Органикаық химия, 10-11 сынып 2025-2026 жыл

АСТАНА ҚАЛАСЫ БІЛІМ БАСҚАРМАСЫ

«ӘДІСТЕМЕЛІК ОРТАЛЫҒЫ» МКҚК

АСТАНА ҚАЛАСЫ ӘКІМДІГІ «C.СЕЙФУЛЛИН АТЫНДАҒЫ №80 МЕКТЕП-ГИМНАЗИЯ» ШЖҚ МКК

«ОРГАНИКАЛЫҚ ХИМИЯ ЕСЕПТЕРІН ШЫҒАРУ ЖОЛДАРЫ»

ӘДІСТЕМЕЛІК ҚҰРАЛ

(БАҒДАРЛАМА. ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ ЖОСПАР. ОҚУШЫ ДӘПТЕРІ)

10-11 СЫНЫП ОҚУШЫЛАРЫ ЖӘНЕ

МҰҒАЛІМДЕРГЕ АРНАЛҒАН

Астана, 2024 жыл

Білім беру ұйымы әдістемелік бірлестігінің отырысында қаралды, қалалық Сараптау кеңесіне ұсынылды (2024 жылғы __ ____№___ хаттама) Пікір берушілер:

1. Тосмаганбетова Кульди Сулейменовна, Л.Н. Гумилев ат.Еуразия ұлттық университеті, химия каф. Доценті м.а., PhD- доктор

2. Инирбаев А.Қ. С.Сейфуллин атындағы Қазақ Агротехникалық зерттеу университетінің Ветеринариялық санитария кафедрасының аға оқытушысы, ветеринария ғылымдарының кандидаты

3. Кудерина Шарбану Агзамовна, Жаратылыстану ғылымдарының магистрі, педагог-шебер, химия пәні мұғалімі, Жамбыл атындағы (қазақ тілінде оқытылатын) №4 мектеп-гимназия. Астана қаласы 4. Жусупова Айнұр Тыныбековна, педагог-шебер, химия – биология пәндерінің мұғалімі, Ақан Құрманов атындағы (қазақ тілінде оқытылатын) №17 мектеп-гимназия. Астана қаласы. Құрастырушылар: Сәкен Сейфуллин атындағы №80 мектеп-гимназиясының химия пәні мұғалімі Газдрубал Елик, химия пәні мұғалімі Ракымжанова Бакыт Зиябековна «Органикалық химия есептерін шығару жолдары» әдістемелік құрал (Бағдарлама. Қысқа мерзімді жоспар. Оқушы дәптері) Астана қаласы, 2024 жылы, парақ саны 180

Бағдарлама 10-11 сыныптардың жаратылыстану-математикалық бағытқа химия пәнінен органикалық есептерді шығару әдістеріне арналған. Органикалық есептерді шығару жолдарын оқушы жетік меңгерсе, алда ҰБТ тапсырмаларындағы химия есептерін шығаруға көмектеседі. Бағдарлама 34 сағатқа, яғни аптасына 1 сағатқа жүктелген. Оқу мақсатына жету үшін 10-11 сыныптарға арналған стандартты жүктеме жеткіліксіз. Сондықтан 10-11 сыныптарға арналған «Органикалық химия есептерін шығару жолдары» атты әдістемелік құралын ұсынып отырмын. Ұсынылып отырған құрал 10-11 сынып оқушыларына және тәжірибе алмасу мақсатында жалпы орта білім беретін мектеп мұғалімдеріне арналады.

Мазмұны

Түсінік хат................................................................................................................3 Күнтізбелік тақырыптық жоспарлар......................................................................5

10 сыныптың күнтізбелік жоспары........................................................................5

11 сыныптың күнтізбелік жоспары........................................................................7 Газ заңдары туралы білеміз бе? ............................................................................10 Үлестер ..................................................................................................................17 Заттың құрамы .......................................................................................................23 Органикалық қосылыстар.....................................................................................28 Авогадро тұрақтысы..............................................................................................33 Реакция теңдеулер, газ заңдары ...........................................................................37 Заттың молярлық массасы ....................................................................................43 Заттың жану өнімдері............................................................................................45 Салыстырмалы молекулалық масса бойынша қосылыстың формуласын табу…..................................................................................................................

Түсінік хат

Қазіргі мектептегі химияны оқытудың маңызды міндеттерінің бірі оқушылардың шығармашылық қабілетін дамыту, олардың өз бетімен білім алуға, терең білім алу мен оны өмірде қолдана алуына және толықтырып отыруына түрткі болатын «өзіндік жеке траекториясын» қалыптастыру.

Химия пәнін оқытуда есеп шығару маңызды орын алады. Есептер оқушылардың теориялық білімдерін бекітіп, нақты жағдайда қолдануға, логикалық ойлауға үйретеді.

