Мұхтар шыңы танымдық жүздесуі 9 сыныпқа арналған

Кемеңгер жазушы Мұхтар Әуезовтың туылғанына 120 жыл толуына орай өткізілген «Мұхтар шыңы» танымдық жүздесуі

Жүргізуші: Армысыздар құрметті ұстаздар, оқушылар!Бүгінгі «Мұхтар шыңы» атты танымдық жүздесуге қош елдіңіздер!

Салыстыру атаулының бәрі сәтті бола бермейді.Десе де, Погодиннің «Қазақстан үшін Әуезов- екінші Абай» деген метафорасында бірсыпыра шындық бар:Абай Құнанбаев та, Мұхтар Әуезов те - жомарт табиғаттың жарық дүниеге тым сараң сыйлайтын біртуарлары, халқымыздың парасат әлеміндегі ғасырлық ғажайыптары, саф таза сұлу, айырықшы оқшау құбылыстары.Қазақ әдебиетінің XIX ғасырдағы асқар шыңы – Абай, XX ғасырдағы заңғар шыңы – Мұхтар Әуезов.Әдебиетте ең қатал сыншы, ең әділ төреші уақыт десек, сол уақыттың өзі осыны дәлелдеп отыр.

Танымдық кездесудің мақсаты:

Кемеңгер жазушы Мұхтар Әуезовтың «Абай жолы» эпопеясын жас ұрпаққа таныту.

Жүргізуші: Мұхтар Әуезовтың өміріне сәл тоқтала кеткенді жөн көріп отырмыз.Әуезов 1897 жылы 28 қыркүйекте ШҚО,Абай ауданында дүниеге келген.Ол- жазушы, драмашы,публицист, зерттеуші,аудармашы.Бала күнінен атасы Әуездің ықпалымен Абай шығармасымен сауат ашады.Абай қайтыс болғанда М.Әуезов 7 жаста еді.Л.Соболевпен бірге Абайдың сахналық бейнесін тұңғыш рет жасады.

Ғ.Мүсірепов: «Абай» романын неше рет қайталап оқысаң,сонша, әрдайым жаңа бір ой, жаңа бір көркемдік, бұрын оқығанда байқалмай кеткен тереңдік табам»

Н.Погодин: «Қазақстан үшін Әуезов- екінші Абай».

Луи Арагон: «Бұл шығарма кеңес әдебиеті туындыларыңың маңдай легінен орын алады десек, аздық қылады, әлемніңбасқа елдерінде де онымен тең түсетін шығарма табу қиын.Бұл, менің ойымша, XX ғасырдың ең үздік шығармаларының бірі».

Жүргізуші: Келесі сөз кезегін 11 «б» сынып оқушыларына кезек беремін. «Абай жолы» романы қайлай дүниеге келді, қай жылы шықты, не қамтылды, осы төңірегінде әңгіме қозғайтын боламыз.

«Абай жолы» - Мұхтар Әуезовтың әлемге әйгілі тарихи романдар топтамасы- қазақтың тұңғыш эпопеясы.1- кітабы 1942,2- сі 1947,3- сі 1952, 4- томы 1956 жылы жарыққа шықты.Эпопеяның «Абай» атанған алғашқы екі кітабына ССРО Мемл. сыйлығы (1949), «Абай жолының» тұтас төрт томына Лениндік сыйлық (1959) жылы берілді.

«Абай жолы» қандай қасиеттермен жоғары дәрежеге жетті?Алдымен тақырып туралы...Әуезов өзінің төрт том «Абай жолы» арқылы бүкіл дүние жүзіне, қала берді – өз отандастарына, керек десеңі тіпті – қазақтардың өзіне қазақ дегеннің кім екенін танытты.Дәлірек айтқанда, қазақ халқының ұлылығын – оның өткен өмірін – тарихын, тарихының түбірлі кезеңдерін, қазақ мінезі қалыптасқан трагикалық һәм шығармашылық дәуірлерді ғажайып көркемдік күшпен жарқыратып, ашып, жан- жақты айқындап, терең түсіндіріп берді.Сондықтан да, «Абай жолын» оқыған Бенжамен Матип «қазақ неткен ғажайып халық» деп өзін-өзі ұмытып таңырқаса, Константин Федин «өзінің қалай қазақ болып кеткенін білмей қалған».Сондықтан да бүгінде Л.Н.Толстойды оқымай орысты, О.Бальзакты оқымай французды білдім деу қандай қиын болса, Әуезовты оқымай қазақты білдім деу сондай қиын.