: газеттен, журналдан алынған басқы тақырып-тар беріледі. Оқушы осы тақырыпша- ларды сөйлемге біріктіреді.

«Кездей- соқ сөйлем» ойыны.

Ол сөйлем жеңіл күлкі тудыра- тындай юморға құрылуы керек.

«Диалог-ертегі»

Баланың шығармашылығын арттыруда және сөздік қорын байытуда пайдасы бар деп ойлаймын.

«Диалог-ертегі» ойыны.

Шарты: мұғалім не оқушы шығарып, кез келген бір әңгіме - ертегіні бастап кетеді. Ал қалған оқушылар басталған әңгіме-ертегіні

бір-бірден сөйлеммен ары қарай жалғастырады. Мысалы, мұғалім былай бастайды:

«Ертеде бір байдың шолжаң ұлы болыпты...»

1 – оқушы: «Сол ұлы ойнап жүріп адасып кетіпті...» десе,

2 – оқушы одан ары қарай жалғастырады: « Адасып көп жүріп,қарны ашып келе жатса, алдынан бір лақ кезігіпті»...

– міне осылай ертегі жалғаса береді, ең соңғы оқушы ертегіні жалғаса береді, ең соңғы оқушы ертегіні ұтқыр шешіммен аяқтауы тиіс. Және кімде-кім ертегі ішіне қызғылықты оқиға кірістіре алса, соның еңбегі жоғары бағаланады.

«Диалог-ертегі»

Баланың шығармашылығын арттыруда және сөздік қорын байытуда пайдасы бар деп ойлаймын.

«Диалог-ертегі» ойыны.

Шарты: мұғалім не оқушы шығарып, кез келген бір әңгіме - ертегіні бастап кетеді. Ал қалған оқушылар басталған әңгіме-ертегіні

бір-бірден сөйлеммен ары қарай жалғастырады. Мысалы, мұғалім былай бастайды:

«Ертеде бір байдың шолжаң ұлы болыпты...»

1 – оқушы: «Сол ұлы ойнап жүріп адасып кетіпті...» десе,

2 – оқушы одан ары қарай жалғастырады: « Адасып көп жүріп,қарны ашып келе жатса, алдынан бір лақ кезігіпті»...

– міне осылай ертегі жалғаса береді, ең соңғы оқушы ертегіні жалғаса береді, ең соңғы оқушы ертегіні ұтқыр шешіммен аяқтауы тиіс. Және кімде-кім ертегі ішіне қызғылықты оқиға кірістіре алса, соның еңбегі жоғары бағаланады.

3 оқушы,3 сыншы, 3 бакылаушы

Әдебиет сабағында 3 оқушы,3 сыншы, 3 бакылаушы әдісін жиірек қолданамын.3 топтан 3 оқушы берілген мәтінді баяндайды, 3 сыншы олардың қаншалықты дұрыс әрі толық айтқанына сын айтады,әрине, сын айту үшін ол мәтінді сыншылар да жақсы білу керек, бұдан соң 3 бақылаушы 3 оқушының жауабын сыншылар дұрыс сынай алды ма,олардың өздері қаншалықты білетінін бақылап баға береді. бақылаушы да дұрыс бақылау жасап,әділ баға қоя алды ма оны әр топ мүшелерінен сұрастырып талдаймыз. Балалар да қайта -қайта талданған соң тақырыпты жақсы меңгеріп шығады

3 оқушы,3 сыншы, 3 бакылаушы

Әдебиет сабағында 3 оқушы,3 сыншы, 3 бакылаушы әдісін жиірек қолданамын.3 топтан 3 оқушы берілген мәтінді баяндайды, 3 сыншы олардың қаншалықты дұрыс әрі толық айтқанына сын айтады,әрине, сын айту үшін ол мәтінді сыншылар да жақсы білу керек, бұдан соң 3 бақылаушы 3 оқушының жауабын сыншылар дұрыс сынай алды ма,олардың өздері қаншалықты білетінін бақылап баға береді. бақылаушы да дұрыс бақылау жасап,әділ баға қоя алды ма оны әр топ мүшелерінен сұрастырып талдаймыз. Балалар да қайта -қайта талданған соң тақырыпты жақсы меңгеріп шығады

“Қожанасыр қоржыны”

Ойынның мақсаты: Оқушылардың логикалық ойлау қабілеттерін дамыту. Қазақ тіліне деген қызығушылықтарын арттыру. Ойынның шарты: тақтаға қоржын ілінеді. Бұл қоржын Қожанасырдың қоржыны, оның іші сыйлықтармен толы екенін айтып, оқушыларға тапсырмаларды тарату. Егер оқушы тапсырманы дұрыс орындаса, қоржыннан сыйлық ұтып алады. Ойынның алдында сергіту сәтін өткізуге болады:

Кел, балалар, келіңдер,

Тамашаны көріңдер.