Бұл әдістемелік құралда органикалық химияның негізгі есептері түрлерін шығарудың амалдары, соларға сәйкес логикалық және есептеу алгоритмдері, шешудің стандарттық элементтері қарастырылады. Оқушының теориялық және әдістемелік деңгейін көтеруге және есеп шығаруда химиялық білім мен логиканы пайдалануды үйрету біліктілігін жетілдіреді. Есеп шығару ісі бақылау жұмысын жүргізуге, пәнді жақсы түсінетін, білетін оқушыларды анықтауға, олимпиадалар мен оқу орындарына қабылдау үшін іріктеуге өте тиімді. Қазіргі заман талабына бейімделген шәкіртті тәрбиелеп, білім беруде, болашақтың бәсекесіне қабілетті XXI ғасыр шәкіртін тәрбиелеу білім беру саласының еш назарынан тыс қалған емес.

Бағдарлама 10-11 сыныптың жаратылыстану-математикалық бағытқа химия пәнінен органикалық есептерді шығару әдістеріне арналған. Органикалық есептерді шығару жолдарын оқушы жетік меңгерсе, алда ҰБТ тапсырмаларындағы химия есептерін шығаруға көмектеседі. Бағдарлама 34 сағатқа, яғни аптасына 1 сағатқа жүктелген. Оқу мақсатына жету үшін 11 сыныпқа арналған арналған стандартты жүктеме жеткіліксіз. Сондықтан «Органикалық химия есептерін шығару жолдары» әдістемелік құралын ұсынып отырмын. Пәнаралық байланыс: математика, медицина, экология салаларының қазіргі өмірмен ұштастыра отырып, өмірде қолданылатын заттардың сандық құрамын есептей отырып, зиянды-зиянсыз заттарды қаншалықты мөлшерде қолдану керектігін түсіну. Өзектілігі: пәннің бағдарламалық мазмұны оқушыларды дамыған елдермен теңдестіру, ақпараттық қоғамда өмір сүре білуге жан-жақты дайындап олардың өзіндік танымдық мүмкіндіктерін қалыптастыруға септігін тигізеді. Жаңалық: мұнда есептердің негізгі типтері мен түрлерін шығарудың әдістері айқындалады және органикалық химия есептерін шығарғанда кездесетін барлық әдістер талқыланады. Есептердің жаңа жүйесін құра отырып, қолайлы алгоритм шығару. Заттар мен құбылыстардың арасындағы сандық қа

 Оқушылардың жалпы мәдени құзыреттілігін дамыту.  Органикалық химияның негізгі даму кезеңдері туралы түсініктерін

қалыптастыру

 Заттардың құрылысы мен қасиеттері туралы химиялық білімдерін

кеңейту және тереңдету.  Оқушылардың танымдық белсенділігін, дербестігін дамыту.  Органикалық қосылыстардың күнделікті өмірде қолданылуымен

таныстыру арқылы пәнге деген қызығушылықтарын қалыптастыру. Әдістемелік құралдың мақсаттары:

 Оқушылардың химия тарихы бойынша білімдерін тереңдету және

кеңейту.  Оқушыларды органикалық заттардың құрылысымен таныстыру.  Органикалық химиядағы заттардың номенклатурасын және классификациясын зерттеу.  Органикалық қосылыстардың негізгі кластары (қосу, орынбасу, алмасу,

тотығу реакциялары және т.б.) мысалында реакция теңдеулерін құру дағдыларын жетілдіру. Тақырыптық хабарламаларды әзірлеу үшін ғылыми-көпшілік әдебиеттермен және интернетпен жұмыс істеу дағдыларын қалыптастыру.

Әдістемелік құралды жүзеге асыру формалары: Жұмыс барысында оқушылар ұсынылған мәліметтер арасынан ең қажеттілерін таңдап алып, қосымша материалдарды жинақтау арқылы әдістемелік құрал бойынша құрастырылған тапсырмалар арқылы

- Өз ойын ашық айта алады; - Өз іс-әрекетіне қорытынды жасай біледі; - Шығармашылықпен жұмыс жасайды; Бағалау формалары: Оқушылардың білім деңгейі алға қойылған мақсат пен жас ерекшеліктеріне қарай бағаланады. Бағалау барысында: материалдың дұрыс әрі сапалы баяндалуын, ұғымдар мен заңдылықтардың толық ашылуын, оқушылардың дербес жауап беруін, материалдың дәлелді баяндалуын, интеллектуалды, жалпы оқуға қатысты және өзіндік икемділік қалыптастырғанын ескеру қажет

Күтілетін нәтиже:  Оқушылардың есеп шығарудағы теориялық және практикалық деңгейі

жоғарылайды;  Химиялық білімдерін белсенді қолдану арқылы логикасы дамиды;  Есептің шартын сипаттайтын құбылыстар мен реакцияларды, есепті

шешудің алгоритмін түсіндіре алады;  Химия пәнінен әдістемелік құрал нәтижесінде меңгерген білімдерін,

дағдыларын басқа пәндерден алған білімдерімен ұштастыра алады.