Наурыз – жыл басы мектепалды даярлық сабағы

Сабақтың тақырыбы: « Наурыз – жыл басы».

Сабақтың мақсаты:

Білімділігі: наурыз мейрамы туралы түсініктерін кеңейту, сұрақтарға толық дұрыс жауап беру дағдыларын қалыптастыру.

Дамытушылығы: сұрақ - жауап, жұмбақ шешу, өлеңдер оқу, көрініс қою барысында балалардың ой - өрісін дамыту

Тәрбиелігі: – балаларды казақ тілін құрметтеуге, ұлттық киімдерді, мерекелерді қадырлеуге тәрбиелеу.

Әдіс-тәсілдері: әңгімелеу, сұрақ-жауап.

Сабақтың көрнекіліктері: наурызға арналған суреттер,ұлттық киімдердің үлгілері. Алдын-ала жүргізілген жұмыстар:өлеңдер, ән айту, би билеу,көрініс көрсету,

Ұйымдастырылған оқу іс-әрекетінің технологиялық картасы.

Іс-әрекет кезеңдері

Мұғалімінің іс- әрекеті

Балалардың іс-әрекеті

Ұйымдас-

тырушы-

лық-оятушы

лық

-Әдепті елдің баласы алдымен сәлем береді демекші қонақтарымызбен амандасайық.

-Таңғы шеңбер.

Ал, енді балалар, айналаны қоршаған ортамен, бір – бірімізбен шеңберге тұрып амандасайық.

-Балалар, кәне сендер қандай жыл мезгілдерін білесіңдер?

Жаз,күз, қыс, көктем мезгілдерінің айларын атап беріңдерші?

Балалар, мен сендерге жыл мезгілі туралы жұмбақ жасырамын. Сендер зер салып, мұқият тыңдаңдар.

-Қой маңырап, төл жамырап,

Жайлау малға толады.

Қар, мұз, еріп,

Су көбейіп,

Сай - салаға ағады.

Бүршік шашып

Жапырақ ашып,

Гүл, бәйшешек басады.

Бөбектерім, айтыңдаршы!

Бұл қай кезде болады?

-Көктем мезгілі туралы сендер тағы не білесіңдер?

Ортаға Ильдар, Артем, Данил, Наргизді шақырамын.

Қарды ертіп жылғасы

Наурыз келді жыл басы демекші көшпелілер жыл басын Наурыздан бастайды. Бүл күн — аспан денелері өздерінің ең бастапқы нүктелеріне келіп, күн мен түн теңелетін, жан - жануарлар төлдеп, адамдардың аузы аққа тиетін, жер үстіне шаттық орнаған күн. Қазақ елі осы күнді «Ұлыстың ұлы күні — ұлыс күн» деп атаған Бүл күн біздің елімізде ерекше тойланады. Степногорск қаласы Ақсу кентінде, былай тойланады. Өнерін көрсететін адамдар қазақтың ұлттық киімдерін киеді. Бүгінгі мерекелік сабағымызға біздің бүлдіршіндерімізде ерекше киініп келді.

- Балалар, сендер қазақтың қандай ұлттық киімдерін білесіңдер?

-Алаңға киіз үйлер құрылады.

- Балалар, киіз үйді құру үшін нелер керек?

- Киіз үй туралы сендер не білесіңдер?

-Балалар, киіз үйдің сыртында тағы не көріп тұрсыңдар?

-Балалар,қандай ою-өрнектің элементтерін білесіңдер?

-Балалар,киіз үйдің ішінде қандай заттар бар?

-Наурыз көже туралы не білесіңдер?

-Наурыз көжеге қандай жеті түрлі ас салынады?

-Сергіту сәті.

Балалар, шеңберге тұрып бой жазып,сергіп алайық.

Кәне, кәне тұрайық

Керегені құрайық

Уық болып иіліп

Киіз үйдей болайық.

-Ұлыс күні «Наурыз құтты болсын!»

Отанымыздың іргесі мықты болсын!

Дей отырып, ортаға Алихан,

Анатолий, Данилді шақырамын. Тамашалаңыздар!

Көктем келді береке,ырыс ағылар.

Жаңа күнмен жан дүниең жадырар.

Құлақтан кіріп, бой балқытар үнімен.

Сәбилердің әнін халқым қабыл ал.

Сіздердің назарларыңызға бүлдіршіндеріміздің орыдауында «Наурыз келді, балалар».

Қыдыр қолдап,

Аман боп бәрімізде.

Наурыз келіп,

Қуантып бүгін бізді.

Ата-баба, мәңгілік ризамыз!

