Өскен өркен романы туралы қазақ әдебиеті мақаласы 11 сынып

Өскен өркеннің көлеңкесі: Ернардың таңдауы

Мұхтар Әуезовтің «Өскен өркен» шығармасы аяқталмаған күйде қалды. Бұл роман – қоғамның жаңару жолындағы қақтығыстарын, жаңа сана мен дәстүрлі көзқарастың күресін тереңнен қозғайтын туынды. Бірақ ең маңыздысы – автор бізге Ернардың түпкілікті таңдауын көрсетпеді.

Мен өзімді Ернардың орнына қойып, сол заманға түсіп көрдім. Оның шетелге кетуі, туған жеріне деген көзқарасы, қоғамды өзгертуге деген ұмтылысы менің ойымша қандай болуы мүмкін еді? Оны түсіну үшін, бірнеше маңызды сұрақтарға жауап іздейік.

1. Ернар не үшін шетелге кетті?

Ернар шетелге кетуді ойламады емес, бірақ оның бұл шешімінің астарында не жатыр?

Біріншіден, ол шетелге көшу арқылы зона комфорттан шықты. Бұл тек физикалық қадам емес, ол рухани да, интеллектуалдық тұрғыда үлкен өзгеріске әкелді. Ернар өз елінде өскен өркен болды, бірақ сол топырақта тамырын тереңге жібере алмайтынын түсінді.

Ол шетелде не көрді?

​ •​ Ернар шетелдегі білім жүйесінің, мәдениеттің, өмір сүру салтының мүлде басқа екенін байқайды.

​ •​ Ол адамдардың басқаша ойлайтынын, оларда шектеу жоқ екенін түсінеді.

​ •​ Қоғамдағы ашық диалог, пікір еркіндігі, адамның өзін-өзі жетілдіру мүмкіндігі оны таңғалдырады.

Бұл оған қалай әсер етті?

​ •​ Ол туған жерінде көрген олқылықтарды енді сырттан бақылауға мүмкіндік алады.

​ •​ Ол өзінің Қазақстанда сезінген шектеулерінің шын мәнінде қоғам қалыптастырған нәрсе екенін ұғынады.

​ •​ Оған жаңашылдықтың, білімнің, еркін ойдың қажет екенін түсінеді.

2. Туған ел – бір картинаның ішіндегі әлем

Ернар туған жерін бір суретке теңейді. Бұл суретте бәрі тұрақты, бәрі қалыптасқан, бәрі өз орнында. Адамдар бұл картинаның ішінде өмір сүреді, ал оның шетіне шығуға қорқады немесе оны көре алмайды.

Бұл метафора нені білдіреді?