Мүмкіндігі шектеулі тұлғаларға әлеуметтік-педагогикалық көмек

Мүмкіндігі шектеулі тұлғаларға әлеуметтік- педгогикалық көмек көрсету

Әлеуметтік тексеру - тиісті жастағы балаларға арналған жас нормативтерін ескере отырып, дене кіріптарлығына,жинақтылығына,әдеттегі қызметпен айналысу қабілеті,экономикалық дербестігі мен қоғамға кірігу қабілеті шектелуін байланысты болуы мүмкін әлеуметтік кемістіктер дәрежесін айтады. Мүмкіндігі шектеулі тұлғаларға ұзақ уақыттық экономикалық, педагогикалық,психологиялық,әлеуметтік және экономикалық көмек көрсетіліп отырады.

Педагогикалық тексеру арқылы тиісті жастағы балаларға арналған жас нормативтерін ескере отырып, балалардың зияты жағынан даму ерекшеліктерін және олардың ойын ойнауға, білім алумен қарым- қатынас жасауға әлеуметтік мүмкіндіктерін анықтайды.

Мүмкіндігі шектеулі тұлғаларға әлеуметтік-педагогикалық қызмет көрсету бұл ерекше қажеттіліктерді талап ететін адамдарға- үздіксіз педагогикалық ұйымдастырылған процесте әлеуметтік тәрбие беру.

Әлеуметтік - педогогикалық қызмет адамның өмірлік жағдайларымен,экономикасымен және саясатты тығыз байланысы.

Әлеуметтік бейімдеу - нысаны әлеуметтік және медициналық педагогикалық түзеу арқылы қолдау процесінде кемтар балалардың қоғамда қабылданған құндылықтарды, мінез-құлық ережелері мен нормаларын игеру мен қабылдауы және еңбекке даярлануы жолмен әлеуметтік орта жағдайында белсенді түрде икемделуі.

Әлеуметтік жұмыс - жекелеген адамдарға, отбасыларына олардың толық қанды әлеуметтік жұмыс істеуіне кедергі келтіретін бұзылған немесе жойылған функцияларының орнын толтыра отырып әлеуметтік құқықтары мен кепілдіктерін іске асыруда көмек көрсету жөніндегі қызмет.

Әлеумттік көмек көрсету жүйесінде әлеуметтік педагогикалық әрекеттің орны ерекше.

Мүмкіндігі шектеулі тұлғаларға қазіргі әлеуметтік - педагогикалық көмек көрсету жүйесі өзіндік көпсалалы инфрақұрылымына ие. Оның әртүрлі бөлімдері білім беру, денсаулық сақтау, тұрғындарды әлеуметтік қорғау, мәдениет және спорт, сонымен қатар ата-аналар және мамандар ұйымдары, мейірім қорлары, діни және т.б. мемлекеттік емес құрылымдар әрекеттер құрамына кіреді.

Бұл жүйеде қызмет ететін маман - әлеуметтік педагог. Әлеуметтік педагогтың негізгі міндеті мүмкіндігі шектеулі тұлғалар мен қоғам расындағы қарым - қатынасты және де балалар мен жасөспірімдері әлеуметтік бейімдеу.

Өзінің мақсатына жету үшін әлеуметтік педагог мемлекеттік басқару оргындарымен, қоғамдық ұйымдармен, білім беру мекемелерімен, денсаулық сақтау мекемелерімен, тұрғындарды әлеуметтік қорғау және т.б.мекемелермен тікелей байланыс жайсайды. Мекемелермен ұйымдарда тәрбиеленушілердің құқықтарын қорғайтын жерлердегі адамдармен қарым-қатынас орнау қажет. Әлеуметтік педагогтың кәсіби әрекет мазмұнына келесі бағыттар кіреді.

- әлеуметтік ортада жағымды, адамгершілік бағытында қарым - қатынас қалыптастыру

- баланың тұлғалық дамуына әсер ету;

-тәрбиеленуші мен түлектердаң әлеуметтік бейнелеу мен оңалтуына жағдай жасау;

- оқушылардың жеке және әлеуметтік мәселесін шешуге көмектесу;

- арнайы педагогтар мен оқушылардың құқықтары мен міндеттері туралы ағартушылық жұмыс атқару;

- сот және заң органдарында арнайы (түзету) мекеме аталатын тәрбиелеушілер құқықтарын қорғау;

- жұмысқа орналасу үшін немесе оқушылар білім алу үшін қажетті құжаттарды дайындауда әкімшілік, психолог, педагогтар және т.б.қызыметкерлермен бірігіп қарым-қатынас жасау;

-әлеуметтік медициналық көмекті қажетсінетін балаларды есепке алу, көмекпен қамтамассыз ету.