Бізге осындай той қалдырған.

Дәстүрлі ізгі. -

Ортаға Марина,Ақмарал Томиристі шақырамын.

Мың бұралып,жүз құбылып билеген.

Биші көрсем бір ерекше күйге енем.

Қошеметпен қарсы алайық биші елін.

Ел емеспіз өнерге бас имеген.

-Рахмет, балалар,өте жақсы.

Аңызбенен астасты даламызда

Аңыз-тарих жаттанды санамызға.

Наурыз жайлы аңыздан сыр шертейік.

Берері мол қашан да балаңызға.

Ортаға «Балауса» атты шағын-орталығының ұжымын шақырамын.

Қазақтың есептерінде жылдан үлкен мүшел дегендер бар. Мүшел – он екі жыл болады. Сол жылдардың аттары әр хайуанның аттарына ұқсайды. Мысалы: әуелі жыл мүшелде – тышқан, екінші сиыр, онан соң – барыс, қоян ұлу, жылан, жылқы,қой, мешін, тауық, ит, һәм доңыз. Осы жылдарды білетін қазақтарға кісінің қай жылда туғанын айтса, адамның жасын тауып береді. Ендеше, бұрынғыдан қалған сөздер бойынша сол хайуандар жыл ағасы болуға дауласыпты. Ортаға жыл басына таласқан хайуанаттарды шақырамын.

-Тышқан не айтарын білмей тұрды да, бip түрлі қулық ойлап, жиналған көпке былай деді.

-Өзгелері жыл қарап тұрғанда, түйе өзінің бойына сеніп, «Менен бұрын кім көреді» деп тышқанның, сөзін қоштап, бәpi қарасып тұрады. Біраздан соң тышкан жорғалап, туйенің үстіне шығып, өркешінің басына мінді де отырды. Көп хайуандар таласып біз көреміз, біз көреміз деп тұрғанда, ең биіктегі отырған тышқан ешнәрсе демепті. Сонан соң күнді бәрінен бұрын тышқан көріп,хабар береді.

Түйе бойына сеніп құр қалады – деген сөз осыдан қалған екен. Осы кезекпен биылғы жылда наурыз айында елімізге Жылқы жылы кірді.

-Балалар, жылқы қандай мал?

Елімізге кірген Жылқы

жылы құтты болсын!

Осымен мерекелік сабағымызды аяқтаймыз.

-Сәлеметсіздер ме.

-Балалар шеңберге тұрып хормен, іс-әрекет арқылы

Армысың, асыл күн!

Армысың, асыл жыр!

Армысың, көк аспан!

Армысың, жан досым!

Жылуыма жылу қос

Міне менің қолым.

-Күз,қыс, көктем, жаз.

-Жаз айлары: маусым, шілде, тамыз.

-Күз айлары: қыркүйек, қазан, қараша.

-Қыс айлары: желтоқсан, қаңтар, ақпан.

Көктем айлары: наурыз, сәуір, мамыр.

Ұйымдас

тырушы

лық-ізденуші лік

-Көктем мезгілінде

Көктем, көктем, көктемде,

Құстар келіп жеткенде.

Қуанып бір қаламыз,

Әнмен қарсы аламыз

-Жарқырап тұр күніміз

Жайқалсын жас гүліміз.

Бақта бұлбұл сайрасын.

-Сәнді көктем нұрымен

Наурыз тойы – жырымен

Көңіл гүлдей жайнасын

-Қарды ертіп жылғасы,

Наурыз келді – жыл басы.

Шуақ төкті жарық күн

Мейрамында халықтың

-Қос етек көйлек, желетке, үкілі тақия, сәукеле, шалбар, жейде.

-Уық,кереге, шаңырақ,есік.

-Киіз үй дөп-дөңгелек,

Жыққан кезде он бөлек.

Тіккен кезде топ етіп,

Қона қалар дөңге кеп.

-Ою-өрнекпен әшекейленген

-Тарақ, ,мүйіз, жұлдыз, гүл,

-Жастықтар, сандықтар, көрпелер, дөнгелек үстел; кеселер, үлкен тостаған ішінде наурыз көже, ожау.

-Наурыз тойын әдемі

Әжем еске түсірді.

Біздерге арнап әдейі,

Наурыз көже пісірді.

Әжем наурыз көжеге

Жеті түрлі ас салды.

-Су,тұз,ет, бидай, күріш,тары, айран.

-Хормен сөзін айтып, қимыл-қозғалыс арқылы жасайды.

- Уа, ағайын халайық

Мұнда назар салайық!

Мерекесі халықтың

Наурыз тойын бастайық!