Оқу сауаттылығы компоненттерін сабақта қолдану әдістері
Sheber Education·24 Маусым·Қаралды:66Жүктелді:0
Материалда оқу сауаттылығының негізгі компоненттерін сабақ барысында тиімді қолдану жолдары қарастырылады. Бұл әдістемелік материал бастауыш сынып мұғалімдеріне оқушылардың мәтінді түсінуін, талдауын және өз ойын жеткізуін дамытуға көмектеседі.
Материал жүктеу үшін жазылым қажет
Алдын ала көру
Сатып алмас бұрын бірнеше бетін көре аласыз. Толық нұсқасы жүктегенде — жазусыз, сызықсыз.
Материалдан үзінді
Оқу сауаттылығы компоненттерін сабақта тиімді қолдану
Мизамбаева Бақытқаным Самиғоллақызы
Бөкей Ордасы ауданы, Орда ауылы,
Жәңгір хан атындағы жалпы білім беретін орта мектебінің
қазақ тілі мен әдебиет пәні мұғалімі
«Ақылды іздегеннің өзі – нағыз ақылды, Білімді іздегеннің өзі – нағыз білімді» , -деп Ж.Баласағұн ғұлама айтып кеткендей, PISA курсында оқып-түйгенімді зерделеп, ізденіп, ойға салып жүйелей келе, осы тақырып әріптестеріме қажет шығар деп ойладым. Сол себепті жүйелеп, жинақтап, байланыстырып жазуға тырыстым. Оқушылардың білім деңгейін саралап, бағалаудың PISA даму ұйымы халықаралық бағдарламасын Экономикалық ынтымақтастық және (ЭЫДҰ) жүзеге асырады. Бұл зерттеу - оқушылардың алған білімінің өмірде қолдана білуін, кез келген жағдайда орынды шешім қабылдап, оң іске бағыттайтын бағдаршам іспетті. PISA – 15 жастағы оқушылардың математика сауаттылығы мен оқу және жаратылыстану бойынша сауаттылығын бағалау.
PISA бағдарламасының оқу сауаттылығы компоненттері 3 түрге бөлінеді.
1.Жағдай
2. Мәтін
3.Аспект
Жағдайдың 4 сипаты бар:
1.жеке категория (тұлғаның зияткерлік қызығушылығын қанағаттандыруға арналған мәтіндер, яғни жеке адам туралы зерттеулер, жеке хаттар, биография).
2. қоғамдық категория (қоғамның жалпы мәселелері мен қызметке қатысты мәтіндер, ресми құжаттар, іс- шаралар туралы ақпараттар, қоғамдық хабарлар).
3. білімділік оқыту категориясы ( ережеге сай, арнайы оқытуға арналған оқулықтағы мәтіндер, ақпаратты жинақтау, білу үшін оқу).
4. кәсіби категория (жұмысқа, мамандыққа қатысты мәтіндер, белгілі бір мекемеге байланысты ережелер айтылады).
Мәтіннің (формасы) нысаны 4 - ке бөлінеді.
Тұтас мәтін ( көркем әдебиет мәтіндері, репортаж, өлең, пьеса, мақала,есеп, жұлдыз жорамал, техникалық мәтін, заң, ғылыми негіздемелер, нұсқау)
Жадағай мәтін (графика, кесте, диаграмма, жарнама, сканворд, хабарландыру, карта, анкета, құттықтау, комментарий)
Аралас мәтін (тұтас және тұтас емес мәтіндердің сипатын біріктіреді, авторлық веб – парақтар).
Құрамдас мәтін (бір тақырып, бірақ әр автордың пікірі, ойы. Мысалы, аққу тақырыбына жазылған әрбір ақынның туындысы немесе әр газеттегі бірдей тақырыпқа жазылған материал және бірнеше тақырыпты қамтитын үзік –үзік мәтіндер).
Мәтіннің (типі) түрі 6 бөліктен тұрады.
