Ойын-сауық және дене тәрбиесі туралы мақала

Ойын-сауық және дене тәрбиесі.

Жасырынбақ

Танымал қаламгер Ахмет Жүнісовтың халқымыздың байырғы тұрмыс-салт ғұрыптары туралы жазған кітабынан сыр шетпекпіз. Мал аяғы тиылып, қозы бөлінгеннен кейін ауыл-үйдің балалары жиналады. Балалар әбден жиналып болған соң ішіндегі бір елпегі оларды ұйымдастырып, көнбесе, біреуді қалдырып, қалғандарын тұс-тұсқа қашырады. Жасырынып болған соң әлгі көмбедегіге «ал ізде» дейді. Ол қуыс-қуыстан, қалтарыстан оларды іздеп, ұстағандарын көмбедегіге өткізеді. Ұстатпағандары, тапқызбағандары қуанып күледі. Жасырынбақ бірнеше рет қайталанып көмбеде қалатын бала ауысып тұрады да, ойын тарағанда оларды бір-бірінің ұстаған балаларының саны арқылы салыстырып бағалайды. Бұл ойын көбірек қыстақтарда көп болады. Өйткені, ол жерлерде жасырынатын орын көп. Балалар әбден қызып ап ойынды тоқтатпай қойса, үлкендер үй-үйден айғайлап балаларын шақыра бастайды. Бұл ойын қан таратуға, тамақ сіңіруге жақсы, ұйықтауға аса пайдалы. Кешке шейін қозы соңында, иенде жүріп жалыққан, зеріккен балалар бойын жазып, көңілін көтеріп бір жырғап қалады.

Ақ сандық-көк сандық

Мұнда екі ер бала арқаларын беріп «ақ сандық-көк сандық» деп бірін-бірі көтереді. Күш көрсетеді. Дене шынықтырады. Көтере алмағандары ұтылады, ұялады. Көтеретін жаққа көтермейтін жақ әлінің жеткенінше сіресіп жатып алады.

Соқыртеке

Бұған балалардың жас мөлшері онша шектелмейді. Кейде үлкендер де араласады. Мұнда біреудің көзін ешнәрсе көрінбейтіндей етіп біреу таңады да, өзі бір жерге тығылады, не көптің ішінде жүреді. Көзі байлаулы бұны табуы керек.Таба алмай әркімді бір ұстаса, не бір жерге соғылса, қалғандары оны мазақ қылып күледі. Ол онда соғылып, мұнда соғылып әбден мазаланады. Ең ақырында оның көзін ашып: «Ол кім?» деп балалар жиналады. Бала бұл кезде де көзін таңғаңды таба алмаса айыпты болады. Көзі қайта таңылады. Қазақтың тұрмыста оңбай қайта-қайта қателескендерді, не қараңғыда адасқандандарды соқыртеке ойнағандай дейтіні осыдан қалған.