Кемтар балаларға ерте көмек көрсету жүйесі

Қазақстан мен ТМД елдерінде әлеуметтік – экономикалық дағдарыс кезеңінен бастап ерекше демографиялық жағдай туындап дүниеге сәбилердің келу көрсеткіштерінің аса төмендеуі, халық арасындағы өлім-жетімнің көбеюі және халықтың табиғи өсу төмендеуінең байқалды. Бұл жерде аналар денсаулығының нашарлауы, жүктілік және босану кезіндегі асқынулар да айқын әлеуметтік-экономикалық сипат алды. Осы жағдайларға байланысты соңғы жылдары елімізде мүгедек балалардың саны өсіп, мамандардың назарына түсті.(Сүлейменова Р.A., Хакимжанова Г.Д.)

Барлық экономикалық қиыншылықтарды ескере отырып, балалардың дамуындағы кемістіктерді түзетудің ең нәтижелі жолы ерте коррекциялық көмек көрсету жүйесін ұйымдастыру. Бірқатар шет елдегі және отандық зерттеулер көрсеткендей түзетушілік әсер етуді неғұрлым ерте бастаса, соғұрлым нәтижелі болады.(Ерсарина A.K.,Стребелева Е. А.,Сүлейменова Р.A.,Разенкова Ю.A. т .б.)

Қолайлы ерте көмек көрсету маңыздылығы баланың анатомиялық- физиологиялық ерекшеліктерімен белгіленеді. Мектепке дейінгі жастағы, мектеп жасындағы балалардың, жеткіншектердің және ересектердің денсаулығының негізі осы ерте жаста қаланады. Осы кезде ағзаның барлық мифологиялық және функционалды жүйелері құрыла бастайды.

Ерте коррекциялық көмек көрсетудің негізі- сәбилер мен ерте жастағы балалардың физиологиялық және психикалық дамуын жан- жақты зерттеу болып табылады.

Ерте коррекциялық көмек көрсету тәжірибесін іске асыру нақты түзетушілік нысанын анықтаудан басталады. Көптеген мамандардың ойы бойынша мұндай жұмыстар тек дамуында белгілі бір кемістіктері бар балалармен ғана емес,сонымен қатар болашақта әлеуметтік бейімделуі қиын болу мүмкіндігі бар балалармен жүргізілуі тиіс. Осындай кешенді көмекті талап ететін балаларды анықтаудың негізгі құралы жалпы скрининг әдістемесі болып табылады.

Балалық психоневрологиялық ауытқулықтар деректеріне отбасының ауыр қаржылық, жалпы толыққанды өмір сүру жағдайларының жеткіліксіздігін жатқызамыз.Сонымен қатар ата аналар арасындағы ішімдік пен нашақорлыққа салыну да жағымсыз факторлар қатарына жатады.

Қазіргі уақытта Қазақстан Республикасында балаларға ерте педагогикалық - түзетушілік көмек көрсетуге байланысты бірқатар құжаттар қабылданып,жүзеге асырылуда, оның ішінде ерекше орынға ие “ Кемтар балаларды әлеуметтік және медициналық –педагогикалық түзеу арқылы қолдау туралы ” ҚР Заңы. Ерте қолға алу( ерте қолдану ) – психикалық - дене бұзылыстары скринингін, медициналық психологиялық – педагогикалық диагностиканы, емдеуді, дамыта оқытуды қамтитын, cәби жастағы ( үш жасқа дейінгі ) балаларды әлеуметтік және медициналық - педагогикалық тузеу арқылы қолдау.

Мемлекеттік ерте жастан коррекциялық –педагогикалық көмек көрсету жүйесі әзірленіп (P.A.Сүлейменова),негізгі бес деңгей бойынша жүзеге асырылуда:

1.Сәбилердің психикалық және дене дамуын жаппай тексеру. Ерте жастан көмекті көрсетуді іске асыру үшін жаппай тексеруді(скринингті) перзентханалар мен емханаларда жүргізілуі тиіс.Скрининг –“қатер” тобындағы балаларды анықтау мақсатымен жаппай стандартталған тексеру.

2.Скрининг нәтижесінде анықталған “ қатер” тобындағы балаларды ата -аналарының және өзге де заңды өкілдерінің келісімен психологиялық- медициналық- педагогикалық консультацияларға жіберуді қамтамасыз етеді.