Сипаттау («не?» деген сұраққа жауап береді, ақпаратты көрсетеді, техникалық нұсқау)
Баяндау ( мазмұндау) (қандай? қашан? деген сұраққа жауап береді, роман, әңгіме, пьеса, өмірбаян, комикс, оқиға жайындағы газет есебі)
Түсіндіру( мазмұндама) (жад үлгісін көрсететін диаграмма, онлайн- энциклопедия жазбасы)
Дәлелдеу (аргументациялау) (редакторға хат, даулы тақырыпты шешу)
Нұсқау (инстуркция) (қолданудың бағытын көрсетеді, мысалы, рецепт, басқа да нұсқаулар).
Келісім (бір мақсатқа жетуге бағытталған мәтіндер, хаттар, электрондық хаттар, хабарламалар).
Үшінші компонент – аспект. Аспектінің өзі бес тармақтан тұрады.
Ақпаратты іздеу (мәтіннен тірек сөздерді табу, кодты таңбалау)
Кеңінен түсіну (мәтінге жоспар құру, тақырыпшаларға бөлу, ат қою, аннотация, тезис).
Интерпретациялауды дамыту. Бұл оқушылардың қызығушылығын арттыру үшін ерекше әдіс-тәсілдер арқылы логикалық ойлау дәрежесін дамыту, ықтимал жауап беруге құлшындыру.
Мәтін мазмұнын көрсету және бағалау. Мұнда мәтін типтерінің қайсысына жататынын анықтау. Оқиғалы мәтін болса, композициялық құрылымына талдау жасалады.
Мәтін формасын (нысанын) көрсету керек. Шығарманың жанрына тоқталу,автордың ойы мен идеясын, тақырыбын ашу, әдебиет теориясына талдау жұмысы жүргізіледі.
Оқу сауаттылығы компоненттеріне құрылған сабақ жоспарымды ұсынып отырмын.
Сабақ тақырыбы: Қайыс илеу. Д.Шоқпарұлы 9-сынып қазақ тілі, 44-бет
Білімділік мақсаты: Білім қоржындарын толықтыру, логикалық тұрғыдан еркін ойлауды қалыптастыру.
Тілдік мақсаты: Негізгі ойды ашатын тірек сөздерді тапқызу, мәтін құрылымын талдау, лексикалық дамыту әдістері бойынша сөздік қорын молайту.
Әлеуметтік мақсаты: Осы мәтінді өмірмен байланыстыру арқылы өнертапқыштыққа, яғни нанотехнологияны меңгеруге дайындау.
Модельдеу: Оқушыларды топқа бөлу.
Мәтінді оқу. «Галереяда ой шарлау» әдісі бойынша мәтінді бөліп беру.
Оқушыларға нұсқау: Мәтінді мұқият оқып, келесі мәтіндерді оқып, ең соңында өз мәтіне барып, әр топ өз мәтіндерін түсіндіреді.
Басқарушылық.. Ақпаратты табу:
1.Мәтіннен тірек сөздердің астын сызыңдар ( мысалы, қайыс илеу, іркіт, сарысу, малма, тері)
2.Кодты таңбалау -сіз үшін жаңа сөздер, сөз тіркесі О
-маңызды ақпараттың астын сыз —
- келіскен нәрсенің жанына белгі V
Сабаққа арналған ойындар
Жазылымдар
Өзіңізге ыңғайлы жазылымды таңдаңыз
1 күн
BASIC
5 ЖИ / күн
Жасанды интеллект арқылы презентация, тест құрастыру мүмкіндігі
17 Құралдар / күн
Рефлексия, кері байланыс, таймер, топқа бөлу т.б инстурменттерге доступ
5 Материал / күн
Сайттағы 106мың материалға доступ.Кез-келген файлды жүктеп алу.
15 Ойындар / күн
Жазылым бойынша ойын жасау лимиті.
1 ай
BASIC
50 ЖИ / ай
Жасанды интеллект арқылы презентация, тест құрастыру мүмкіндігі
22 Құралдар / ай
Рефлексия, кері байланыс, таймер, топқа бөлу т.б инстурменттерге доступ
100 Материал / ай
Сайттағы 106мың материалға доступ.Кез-келген файлды жүктеп алу.
100 Ойындар / ай
Жазылым бойынша ойын жасау лимиті.