Бізде қызық ойын бар,

Барлығың ден қойыңдар.

Тапсырмалардың үлгілері:

сөздерді қазақшаға аудар: Кошка, дом, школа, библиотека, наш, большой, мы, огород, овощи, рыба.

Сөзді септе: жолбарыс.

Тапсырманы түрлендіре бересіз тақырыпқа сәйкестендіріп...

“Қожанасыр қоржыны”

Ойынның мақсаты: Оқушылардың логикалық ойлау қабілеттерін дамыту. Қазақ тіліне деген қызығушылықтарын арттыру. Ойынның шарты: тақтаға қоржын ілінеді. Бұл қоржын Қожанасырдың қоржыны, оның іші сыйлықтармен толы екенін айтып, оқушыларға тапсырмаларды тарату. Егер оқушы тапсырманы дұрыс орындаса, қоржыннан сыйлық ұтып алады. Ойынның алдында сергіту сәтін өткізуге болады:

Кел, балалар, келіңдер,

Тамашаны көріңдер.

Бізде қызық ойын бар,

Барлығың ден қойыңдар.

Тапсырмалардың үлгілері:

сөздерді қазақшаға аудар: Кошка, дом, школа, библиотека, наш, большой, мы, огород, овощи, рыба.

Сөзді септе: жолбарыс.

Тапсырманы түрлендіре бересіз тақырыпқа сәйкестендіріп...

“Жоғалған әріптер”

Ойынның мақсаты: Оқушыларды сауатты жазуға дағдыландыру Қазақ тіліне тән дыбыстарды қайталау. Ойынның шарты: Сынып екі топқа бөлінеді. Тақтаға 10 сөз жазу.

Мысалы: к... гершін балдыр... ан ән... ран к... тап к... ктем ... же ... ңгіме о... ушы айда... ар а...

Қай топ керекті әріптерді дұрыс құрастырса, сол топ жеңіп шығады.Кейде "Жоғалған буындар "деп ойнатсаңыз да болады

“Жоғалған әріптер”

Ойынның мақсаты: Оқушыларды сауатты жазуға дағдыландыру Қазақ тіліне тән дыбыстарды қайталау. Ойынның шарты: Сынып екі топқа бөлінеді. Тақтаға 10 сөз жазу.

Мысалы: к... гершін балдыр... ан ән... ран к... тап к... ктем ... же ... ңгіме о... ушы айда... ар а...

Қай топ керекті әріптерді дұрыс құрастырса, сол топ жеңіп шығады.Кейде "Жоғалған буындар "деп ойнатсаңыз да болады

“Соңы кім?”

Ойынның мақсаты: Сөздерді өрбіту, толықтыру арқылы оқушылардың сөздік қорларын молайту.

Ойынның шарты: Тақтаға кез келген сөз жазылады. Мұғалім бұл сөзге байланысты басқа сөздер құрғызады. Соңғы сөзді құрған оқушы жеңімпаз атанады.

Ойынды жургізу тәртібі:

Жаз | ыстық | жазғы каникул | тамыз | күнге күю | шомылу

“Соңы кім?”

Ойынның мақсаты: Сөздерді өрбіту, толықтыру арқылы оқушылардың сөздік қорларын молайту.

Ойынның шарты: Тақтаға кез келген сөз жазылады. Мұғалім бұл сөзге байланысты басқа сөздер құрғызады. Соңғы сөзді құрған оқушы жеңімпаз атанады.

Ойынды жургізу тәртібі:

Жаз | ыстық | жазғы каникул | тамыз | күнге күю | шомылу

"Дұрыс*Бұрыс"

Мен үй жұмысын сұрағанда уақытты ұту үшін көбіне "Дұрыс*Бұрыс" ойыны арқылы сұраймын. Ойын шарты бойынша өткен сабақ туралы бірнеше дұрыс және қате мәліметтер жазамын, сыныпты…